Đau chân đi lại khó khăn nên điều trị và ăn uống như thế nào?

Tình trạng đau chân gây khó khăn cho việc đi lại và ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt hằng ngày là một triệu chứng lâm sàng rất chung, có thể bắt nguồn từ tổn thương tại hệ cơ xương khớp, hệ thần kinh chi dưới hoặc hệ thống mạch máu nuôi dưỡng chân.

1. Các nhóm bệnh lý liên quan đến tình trạng đau chân gây khó khăn khi đi lại

Theo các hướng dẫn lâm sàng y khoa, dựa vào tính chất đau và vị trí, tình trạng này thường khu trú vào bốn nhóm nguyên nhân chính sau:

• Bệnh lý cơ xương khớp tại chỗ: Bao gồm thoái hóa khớp gối, thoái hóa khớp cổ chân, viêm cân gan chân (gây đau buốt gót chân khi vừa bước xuống giường vào buổi sáng), hoặc viêm các gân cơ (gân Achilles, gân cơ chày sau). Khớp hoặc gân bị viêm sẽ đau tăng lên khi chân phải chịu tải trọng lúc đi lại.

• Bệnh lý cột sống chèn ép thần kinh: Điển hình là thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng (tầng L4-L5-S1) hoặc hẹp ống sống thắt lưng. Khối thoát vị chèn ép vào rễ thần kinh tọa, gây ra cơn đau buốt, tê bì lan từ thắt lưng xuống mông, dọc theo đùi, bắp chân và bàn chân, khiến người bệnh phải đi một đoạn rồi dừng lại nghỉ do đau (dấu hiệu đi khập khiễng cách hồi thần kinh).

• Bệnh lý mạch máu chi dưới: Viêm tắc động mạch chi dưới hoặc suy giãn tĩnh mạch chi dưới mạn tính. Nếu do suy tĩnh mạch, chân thường có cảm giác căng tức, nặng nề, sưng nề về chiều tối. Nếu do hẹp động mạch, cơ bắp chân sẽ bị thiếu máu nuôi dưỡng khi vận động, gây đau cơ chuột rút dữ dội khi đi bộ.

• Bệnh lý chuyển hóa (Bệnh Gút): Gây sưng, nóng, đỏ, đau cấp tính tại các khớp chi dưới (phổ biến nhất là khớp ngón chân cái, khớp cổ chân, khớp gối) do lắng đọng tinh thể acid uric.

2. Các phương pháp thăm khám lâm sàng và cận lâm sàng cần thiết

Vì đau chân có phạm vi nguyên nhân rất rộng, bạn cần đến bệnh viện để bác sĩ chuyên khoa thực hiện các bước chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm máu nhằm định vị chính xác tổn thương:

• Chụp X-quang quy chuẩn: Khảo sát cấu trúc xương vùng đùi, cẳng chân, khớp gối hoặc bàn chân để tìm dấu hiệu thoái hóa khớp, gai xương hoặc nứt xương kín đáo.

• Siêu âm Doppler mạch máu chi dưới: Đánh giá tốc độ dòng chảy của máu, phát hiện tình trạng suy van tĩnh mạch hoặc có cục máu đông gây tắc nghẽn động – tĩnh mạch chân.

• Chụp cộng hưởng từ (MRI) cột sống thắt lưng hoặc khớp gối: Chỉ định khi bác sĩ nghi ngờ có tình trạng chèn ép thần kinh tọa do thoát vị đĩa đệm hoặc tổn thương sâu trong khớp gối (rách sụn chêm, đứt dây chằng).

• Xét nghiệm máu cơ bản: Định lượng nồng độ Acid Uric (tầm soát bệnh gút), các chỉ số viêm (CRP, tốc độ lắng máu) và đường huyết (loại trừ biến chứng thần kinh ngoại biên do tiểu đường).

3. Chế độ dinh dưỡng và kiêng khem hỗ trợ cải thiện triệu chứng

Chế độ ăn uống đóng vai trò hỗ trợ kiểm soát phản ứng viêm và bảo vệ sụn khớp. Bạn nên điều chỉnh thực đơn hàng ngày như sau:

Nên ăn tăng cường:

• Thực phẩm giàu Omega-3: Cá hồi, cá ngừ, hạt óc chó, hạt chia giúp ức chế các chất gây viêm trong cơ thể, làm dịu tình trạng đau khớp và viêm gân.
• Thực phẩm giàu Canxi và Vitamin D, K2: Sữa ít béo, rau xanh đậm (bông cải xanh, rau cải xoăn) để tăng cường mật độ xương, giúp xương chắc khỏe.
• Trái cây giàu Vitamin C: Cam, bưởi, dâu tây giúp kích thích cơ thể tổng hợp collagen – thành phần cấu tạo nên sụn khớp và dây chằng.

Nên kiêng khem nghiêm ngặt:

• Thực phẩm giàu purin (nếu có nghi ngờ gút): Thịt đỏ (bò, dê, chó), hải sản (tôm, cua, ghẹ), nội tạng động vật và bia rượu.
• Thực phẩm chứa nhiều đường và chất béo bão hòa: Đồ ngọt, nước có ga, thức ăn nhanh chiên rán nhiều dầu mỡ vì chúng kích thích phản ứng viêm hệ thống và dễ gây tăng cân.
• Kiểm soát cân nặng: Giảm cân (nếu có thừa cân) là bắt buộc, vì cứ mỗi 1 kg trọng lượng giảm đi sẽ giúp giảm đáng kể áp lực đè ép lên khớp gối và bàn chân khi đi lại.

Đau chân gây khó khăn khi đi lại là triệu chứng của nhiều bệnh lý phức tạp, từ thoái hóa khớp tại chỗ, tổn thương mạch máu cho đến chèn ép rễ thần kinh từ cột sống thắt lưng. Để điều trị dứt điểm và phục hồi khả năng vận động bình thường, bạn không nên tự ý dùng thuốc giảm đau tại nhà mà cần sớm đến cơ sở y tế để thực hiện chụp X-quang, siêu âm Doppler hoặc chụp MRI nhằm tìm đúng căn nguyên và nhận phác đồ điều trị trúng đích.