Ung thư trực tràng có dấu hiệu gì, chẩn đoán và điều trị như thế nào?

Ung thư trực tràng là một trong những bệnh lý ác tính đường tiêu hóa phổ biến hàng đầu hiện nay. Bệnh có tỷ lệ mắc ngày càng gia tăng và đang có xu hướng trẻ hóa. Việc nhận biết sớm các triệu chứng cảnh báo và chủ động thăm khám đóng vai trò quyết định đến hiệu quả điều trị cũng như tỷ lệ sống sót của người bệnh. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp toàn bộ thông tin y khoa quan trọng về căn bệnh này.

1. Ung thư trực tràng là gì?

Ung thư trực tràng xảy ra khi các tế bào ở niêm mạc trực tràng đột biến di truyền, phát triển bất thường và mất kiểm soát, tạo thành các khối u ác tính. Phần lớn các ca ung thư khởi phát từ những tổn thương lành tính gọi là polyp trực tràng. Theo thời gian (thường từ 5 – 15 năm), các polyp này tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện và loại bỏ kịp thời.

Dựa trên mức độ xâm lấn và di căn, bệnh được chia thành 5 giai đoạn:

• Giai đoạn 0: Tế bào ung thư còn khu trú ở lớp niêm mạc trong cùng, chưa xâm lấn sâu.

• Giai đoạn I: Khối u xâm lấn đến lớp dưới niêm mạc hoặc lớp cơ, chưa lan đến hạch.

• Giai đoạn II: Ung thư xâm lấn qua thành trực tràng hoặc đến mô, cơ quan lân cận nhưng chưa di căn hạch.

• Giai đoạn III: Ung thư đã lan đến các hạch bạch huyết vùng nhưng chưa di căn xa.

• Giai đoạn IV: Ung thư di căn đến các cơ quan xa như gan, phổi hoặc phúc mạc, khiến việc điều trị phức tạp và tiên lượng kém hơn.

2. Nhận biết dấu hiệu ung thư trực tràng theo giai đoạn như thế nào?

Ở giai đoạn sớm, bệnh thường diễn tiến âm thầm và không có biểu hiện rõ ràng. Khi u phát triển lớn hơn, người bệnh sẽ nhận thấy những bất thường ở hệ tiêu hóa.

2.1. Dấu hiệu ung thư trực tràng giai đoạn đầu

Ở thời điểm khởi phát, các dấu hiệu ung thư trực tràng khá mờ nhạt và dễ bị lầm tưởng với các bệnh lý tiêu hóa thông thường như trĩ, viêm đại tràng hay rối loạn tiêu hóa. Tuy nhiên, người bệnh cần chú ý các bất thường sau:

• Thay đổi thói quen đi tiêu: Đi đại tiện nhiều lần trong ngày, thường xuyên bị tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài không rõ nguyên nhân.

• Máu trong phân: Phân có lẫn máu đỏ tươi hoặc màu đỏ thẫm, kèm theo chất nhầy. Đây là triệu chứng điển hình nhất nhưng thường bị bỏ qua vì nhầm với bệnh trĩ.

• Phân biến dạng: Khối u ở trực tràng làm hẹp lòng ruột, khiến phân đi qua bị dẹt, mảnh hoặc nhỏ hơn bình thường.

• Cảm giác đi đại tiện không hết: Luôn có cảm giác buồn đi đại tiện liên tục hoặc mót rặn ngay cả khi vừa mới đi xong.

• Đau bụng râm râm: Đau tức nhẹ vùng bụng dưới hoặc khung chậu.

2.2. Dấu hiệu ung thư trực tràng giai đoạn cuối

Khi tiến triển sang giai đoạn xâm lấn và căn xa, các triệu chứng trở nên dồn dập và nghiêm trọng hơn:

• Đi ngoài ra máu nặng: Máu chảy nhiều, phân màu đen thối hôi.

• Đau dữ dội: Đau vùng chậu, đau lan ra sau lưng hoặc xuống chân do khối u chèn ép thần kinh.

• Cân nặng giảm sút đột ngột không rõ lý do, cơ thể suy kiệt, mệt mỏi dai dẳng.

• Triệu chứng di căn: Bệnh nhân có thể bị vàng da, khó thở, đau xương nếu tế bào ung thư di căn tới gan, phổi hoặc xương.

