Ăn gì tốt cho nhiễm trùng máu?

Chào bạn,

Cảm ơn bạn đã chia sẻ những lo lắng rất thật – điều mà tôi thường xuyên gặp ở nhiều bệnh nhân sau khi vượt qua giai đoạn cấp tính của nhiễm trùng máu (sepsis). Câu hỏi “nhiễm trùng máu nên ăn gì?” hoàn toàn hợp lý, bởi dinh dưỡng đóng vai trò then chốt trong việc tái tạo mô, giảm viêm, phục hồi chức năng nội tạng và tăng cường miễn dịch. Trong bài viết này, tôi sẽ chia sẻ 14 nhóm thực phẩm được khuyến nghị dựa trên bằng chứng lâm sàng và kinh nghiệm điều trị thực tế.

Nguyên nhân khiến dinh dưỡng trở nên quan trọng sau nhiễm trùng máu

Nhiễm trùng máu gây ra một phản ứng viêm hệ thống dữ dội, làm thay đổi chuyển hóa toàn thân: cơ thể tiêu hao protein nhanh chóng, suy giảm miễn dịch, tổn thương đa cơ quan và dễ rơi vào tình trạng suy kiệt. Giai đoạn hồi phục không chỉ cần kiểm soát nhiễm trùng mà còn phải bù đắp lượng dinh dưỡng đã mất, đặc biệt là protein, vi chất và chất chống oxy hóa.

Trong phòng khám, tôi thường thấy bệnh nhân sau sepsis bị sụt cân nhanh, mệt mỏi kéo dài, thậm chí suy dinh dưỡng – dù trước đó họ hoàn toàn khỏe mạnh. Vì vậy, chế độ ăn không đơn thuần là “ăn cho no”, mà phải ăn đúng – ăn đủ – ăn thông minh.

14 thực phẩm nên bổ sung khi hồi phục sau nhiễm trùng máu

Dưới đây là những nhóm thực phẩm tôi thường khuyên bệnh nhân sử dụng, dựa trên khả năng chống viêm, hỗ trợ miễn dịch và bảo vệ cơ quan nội tạng:

– Trái cây họ cam quýt và quả mọng: Giàu vitamin C và polyphenol, giúp tăng sản xuất bạch cầu và giảm stress oxy hóa.
– Sữa và các sản phẩm từ sữa: Cung cấp protein chất lượng cao (casein, whey), kẽm, selen và lactoferrin – chất có khả năng ức chế vi khuẩn gây bệnh.
– Dầu cá (hoặc cá béo như cá hồi, cá ngừ): Omega-3 (EPA/DHA) giúp điều hòa phản ứng viêm, giảm thời gian nằm ICU và cải thiện tiên lượng.
– Trứng: Nguồn protein hoàn chỉnh, dễ tiêu hóa; lòng trắng trứng còn chứa peptide có tác dụng bảo vệ gan và thận khỏi tổn thương do viêm.
– Sữa chua và thực phẩm lên men (kim chi, tempeh, dưa cải…): Bổ sung probiotic, cân bằng hệ vi sinh đường ruột – “trung tâm điều khiển” của miễn dịch.
– Trà xanh: Chứa EGCG – một chất chống oxy hóa mạnh, hỗ trợ hoạt động của tế bào T và giảm nồng độ cytokine gây viêm.
– Socola đen (ít nhất 70% cacao): Flavonoid trong socola giúp cải thiện lưu thông máu, giảm đông máu vi thể – biến chứng thường gặp sau sepsis.
– Các loại đậu (đậu đen, đậu xanh, đậu lăng…): Cung cấp chất xơ prebiotic và hợp chất thực vật có khả năng ức chế HMGB1 – một protein trung gian gây viêm nặng trong sepsis.
– Rau xanh đậm và củ màu cam (cải xoăn, rau bina, cà rốt, bí đỏ…): Giàu beta-carotene (tiền vitamin A), hỗ trợ hàng rào niêm mạc và miễn dịch bẩm sinh.
– Khoai lang: Không chỉ giàu vitamin A/C mà còn là nguồn prebiotic nuôi dưỡng lợi khuẩn đường ruột, đồng thời ổn định đường huyết – yếu tố quan trọng với bệnh nhân suy gan hoặc rối loạn chuyển hóa.
– Tỏi: Allicin và sulfur compounds trong tỏi có tính kháng khuẩn, kháng virus và điều hòa miễn dịch, đặc biệt hữu ích khi hệ miễn dịch còn suy yếu.
– Ngũ cốc nguyên cám (yến mạch, gạo lứt, lúa mì…): Cung cấp năng lượng bền vững, chất xơ và polyphenol tự nhiên giúp giảm viêm mạn tính.
– Thịt gia cầm, thịt nạc và hải sản có vỏ (tôm, hàu, ngao…): Nguồn kẽm dồi dào – khoáng chất thiết yếu cho sự trưởng thành và hoạt động của tế bào miễn dịch. Cơ thể không dự trữ kẽm, nên cần bổ sung hàng ngày.
– Nước và chất lỏng lành mạnh: Không phải thực phẩm, nhưng uống đủ nước (1.5–2 lít/ngày, tùy theo tình trạng) giúp duy trì tưới máu thận, đào thải độc tố và vận chuyển tế bào miễn dịch.

