Thoát vị đĩa đệm có chữa khỏi được không?

Chào bạn, tôi hiểu nỗi lo lắng của bạn – vì hàng ngày trong phòng khám, tôi gặp rất nhiều người mang tâm trạng tương tự. Câu trả lời ngắn gọn là: thoát vị đĩa đệm hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả và nhiều trường hợp hồi phục gần như hoàn toàn, đặc biệt nếu được phát hiện sớm và can thiệp đúng cách. Tuy nhiên, “chữa khỏi” ở đây không có nghĩa là đĩa đệm trở lại nguyên vẹn như ban đầu, mà là giảm triệu chứng, phục hồi chức năng và ngăn ngừa tái phát.

Nguyên nhân và cơ chế của thoát vị đĩa đệm

Thoát vị đĩa đệm xảy ra khi phần nhân nhầy bên trong đĩa đệm (gọi là nucleus pulposus) bị đẩy ra ngoài qua vết rách ở vòng sợi bao quanh (annulus fibrosus). Khi khối thoát vị chèn ép vào rễ thần kinh hoặc tủy sống, bạn sẽ cảm thấy:

– Đau lan từ thắt lưng xuống mông, đùi, cẳng chân (nếu ở cột sống thắt lưng).
– Tê bì, yếu cơ, thậm chí teo cơ ở vùng chi bị ảnh hưởng.
– Mất phản xạ gân xương hoặc rối loạn kiểm soát tiểu tiện (trong trường hợp nặng).

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ bao gồm:
– Tư thế lao động sai (ngồi lâu, cúi gập lưng khi bê vật nặng).
– Lão hóa tự nhiên khiến đĩa đệm mất nước, dễ tổn thương.
– Chấn thương cột sống cấp tính hoặc vi chấn thương tích lũy.
– Béo phì, hút thuốc lá, hoặc ít vận động làm suy giảm sức chịu lực của cột sống.

Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám ngay

Không phải cứ đau lưng là thoát vị, nhưng bạn nên chủ động thăm khám nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:
– Đau lan xuống chân kèm tê bì hoặc yếu cơ.
– Cơn đau kéo dài hơn 2 tuần dù đã nghỉ ngơi và dùng thuốc giảm đau thông thường.
– Mất kiểm soát bàng quang hoặc ruột (dù hiếm, nhưng là cấp cứu thần kinh).
– Đau tăng rõ rệt khi ho, hắt hơi, hoặc rặn.

Trong những trường hợp này, chụp MRI cột sống là tiêu chuẩn vàng để xác định vị trí, mức độ thoát vị và mức độ chèn ép thần kinh.

Hướng điều trị và cách phòng ngừa tái phát

Điều trị thoát vị đĩa đệm không nhất thiết phải mổ. Trên thực tế, hơn 80% bệnh nhân đáp ứng tốt với điều trị bảo tồn:

– Nghỉ ngơi hợp lý: Tránh nằm bất động quá lâu; nên vận động nhẹ sau 1–2 ngày đau cấp.
– Vật lý trị liệu: Các bài tập kéo giãn cột sống, tăng cường cơ bụng – cơ lưng sâu giúp giảm áp lực lên đĩa đệm.
– Thuốc giảm đau – chống viêm: Chỉ dùng theo chỉ định, tránh lạm dụng.
– Tiêm corticoster tại chỗ: Trong một số trường hợp có viêm rễ thần kinh rõ rệt.
– Phẫu thuật: Được cân nhắc khi điều trị bảo tồn thất bại sau 6–8 tuần, hoặc có dấu hiệu tổn thương thần kinh tiến triển.

Để phòng ngừa tái phát, bạn nên:
– Duy trì cân nặng hợp lý.
– Học cách nâng vật nặng đúng tư thế (gập gối, giữ lưng thẳng).
– Tập thể dục đều đặn (bơi lội, đi bộ, yoga nhẹ) để tăng tính linh hoạt và sức mạnh cột sống.
– Tránh ngồi lâu một chỗ – cứ 30–45 phút nên đứng dậy vận động vài phút.

Thoát vị đĩa đệm không phải bản án终身, mà là một tình trạng có thể kiểm soát tốt nếu bạn chủ động chăm sóc cột sống từ sớm. Nhiều bệnh nhân của tôi, dù từng đau đến mức không bước nổi, sau 3–6 tháng điều trị tích cực đã trở lại sinh hoạt bình thường – thậm chí chơi thể thao trở lại. Quan trọng nhất là đừng chủ quan với cơn đau lưng dai dẳng, và đừng tự ý “chữa mẹo” mà bỏ lỡ thời điểm vàng để can thiệp.