Tầm soát ung thư toàn thân: Phát hiện sớm, sống khỏe

Tầm soát ung thư toàn thân thường được hiểu là chương trình kiểm tra nhiều cơ quan nhằm nhận diện sớm những bất thường nghi ngờ ung thư khi cơ thể chưa có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, không có một xét nghiệm hay kỹ thuật chụp duy nhất có thể phát hiện chính xác tất cả ung thư. Một chương trình tầm soát hiệu quả cần kết hợp phương pháp phù hợp với tuổi, giới tính, tiền sử và yếu tố nguy cơ của từng người.

1. Tại sao tầm soát ung thư toàn thân là khoản đầu tư khôn ngoan?

Theo WHO, sàng lọc ung thư hướng tới những người chưa có triệu chứng nhằm phát hiện tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư ở giai đoạn sớm, khi việc can thiệp có thể mang lại kết quả tốt hơn. Tuy nhiên, chương trình sàng lọc chỉ thực sự có giá trị khi lựa chọn đúng đối tượng và phương pháp.

Lợi ích tầm soát ung thư không chỉ nằm ở việc tìm kiếm bệnh. Qua quá trình kiểm tra, bác sĩ còn có thể đánh giá các yếu tố nguy cơ như hút thuốc, viêm gan virus, polyp đường tiêu hóa, tiền sử gia đình hoặc những bất thường cần tiếp tục theo dõi.

Tầm soát ung thư sớm có thể giúp:

• Phát hiện tổn thương bất thường trước khi xuất hiện triệu chứng

• Tạo điều kiện chẩn đoán bệnh ở giai đoạn sớm hơn

• Mở rộng lựa chọn điều trị trong nhiều trường hợp

• Theo dõi những tổn thương có nguy cơ tiến triển

• Chủ động xây dựng kế hoạch chăm sóc sức khỏe lâu dài

2. Hiểu đúng về tầm soát ung thư toàn thân

Tầm soát toàn thân không đồng nghĩa với việc chỉ cần chụp một lần là có thể loại trừ tất cả các loại ung thư.

Trên thực tế, các loại ung thư khác nhau cần phương pháp kiểm tra khác nhau. Ung thư vú có thể được sàng lọc bằng chụp X-quang tuyến vú; ung thư cổ tử cung sử dụng HPV/Pap; ung thư đại trực tràng có thể kiểm tra qua xét nghiệm phân hoặc nội soi; nhóm nguy cơ ung thư phổi sử dụng CT ngực liều thấp.

Do đó, tầm soát ung thư toàn diện nên được hiểu là sự kết hợp có chọn lọc giữa khám lâm sàng, xét nghiệm ung thư, nội soi và chẩn đoán hình ảnh ung thư dựa trên nguy cơ cá nhân.

Người đã xuất hiện triệu chứng như sụt cân không rõ nguyên nhân, khối bất thường, ho ra máu, đại tiện ra máu hoặc chảy máu âm đạo bất thường cần đi khám chẩn đoán, không nên chỉ đăng ký gói tầm soát thông thường.

3. Các phương pháp tầm soát ung thư toàn thân

3.1. Xét nghiệm máu

Một số chương trình kiểm tra có thể sử dụng AFP, CEA, CA 19-9, CA 125, PSA hoặc các dấu ấn khác tùy từng đối tượng.

Tuy nhiên, dấu ấn ung thư không phải “xét nghiệm máu phát hiện mọi ung thư”. NCI cho biết nhiều dấu ấn có độ nhạy hoặc độ đặc hiệu chưa đủ để sử dụng đơn độc trong sàng lọc người khỏe mạnh. Chúng chủ yếu được sử dụng kết hợp với các phương pháp khác để hỗ trợ chẩn đoán, theo dõi điều trị hoặc tái phát.

Vì vậy, kết quả marker tăng không đồng nghĩa chắc chắn mắc ung thư và kết quả bình thường cũng không loại trừ hoàn toàn bệnh.

3.2. Chẩn đoán hình ảnh

Siêu âm, X-quang, CT và MRI cung cấp thông tin về cấu trúc cơ quan, nhưng mỗi kỹ thuật có phạm vi ứng dụng khác nhau.

3.3. Chụp CT

CT cho hình ảnh lát cắt chi tiết và rất có giá trị khi được chỉ định đúng. Điển hình, CT ngực liều thấp được sử dụng trong chương trình tầm soát ung thư phổi cho nhóm có nguy cơ cao.

Tuy nhiên, chụp CT toàn thân thường quy cho người khỏe mạnh không triệu chứng hiện chưa được khuyến nghị. FDA lưu ý phương pháp này làm tăng phơi nhiễm tia X và có thể phát hiện những bất thường không nguy hiểm, dẫn tới thêm xét nghiệm hoặc thủ thuật không cần thiết.

Vì vậy, CT nên được lựa chọn theo cơ quan và yếu tố nguy cơ thay vì sử dụng như một phương pháp quét ung thư toàn thân.

3.4. MRI toàn thân

MRI không sử dụng bức xạ ion hóa và có ưu thế trong đánh giá mô mềm. Tuy nhiên, MRI toàn thân tầm soát ung thư chưa phải phương pháp sàng lọc thường quy cho mọi người khỏe mạnh.

Do đó, MRI nên được bác sĩ cân nhắc khi có chỉ định hoặc nguy cơ phù hợp.

3.5. Các kỹ thuật hình ảnh khác

Tùy đối tượng, chương trình tầm soát có thể sử dụng siêu âm gan, tuyến giáp, tuyến vú; chụp X-quang tuyến vú; CT ngực liều thấp hoặc các kỹ thuật chuyên biệt khác.