3. Chẩn đoán ung thư trực tràng bằng phương pháp nào?

Để xác định chính xác sự tồn tại, vị trí và mức độ tiến triển của khối u, các bác sĩ sẽ áp dụng kết hợp nhiều kỹ thuật chẩn đoán ung thư trực tràng hiện đại:

• Nội soi trực tràng /đại tràng: Đây là “tiêu chuẩn vàng” để phát hiện bệnh. Bác sĩ sử dụng ống soi mềm có gắn camera đưa qua hậu môn vào trực tràng để quan sát trực tiếp niêm mạc.

• Khám trực tràng bằng tay (DRE): Bác sĩ dùng tay đeo găng có bôi chất bôi trơn để thăm khám phần thấp của trực tràng, giúp phát hiện sớm các khối u nằm gần hậu môn.

• Chụp cộng hưởng từ (MRI) vùng chậu: Giúp đánh giá chính xác độ xâm lấn của khối u qua thành trực tràng và sự di căn hạch xung quanh.

• Chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) & PET-CT: Dùng để đánh giá mức độ di căn của ung thư sang các cơ quan xa như gan, phổi, phúc mạc.

• Xét nghiệm chỉ số dấu ấn ung thư (CEA): Nồng độ CEA trong máu tăng cao hỗ trợ theo dõi tiến triển bệnh và đánh giá tái phát sau điều trị.

4. Các phương pháp điều trị ung thư trực tràng hiện nay là gì?

Phác đồ điều trị ung thư trực tràng phụ thuộc vào vị trí khối u, giai đoạn bệnh, sức khỏe tổng thể và mong muốn của bệnh nhân. Sự phối hợp đa mô thức giữa phẫu thuật, hóa trị và xạ trị mang lại hiệu quả cao nhất.

4.1. Phẫu thuật

Phẫu thuật là phương pháp điều trị triệt căn đóng vai trò quan trọng nhất, đặc biệt đối với ung thư trực tràng giai đoạn đầu:

• Cắt bỏ qua nội soi: Áp dụng cho khối u rất nhỏ hoặc polyp chứa ung thư giai đoạn sớm.

• Phẫu thuật cắt đoạn trực tràng: Bác sĩ loại bỏ đoạn trực tràng chứa u cùng các hạch liên quan, sau đó nối lại các đoạn ruột lành.

• Mở hậu môn nhân tạo: Trong trường hợp khối u quá gần cơ thắt hậu môn, bác sĩ buộc phải cắt toàn bộ trực tràng và cơ thắt, sau đó đưa đầu ruột còn lại ra ngoài thành bụng làm hậu môn nhân tạo vĩnh viễn.

4.2. Xạ trị

Sử dụng tia X năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ung thư. Trong ung thư trực tràng, xạ trị thường được phối hợp với hóa trị trước phẫu thuật để làm thu nhỏ kích thước khối u, giúp việc phẫu thuật thuận lợi hơn và giảm tỷ lệ tái phát.

4.3. Hóa trị

Dùng thuốc hóa chất để tiêu diệt các tế bào ung thư phân chia nhanh. Hóa trị có thể được thực hiện trước phẫu thuật hoặc sau phẫu thuật để loại bỏ những tế bào ung thư còn sót lại. Đối với ung thư trực tràng giai đoạn cuối, hóa trị giúp kiểm soát sự phát triển của u và kéo dài thời gian sống cho người bệnh.

4.4. Liệu pháp nhắm trúng đích và miễn dịch

Áp dụng cho các trường hợp tiến triển hoặc di căn có các đột biến gen phù hợp. Các thuốc này tấn công chính xác vào tế bào ung thư mà ít gây tổn thương cho tế bào lành, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

Ung thư trực tràng có tiên lượng điều trị tốt hơn khi được phát hiện ở giai đoạn sớm. Vì vậy, chủ động tầm soát theo độ tuổi và yếu tố nguy cơ, nhận biết các dấu hiệu bất thường như đại tiện ra máu, thay đổi thói quen đi tiêu hoặc đau bụng kéo dài là rất cần thiết. Khi có triệu chứng nghi ngờ, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, nâng cao cơ hội hồi phục.