Virus HPV có gây ung thư hậu môn không?

HPV có gây ung thư hậu môn không là thắc mắc của nhiều người khi ngày càng có nhiều thông tin cảnh báo về mối liên hệ giữa virus HPV và các bệnh ung thư vùng sinh dục – hậu môn. Việc hiểu rõ HPV là gì, lây truyền ra sao và mức độ nguy hiểm của virus này sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc phòng ngừa, tầm soát sớm và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

1. Virus HPV có gây ung thư hậu môn không? Tuýp HPV nào là nguyên nhân chính?

HPV (Human Papillomavirus) là virus gây u nhú ở người và cũng là một trong những tác nhân lây truyền qua đường tình dục phổ biến nhất. Thực tế, hầu như ai cũng có nguy cơ nhiễm HPV ít nhất một lần trong đời, nhưng không phải trường hợp nào cũng gây bệnh nguy hiểm.

“HPV có gây ung thư hậu môn không?” thì câu trả lời là CÓ. HPV (Human Papillomavirus – virus gây u nhú ở người) là nguyên nhân chính của ung thư hậu môn do HPV, chiếm khoảng 90 – 91% các trường hợp. Đây là loại ung thư có mối liên quan rất chặt chẽ với nhiễm HPV kéo dài.

Không phải tất cả các tuýp HPV đều nguy hiểm. Ung thư hậu môn chủ yếu liên quan đến nhóm HPV nguy cơ cao, trong đó quan trọng nhất là:

HPV tuýp 16: Chiếm tỷ lệ cao nhất và là nguyên nhân chính gây ung thư hậu môn.
HPV tuýp 18: Cũng góp phần gây bệnh nhưng ít hơn HPV 16.

Hai tuýp này cũng là tác nhân hàng đầu gây ung thư cổ tử cung, ung thư vòm họng và một số ung thư sinh dục khác.

Bạn có thể nhiễm HPV thông qua:

Tiếp xúc da kề da vùng sinh dục.
Quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn hoặc miệng.
Dùng chung đồ chơi tình dục.

Việc tiêm vắc xin HPV, quan hệ tình dục an toàn và theo dõi sức khỏe định kỳ là những cách quan trọng để giảm nguy cơ mắc bệnh.

2. Những ai có nguy cơ cao bị ung thư hậu môn do HPV?

Ung thư hậu môn là bệnh hiếm gặp và không phải ai nhiễm HPV cũng sẽ mắc ung thư. Tuy nhiên, một số nhóm người có nguy cơ cao hơn, đặc biệt khi nhiễm các chủng HPV nguy cơ cao như HPV-16.

Những đối tượng dễ bị ung thư hậu môn do HPV bao gồm:

Người nhiễm HPV kéo dài, nhất là các chủng HPV nguy cơ cao.
Người từng bị mụn cóc hậu môn hoặc mụn cóc sinh dục, do có khả năng đồng nhiễm các chủng HPV gây ung thư.
Phụ nữ từng mắc ung thư hoặc tiền ung thư cổ tử cung, âm đạo, âm hộ (các bệnh lý liên quan chặt chẽ đến HPV).
Người nhiễm HIV hoặc có hệ miễn dịch suy yếu (do AIDS, ghép tạng, dùng thuốc ức chế miễn dịch).
Người có quan hệ tình dục qua đường hậu môn, đặc biệt là nam giới quan hệ đồng giới.
Người có nhiều bạn tình, làm tăng nguy cơ nhiễm HPV và HIV.
Người hút thuốc lá, nhất là hút lâu năm hoặc đang hút.
Người lớn tuổi, nguy cơ tăng rõ ở nhóm trên 75 tuổi.
Một số khác biệt về giới và chủng tộc: bệnh gặp nhiều hơn ở phụ nữ da trắng và nam giới da đen.

Cần lưu ý, có yếu tố nguy cơ không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh. Ngược lại, vẫn có người bị ung thư hậu môn dù không có yếu tố nguy cơ rõ ràng.

3. Các xét nghiệm tầm soát ung thư hậu môn do HPV

Việc tầm soát chủ yếu được khuyến nghị cho nhóm nguy cơ cao nhằm phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư hậu môn. Các xét nghiệm có thể thực hiện gồm:

Xét nghiệm tế bào học hậu môn (Anal Pap test): Lấy tế bào niêm mạc hậu môn để phát hiện bất thường, thường dùng bước sàng lọc ban đầu.
Xét nghiệm HPV DNA nguy cơ cao: Phát hiện sự hiện diện của HPV nguy cơ cao trong mẫu hậu môn, giúp đánh giá nguy cơ ung thư.
Nội soi hậu môn độ phân giải cao (HRA): Áp dụng khi kết quả sàng lọc bất thường để quan sát trực tiếp và sinh thiết tổn thương nghi ngờ.

Hiện chưa có khuyến cáo tầm soát đại trà, việc chỉ định xét nghiệm cần theo tư vấn bác sĩ, dựa trên nguy cơ cá nhân.

4. Cách phòng ngừa HPV và ung thư hậu môn

Phòng ngừa HPV và ung thư hậu môn cần được thực hiện chủ động và đồng bộ ngay từ sớm. Trong đó, tiêm vắc xin HPV được xem là biện pháp hiệu quả nhất giúp ngăn chặn sự lây nhiễm virus, từ đó làm giảm đáng kể nguy cơ ung thư hậu môn do HPV gây ra. Vắc xin được khuyến cáo tiêm cho cả nam và nữ trong độ tuổi 9-26, ưu tiên tiêm đủ mũi càng sớm càng tốt. Ngoài ra, vắc xin HPV cũng rất cần thiết cho các nhóm có nguy cơ cao như nam quan hệ tình dục đồng giới dưới 45 tuổi, người chuyển giới, người có hành vi tình dục không an toàn hoặc người nhiễm HIV.

Bên cạnh việc tiêm phòng, duy trì quan hệ tình dục an toàn và sử dụng bao cao su đúng cách sẽ giúp hạn chế nguy cơ lây truyền HPV qua đường tình dục. Không hút thuốc lá cũng là một yếu tố quan trọng vì thuốc lá làm suy giảm miễn dịch và tăng nguy cơ ung thư. Với những người nhiễm HIV, việc điều trị tốt và tăng cường hệ miễn dịch sẽ góp phần giảm khả năng nhiễm HPV và các biến chứng liên quan.

Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ “HPV có gây ung thư hậu môn không?”. Nhớ rằng, không phải ai nhiễm HPV cũng sẽ tiến triển thành ung thư nếu được phát hiện sớm, theo dõi định kỳ và chủ động phòng ngừa đúng cách. Việc tiêm vắc-xin HPV, duy trì lối sống tình dục an toàn và khám sức khỏe định kỳ chính là những biện pháp quan trọng giúp giảm thiểu nguy cơ, bảo vệ sức khỏe lâu dài.