Ngón út chân tự nhiên sưng đau, bầm tím vào ban đêm là bị gì?

Tình trạng ngón út chân trái đột nhiên bị đau, sưng tấy và xuất hiện vết bầm tím quanh khớp vào khoảng 22 giờ đêm là biểu hiện của hiện tượng tổn thương cấu trúc mạch máu và mô mềm tại chỗ. Việc vùng tổn thương hoàn toàn bình thường suốt buổi chiều, buổi tối và chỉ bùng phát đột ngột trước khi đi ngủ đòi hỏi phải phân biệt kỹ giữa một chấn thương cơ học bị bỏ sót và một đợt viêm khớp cấp tính do bệnh lý hệ thống.

1. Hiện tượng sưng đau và bầm tím ngón chân út đột ngột do nguyên nhân nào?

Ngón chân út là vị trí chịu áp lực ngoại lực lớn khi di chuyển và có hệ thống mao mạch ngoại vi khá phong phú. Dựa trên tính chất khởi phát đột ngột và sự xuất hiện của vết bầm tím (biểu hiện của máu thoát mạch dưới da), các nguyên nhân phổ biến bao gồm:

Chấn thương vi mô hoặc chấn thương bị bỏ sót (Micro-trauma)

Đây là nguyên nhân cơ học phổ biến nhất. Trong quá trình sinh hoạt vào buổi chiều hoặc buổi tối, bạn có thể đã vô tình va vấp ngón chân út vào cạnh bàn, ghế, cửa hoặc mang giày quá chật gây ép chặt đầu ngón chân. Do lúc đó cơ thể đang vận động và tập trung vào công việc, hệ thần kinh chưa dẫn truyền cảm giác đau rõ rệt. Khi bạn nghỉ ngơi vào khoảng 22 giờ, áp lực giảm xuống, máu tụ lại tại vùng mao mạch bị vỡ, gây ra hiện tượng sưng vù, bầm tím và đau nhức dữ dội. Trường hợp nặng hơn, một cú va chạm nhỏ cũng có thể gây nứt hoặc gãy xương đốt ngón út mà bạn không kịp nhận ra lúc tổn thương mới xảy ra.

Cơn Gút (Gout) cấp tính tại ngón chân

Mặc dù bệnh Gút thường tấn công khớp ngón chân cái đầu tiên, nhưng các nghiên cứu lâm sàng được ghi nhận trên Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (PubMed/NIH) chỉ ra rằng khoảng 10% – 15% các đợt Gút cấp có thể khởi phát ở các khớp nhỏ khác như ngón chân út. Cơn Gút cấp tính có đặc điểm điển hình là bùng phát rất nhanh và đột ngột vào ban đêm (khoảng từ 22 giờ đến nửa đêm). Khi nhiệt độ cơ thể giảm xuống lúc chuẩn bị đi ngủ, các tinh thể muối Urat sẽ lắng đọng nhanh chóng tại khớp, kích hoạt phản ứng viêm miễn dịch cực mạnh, gây sưng to, nóng đỏ, đau quặn thắt và đôi khi làm giãn vỡ mao mạch quanh khớp tạo thành vết bầm tím dưới da.

Viêm khớp nhiễm khuẩn hoặc viêm mô tế bào cấp tính

Nếu niêm mạc quanh ngón chân út có một vết xước nhỏ, vết sưng nốt khóe móng (chín nghé) hoặc tổn thương do cắt móng chân sâu, vi khuẩn có thể xâm nhập vào mô mềm xung quanh khớp. Nhiễm trùng có thể tiến triển âm thầm suốt buổi chiều và bùng phát sưng rầm rộ kèm theo vết hăm đỏ, bầm tím và cảm giác đau nhức nhối khi dịch mủ bắt đầu tích tụ vào ban đêm.

Hội chứng vỡ mạch máu ngón tay/ngón chân tự phát (Hội chứng Achenbach)

Đây là một bệnh lý lành tính liên quan đến sự co thắt và vỡ đột ngột của một mào mạch nhỏ ở ngón tay hoặc ngón chân. Bệnh khởi phát cực kỳ đột ngột, người bệnh thường cảm thấy đau nhói như kim châm, sau đó ngón chân nhanh chóng sưng to và chuyển sang màu tím bầm do máu tràn ra mô mềm. Hội chứng này thường tự giới hạn và thuyên giảm sau vài ngày nhưng rất dễ nhầm lẫn với các chấn thương nặng.

2. Tình trạng này có cần đi khám sớm không?

Bạn NÊN ĐI KHÁM SỚM tại các cơ sở y tế có chuyên khoa Cơ xương khớp hoặc Chấn thương chỉnh hình nếu tình trạng sưng đau không thuyên giảm sau một đêm ngủ dậy.

Việc xuất hiện vết bầm tím chứng tỏ đã có tổn thương cấu trúc mạch máu hoặc rạn nứt xương. Việc đi khám sớm là bắt buộc để chụp phim X-quang, loại trừ hoàn toàn nguy cơ gãy xương kín hoặc trật khớp ngón chân. Nếu để muộn, xương có thể can lệch gây dị tật ngón chân hoặc ổ viêm nhiễm trùng có thể lan rộng ra toàn bộ bàn chân.

3. Các biện pháp xử lý an toàn và quy trình thăm khám tại bệnh viện

Theo hướng dẫn sơ cứu chấn thương từ Hiệp hội Chấn thương Chỉnh hình, trong thời gian chưa thể đến bệnh viện (vào ban đêm), bạn cần thực hiện ngay phác đồ sơ cứu tại nhà theo nguyên tắc giảm dòng máu tụ:

• Chườm lạnh ngay lập tức: Dùng đá viên bọc vào một chiếc khăn vải sạch và chườm nhẹ nhàng lên vùng ngón chân út bị sưng bầm trong khoảng 15 phút. Tuyệt đối không chườm ấm, không xoa bóp bằng dầu nóng, rượu thuốc hay mật gấu vì nhiệt độ cao sẽ làm giãn mạch, khiến máu chảy ra nhiều hơn, làm vết bầm tím và sưng rầm rộ hơn.

• Kê cao chân: Khi nằm ngủ, hãy dùng một chiếc gối ôm để kê chân trái cao hơn mức tim. Biện pháp này giúp máu và dịch tuần hoàn lưu thông về tim dễ dàng hơn, giảm áp lực tụ dịch gây sưng nhức tại đầu ngón chân.

• Hạn chế vận động: Tuyệt đối không đi lại, không cố đi giày dép chật hoặc tỳ đè lực lên ngón chân út trái.

Khi đến bệnh viện, để xác định chính xác nguyên nhân, bác sĩ sẽ chỉ định các quy trình cận lâm sàng bao gồm:

• Chụp X-quang bàn chân trái: Kiểm tra xem các đốt ngón chân út có bị nứt, gãy, rạn xương hoặc tổn thương khớp hay không.

• Xét nghiệm máu: Đo nồng độ Acid Uric trong máu để tầm soát bệnh Gút, đồng thời kiểm tra các chỉ số viêm (CRP, WBC) để loại trừ tình trạng viêm khớp nhiễm khuẩn.