Các gói xét nghiệm tầm soát ung thư bạn không nên bỏ qua

Nhiều người cho rằng chỉ cần lấy máu kiểm tra một loạt dấu ấn ung thư là có thể biết cơ thể có ung thư hay không. Thực tế, một gói xét nghiệm tầm soát ung thư có giá trị thường cần phối hợp nhiều phương pháp theo tuổi, giới tính và nguy cơ. Xét nghiệm máu chỉ là một phần và không thể thay thế nội soi, chẩn đoán hình ảnh hay các phương pháp sàng lọc chuyên biệt.

1. Gói xét nghiệm tầm soát ung thư là gì và có phát hiện được mọi loại ung thư không?

Gói xét nghiệm tầm soát ung thư là chương trình kết hợp các phương pháp nhằm tìm kiếm dấu hiệu bất thường hoặc tổn thương tiền ung thư ở người chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng. Mục tiêu của tầm soát là phát hiện bệnh trước khi gây triệu chứng và ở thời điểm việc điều trị có thể thuận lợi hơn. Tuy nhiên, NCI lưu ý bất kỳ phương pháp sàng lọc nào cũng có khả năng cho kết quả âm tính giả, dương tính giả hoặc dẫn tới chẩn đoán quá mức. Vì vậy, không tồn tại một xét nghiệm đơn lẻ bảo đảm phát hiện tất cả các loại ung thư. Điều này cũng có nghĩa một gói có nhiều danh mục hơn chưa chắc phù hợp hơn. Phương pháp cần được lựa chọn theo nguy cơ thực tế của từng người.

2. Xét nghiệm tầm soát ung thư gồm những gì ngoài xét nghiệm máu?

Với câu hỏi xét nghiệm tầm soát ung thư gồm những gì, cần hiểu “xét nghiệm” trong gói tầm soát thường được sử dụng theo nghĩa rộng, bao gồm cả khám, xét nghiệm máu, hình ảnh và kỹ thuật chuyên khoa.

2.1. Khám lâm sàng và xét nghiệm cơ bản

Bác sĩ có thể khai thác tuổi, tiền sử gia đình, hút thuốc, bệnh nền và những yếu tố nguy cơ khác. Một số gói kết hợp công thức máu, chức năng gan – thận hoặc xét nghiệm chuyển hóa nhằm đánh giá sức khỏe tổng thể và phát hiện bất thường cần kiểm tra sâu hơn. Các xét nghiệm này không tự chẩn đoán ung thư nhưng cung cấp thêm thông tin cho bác sĩ.

2.2. Xét nghiệm dấu ấn ung thư

Một số chương trình có thể sử dụng AFP, PSA, CA 125, CEA hoặc các dấu ấn khác trong những bối cảnh phù hợp. Tuy nhiên, NCI cho biết các dấu ấn khối u lưu hành trong máu nhìn chung không đủ nhạy hoặc đủ đặc hiệu để sử dụng riêng lẻ làm công cụ sàng lọc ung thư ở người không triệu chứng. Một chỉ số tăng không đồng nghĩa chắc chắn có ung thư và kết quả bình thường cũng không loại trừ hoàn toàn bệnh.

Ví dụ, AFP đôi khi được kết hợp với siêu âm gan ở người có nguy cơ ung thư gan cao; trong khi CA 125 chưa được chứng minh là xét nghiệm sàng lọc ung thư buồng trứng hiệu quả cho dân số nói chung.

2.3. Chẩn đoán hình ảnh

Tùy đối tượng, gói tầm soát có thể bao gồm siêu âm, X-quang, chụp tuyến vú hoặc CT liều thấp. NCI ghi nhận chụp nhũ ảnh có hiệu quả trong sàng lọc ung thư vú ở những nhóm tuổi phù hợp. CT ngực liều thấp có thể giảm nguy cơ tử vong do ung thư phổi ở nhóm hút thuốc lá có nguy cơ cao. Các kỹ thuật này không nên được thực hiện đại trà cho tất cả mọi người nếu chưa đánh giá nguy cơ.

2.4. Nội soi và các xét nghiệm chuyên biệt

Sàng lọc ung thư đại trực tràng có thể sử dụng xét nghiệm phân, nội soi đại tràng hoặc những phương pháp khác. Pap test và HPV test được sử dụng trong sàng lọc ung thư cổ tử cung. Một số người có nguy cơ ung thư đường tiêu hóa cũng có thể được bác sĩ tư vấn nội soi phù hợp. Như vậy, gói xét nghiệm ung thư có giá trị không nằm ở số lượng xét nghiệm máu mà ở cách phối hợp đúng phương pháp cho từng cơ quan.

3. Xét nghiệm phát hiện ung thư sớm có thể chỉ dựa vào marker ung thư không?

Không. Xét nghiệm phát hiện ung thư sớm bằng marker có thể cung cấp thông tin hỗ trợ trong một số tình huống nhưng không phải “que thử” cho biết chắc chắn cơ thể đang có hay không có ung thư.