Dấu hiệu cảnh báo: Khi nào cần đi khám lại?

Dù đang trong giai đoạn hồi phục, bạn nên tái khám ngay nếu xuất hiện:

– Sốt tái phát hoặc sốt kéo dài > 48 giờ
– Mệt mỏi tăng dần, khó thở, phù chân
– Ăn uống kém, nôn ói, không giữ được thức ăn
– Tiểu ít (< 0.5 ml/kg/giờ), nước tiểu sẫm màu
– Lú lẫn, lơ mơ hoặc thay đổi ý thức

Đây có thể là dấu hiệu của tái nhiễm trùng, suy đa cơ quan muộn hoặc biến chứng chuyển hóa – những tình huống cần can thiệp y tế kịp thời.

Hướng dẫn dinh dưỡng an toàn và hiệu quả sau nhiễm trùng máu

Để hỗ trợ phục hồi tối ưu, bạn nên tuân thủ các nguyên tắc sau:

– Ưu tiên thức ăn mềm, dễ tiêu, nấu chín kỹ – tránh sống, tái, gỏi, sữa chưa tiệt trùng.
– Chia nhỏ bữa ăn (5–6 bữa/ngày) để giảm gánh nặng tiêu hóa và tăng hấp thu.
– Kết hợp chất béo lành mạnh (dầu oliu, bơ, hạt) để hỗ trợ hấp thu vitamin tan trong dầu (A, D, E, K).
– Hạn chế đường tinh luyện, đồ chiên rán và thực phẩm chế biến sẵn – chúng làm trầm trọng thêm tình trạng viêm.
– Không tự ý dùng thuốc bổ hoặc thực phẩm chức năng liều cao mà không có hướng dẫn y khoa – một số chất (như sắt, vitamin A liều cao) có thể gây hại trong giai đoạn hồi phục.
– Theo dõi cân nặng và sức cơ: Nếu sụt >5% cân nặng trong 1 tháng, cần đánh giá dinh dưỡng chuyên sâu.

Nhiễm trùng máu là một “cú sốc” lớn đối với cơ thể – không chỉ về mặt sinh lý mà cả chuyển hóa. Việc lựa chọn thực phẩm không nhằm “chữa khỏi” bệnh, mà để tạo nền tảng cho sự hồi phục bền vững. Trong nhiều trường hợp, dinh dưỡng đúng cách còn quyết định tốc độ phục hồi chức năng gan, thận và hệ miễn dịch hơn cả thuốc men.

Nếu bạn hoặc người thân đang trong giai đoạn này, đừng ngần ngại nhờ sự hỗ trợ của bác sĩ dinh dưỡng lâm sàng. Một kế hoạch ăn uống cá thể hóa – dựa trên chức năng gan, thận, đường huyết và mức độ suy kiệt – sẽ mang lại hiệu quả tốt hơn nhiều so với danh sách thực phẩm chung chung.

Chúc bạn sớm lấy lại sức khỏe và cân bằng cuộc sống sau cơn bệnh nặng.