Điều quan trọng không phải sử dụng càng nhiều máy móc càng tốt mà là lựa chọn kỹ thuật có giá trị đối với loại ung thư cần kiểm tra.

3.6. Nội soi tiêu hóa

Nội soi đường tiêu hóa giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, dạ dày và đại tràng. Các công nghệ tăng cường hình ảnh như NBI hoặc nội soi phóng đại có thể hỗ trợ quan sát rõ hơn những vùng niêm mạc bất thường.

Với đại tràng, nội soi còn có khả năng phát hiện và xử trí một số polyp – tổn thương có thể tiến triển thành ung thư theo thời gian.

Tại Thu Cúc TCI, hệ thống tầm soát hiện có các kỹ thuật xét nghiệm, CT, MRI và nội soi công nghệ cao được tích hợp trong từng chương trình khám phù hợp.

4. Lựa chọn phương pháp tầm soát phù hợp cho bạn

Không phải tất cả mọi người đều cần cùng một danh mục. Bác sĩ thường căn cứ vào:

• Tuổi và giới tính

• Tiền sử ung thư trong gia đình

• Tình trạng hút thuốc

• Viêm gan B, C hoặc HPV

• Bệnh lý mạn tính và tổn thương tiền ung thư

• Nghề nghiệp, môi trường sống

• Kết quả những lần khám trước

Người có nguy cơ trung bình nên thực hiện các chương trình tầm soát đã được chứng minh lợi ích theo độ tuổi. Người có nguy cơ cao có thể cần bắt đầu sớm hơn hoặc sử dụng thêm kỹ thuật chuyên sâu.

Tầm soát ung thư định kỳ cũng không đồng nghĩa mỗi năm phải thực hiện toàn bộ danh mục. Tần suất phụ thuộc từng loại ung thư và nguy cơ cá nhân.

5. Các loại ung thư cần quan tâm tại Việt Nam

Theo dữ liệu GLOBOCAN 2022, các ung thư có số ca mắc đáng chú ý tại Việt Nam gồm ung thư vú, gan, phổi, đại trực tràng và dạ dày. Cơ cấu bệnh có sự khác biệt giữa nam và nữ.

Vì vậy, khi xây dựng chương trình tầm soát toàn diện, có thể quan tâm đến:

• Nữ giới: ung thư vú, cổ tử cung, đại trực tràng, phổi, gan…

• Nam giới: ung thư gan, phổi, dạ dày, đại trực tràng, tuyến tiền liệt…

• Người hút thuốc: ưu tiên đánh giá nguy cơ ung thư phổi

• Người mắc viêm gan B/C hoặc xơ gan: cần được tư vấn theo dõi và tầm soát ung thư gan

• Người có tiền sử polyp hoặc gia đình mắc ung thư đại trực tràng: có thể cần nội soi sớm hơn

Danh mục cụ thể cần được bác sĩ cá nhân hóa thay vì áp dụng giống nhau cho tất cả mọi người.

6. Chi phí tầm soát ung thư toàn thân bao nhiêu?

Chi phí tầm soát ung thư phụ thuộc phạm vi kiểm tra và công nghệ được sử dụng. Gói cơ bản thường kết hợp khám, xét nghiệm và một số kỹ thuật hình ảnh; gói chuyên sâu có thể bổ sung nội soi, CT, MRI hoặc các xét nghiệm chuyên biệt.

Ngoài giá gói ban đầu, chi phí có thể phát sinh nếu cần sinh thiết, giải phẫu bệnh hoặc thực hiện thêm kỹ thuật khi phát hiện bất thường.

Người khám nên so sánh danh mục thực tế thay vì chỉ so sánh giá. Một gói đắt hơn nhưng có nhiều xét nghiệm không phù hợp với nguy cơ cá nhân chưa chắc mang lại lợi ích cao hơn.

7. Tầm soát ung thư ở đâu tốt?

Một địa chỉ tầm soát uy tín nên đáp ứng các tiêu chí:

• Đội ngũ bác sĩ có kinh nghiệm

• Hệ thống xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh đồng bộ

• Có khả năng nội soi và sinh thiết khi cần

• Gói khám được thiết kế theo giới tính và nguy cơ

• Bác sĩ trực tiếp đọc, tổng hợp và tư vấn kết quả

• Có chuyên khoa tiếp nhận nếu phát hiện bất thường

• Danh mục và chi phí được thông tin rõ ràng

Khả năng thực hiện nhiều bước kiểm tra tại cùng một cơ sở cũng giúp quá trình tầm soát và chẩn đoán tiếp theo thuận tiện hơn.

Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI hiện triển khai nhiều gói khám sức khỏe kết hợp tầm soát ung thư từ cơ bản đến toàn diện, với các danh mục khám lâm sàng, xét nghiệm, siêu âm, X-quang, CT, MRI và nội soi tùy từng chương trình. Khách hàng được tư vấn lựa chọn gói dựa trên giới tính, độ tuổi và nguy cơ sức khỏe.

Để tham khảo chương trình phù hợp và chủ động lựa chọn thời gian khám, khách hàng có thể truy cập TCI Hospital để đăng ký và đặt lịch thăm khám.

Tầm soát ung thư toàn thân không phải tìm mọi loại ung thư bằng một xét nghiệm duy nhất. Giá trị thực sự nằm ở việc tầm soát đúng bệnh, đúng nguy cơ, đúng phương pháp, từ đó chủ động phát hiện bất thường và xây dựng kế hoạch bảo vệ sức khỏe lâu dài.