Nguyên nhân là một số marker có thể tăng do bệnh lý lành tính, viêm hoặc các tình trạng khác. Ngược lại, ung thư giai đoạn sớm đôi khi chưa làm marker tăng rõ. NCI cũng đang nghiên cứu nhóm xét nghiệm phát hiện nhiều ung thư cùng lúc – multi-cancer detection (MCD/MCED) – dựa trên các tín hiệu sinh học trong máu. Tuy nhiên, hiệu quả của các xét nghiệm này trong sàng lọc người không triệu chứng vẫn cần được xác định qua các thử nghiệm ngẫu nhiên; hiện chưa có xét nghiệm MCD nào được FDA Hoa Kỳ phê duyệt. Vì vậy, không nên lựa chọn gói chỉ vì quảng cáo có nhiều marker hoặc có thể xét nghiệm một lần biết nhiều ung thư.

4. Gói xét nghiệm ung thư nên lựa chọn theo những yếu tố nào?

Một gói xét nghiệm ung thư phù hợp nên bắt đầu từ nguy cơ cá nhân. Bác sĩ thường cân nhắc:

– Tuổi và giới tính

– Tiền sử gia đình có người mắc ung thư

– Hút thuốc hoặc từng hút thuốc

– Viêm gan B, C hoặc bệnh gan mạn

– Polyp đại trực tràng hoặc bệnh lý tiêu hóa

– Tổn thương tiền ung thư đã phát hiện trước đó

– Tiền sử nhiễm HPV

– Yếu tố di truyền hoặc hội chứng ung thư gia đình

Ví dụ, một phụ nữ cần quan tâm đến vú và cổ tử cung theo độ tuổi và nguy cơ; người hút thuốc lâu năm có thể cần đánh giá nguy cơ ung thư phổi; người có bệnh gan mạn lại cần chương trình theo dõi gan phù hợp. Vì vậy, thay vì hỏi gói nào nhiều nhất?, câu hỏi hữu ích hơn là với nguy cơ của tôi, cần tầm soát những ung thư nào?

5. Chi phí xét nghiệm ung thư phụ thuộc vào những gì?

Chi phí xét nghiệm ung thư thay đổi khá rộng vì các chương trình có phạm vi rất khác nhau. Các yếu tố tác động chính gồm:

– Gói cơ bản, nâng cao hay chuyên sâu

– Số loại ung thư được hướng đến

– Nam hay nữ

– Số lượng xét nghiệm

– Có nội soi hay không

– Có CT, MRI hoặc kỹ thuật hình ảnh chuyên sâu hay không

– Các kiểm tra phát sinh khi phát hiện bất thường

Theo danh mục hiện hành của Thu Cúc TCI, gói tầm soát phát hiện sớm ung thư cơ bản có mức khoảng 4.295.000 – 6.461.000 triệu đồng, gói nâng cao khoảng 7.377.000 – 11.857.000 triệu đồng, còn chương trình chuyên sâu khoảng 13.960.000 – 18.794.000 triệu đồng, tùy giới tính, cơ sở và danh mục. Đây là chi phí của toàn bộ gói tầm soát, không phải giá riêng của một xét nghiệm marker. Mức giá và ưu đãi có thể thay đổi nên cần kiểm tra tại thời điểm đăng ký.

6. Xét nghiệm ung thư ở đâu để tránh làm quá nhiều hoặc bỏ sót danh mục cần thiết?

Khi tìm xét nghiệm ung thư ở đâu, nên ưu tiên cơ sở có khả năng phối hợp nhiều chuyên khoa thay vì chỉ cung cấp dịch vụ lấy máu xét nghiệm. Một cơ sở phù hợp cần có:

– Bác sĩ đánh giá nguy cơ trước khi chọn gói

– Phòng xét nghiệm

– Chẩn đoán hình ảnh

– Nội soi khi cần

– Chuyên khoa Ung bướu và các chuyên khoa liên quan

– Khả năng thực hiện kiểm tra sâu hơn khi kết quả bất thường

– Tư vấn tổng hợp kết quả sau tầm soát

Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI hiện triển khai nhiều chương trình tầm soát ung thư từ cơ bản, nâng cao đến chuyên sâu, ngoài ra có các gói riêng cho ung thư phổi, vú – phụ khoa, tiêu hóa và những nhóm nguy cơ khác. Các gói được triển khai tại nhiều cơ sở và kết hợp khám lâm sàng, xét nghiệm cùng các kỹ thuật chẩn đoán phù hợp. Người khám có thể được tư vấn lựa chọn phạm vi tầm soát theo tuổi, giới tính và tiền sử thay vì tự mua một danh sách marker cố định.

Gói xét nghiệm tầm soát ung thư không nên được hiểu là lấy máu để tìm tất cả các loại ung thư. Tầm soát hiệu quả cần phối hợp đúng xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, nội soi hoặc kỹ thuật chuyên biệt theo nguy cơ của từng người. Chọn đúng danh mục quan trọng hơn làm thật nhiều danh mục.