U nguyên bào gan là gì? Dấu hiệu nhận biết và cách theo dõi

U nguyên bào gan là một loại ung thư gan hiếm gặp, chủ yếu xuất hiện ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 3 tuổi. Bệnh có thể tiến triển âm thầm trong giai đoạn đầu, khiến cha mẹ khó nhận biết nếu không chú ý đến những thay đổi bất thường ở trẻ. Vậy những dấu hiệu nào có thể cảnh báo bệnh? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về căn bệnh này.

1. U nguyên bào gan là gì?

U nguyên bào gan là một dạng ung thư gan nguyên phát có nguồn gốc từ các tế bào gan chưa trưởng thành. Đây là loại ung thư gan thường gặp nhất ở trẻ em, mặc dù bệnh vẫn được xếp vào nhóm ung thư hiếm gặp.

Khác với ung thư biểu mô tế bào gan thường gặp ở người trưởng thành, u nguyên bào gan chủ yếu xuất hiện trong những năm đầu đời. Khối u có thể hình thành ở một phần hoặc nhiều vùng của gan. Kích thước u nguyên bào gan rất đa dạng, từ tổn thương nhỏ đến khối u lớn chiếm phần đáng kể thể tích gan. Trong một số trường hợp, tế bào ung thư có thể di căn đến các cơ quan khác, phổ biến nhất là phổi.

Hiện nay, nguyên nhân chính xác gây u nguyên bào gan vẫn chưa được xác định trong phần lớn trường hợp. Tuy nhiên, một số yếu tố nguy cơ đã được ghi nhận, bao gồm sinh non kèm cân nặng lúc sinh rất thấp và một số hội chứng di truyền hiếm gặp.

2. Dấu hiệu u nguyên bào gan cha mẹ cần chú ý là gì?

Ở giai đoạn đầu, dấu hiệu u nguyên bào gan thường không rõ ràng. Khi khối u phát triển, trẻ có thể xuất hiện một số biểu hiện bất thường như:

• Bụng to hoặc xuất hiện khối ở bụng: Bụng phình to bất thường, có thể sờ thấy khối cứng, thường ở vùng bụng trên.

• Đau bụng, khó chịu: Trẻ có thể đau vùng bụng trên, quấy khóc, khó chịu khi được bế hoặc giảm hoạt động.

• Chán ăn, nhanh no: Trẻ ăn ít hơn bình thường, có thể kèm sụt cân hoặc chậm tăng cân.

• Mệt mỏi, kém hoạt bát: Trẻ ít vận động, dễ mệt hoặc có biểu hiện suy giảm sức khỏe.

Những triệu chứng trên không đặc hiệu cho u nguyên bào gan. Tuy nhiên, nếu trẻ có khối bất thường ở bụng, bụng to tiến triển hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám sớm để xác định nguyên nhân, điều trị kịp thời và hạn chế biến chứng u nguyên bào gan.

3. Chẩn đoán u nguyên bào gan bằng những phương pháp nào?

Để chẩn đoán u nguyên bào gan, bác sĩ kết hợp thăm khám lâm sàng, xét nghiệm máu và chẩn đoán hình ảnh nhằm xác định đặc điểm khối u, mức độ lan rộng và lựa chọn hướng điều trị phù hợp:

• Khám lâm sàng: Đánh giá tình trạng sức khỏe, triệu chứng, tiền sử bệnh và kiểm tra các dấu hiệu như gan to hoặc xuất hiện khối bất thường ở bụng.

• Xét nghiệm máu: Định lượng AFP (alpha-fetoprotein), một dấu ấn thường tăng ở trẻ mắc u nguyên bào gan. Tuy nhiên, kết quả cần được đánh giá theo độ tuổi và kết hợp các xét nghiệm khác như chức năng gan, thận.

• Chẩn đoán hình ảnh: Siêu âm bụng giúp phát hiện khối u tại gan. CT hoặc MRI hỗ trợ xác định kích thước, vị trí, mức độ xâm lấn; CT ngực có thể được chỉ định để kiểm tra di căn phổi.

• Sinh thiết khối u: Lấy mẫu mô để phân tích tế bào, xác định bản chất tổn thương khi có chỉ định. Một số trường hợp có thể được phẫu thuật cắt u trước và xác định mô bệnh học sau, tùy kế hoạch điều trị.

4. Những phương pháp nào điều trị u nguyên bào gan?

Phác đồ điều trị u nguyên bào gan được xây dựng dựa trên giai đoạn bệnh, đặc điểm mô học, vị trí khối u, khả năng phẫu thuật và tình trạng sức khỏe của trẻ.

4.1. Phẫu thuật cắt bỏ khối u

Phẫu thuật là phương pháp điều trị quan trọng nhằm loại bỏ hoàn toàn khối u khi điều kiện cho phép.

Tùy vị trí và phạm vi tổn thương, bác sĩ có thể cân nhắc cắt bỏ một phần gan chứa khối u. Khả năng phẫu thuật phụ thuộc vào việc có thể loại bỏ tổn thương an toàn hay không, đồng thời bảo đảm phần gan còn lại đủ khả năng thực hiện chức năng.

4.2. Hóa trị

Hóa trị thường được sử dụng để làm giảm kích thước khối u trước phẫu thuật hoặc tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại sau phẫu thuật.

Với những khối u chưa thể cắt bỏ ngay từ đầu, hóa trị có thể giúp giảm phạm vi tổn thương, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc phẫu thuật sau đó.

Loại thuốc, liều lượng và số đợt điều trị được quyết định bởi bác sĩ ung bướu nhi khoa. Trong quá trình điều trị, trẻ cần được theo dõi sát các tác dụng không mong muốn và những thay đổi về chức năng cơ quan.

4.3. Ghép gan

Trong một số trường hợp, khối u lan rộng trong gan hoặc nằm ở vị trí không thể loại bỏ an toàn bằng phẫu thuật thông thường, ghép gan có thể được cân nhắc.

Việc lựa chọn phương pháp này phụ thuộc vào phạm vi bệnh, tình trạng di căn, đáp ứng điều trị và khả năng thực hiện ghép gan tại cơ sở chuyên khoa.

Không phải mọi trẻ mắc u nguyên bào gan đều cần ghép gan. Đây là quyết định phức tạp, đòi hỏi đánh giá toàn diện bởi nhóm chuyên gia.

5. Theo dõi u nguyên bào gan sau điều trị như thế nào?

Sau điều trị, việc theo dõi u nguyên bào gan giúp đánh giá khả năng hồi phục, phát hiện sớm nguy cơ tái phát và kiểm soát các tác dụng phụ lâu dài.

Nếu AFP tăng cao trước điều trị, bác sĩ có thể sử dụng chỉ số này để đánh giá đáp ứng sau điều trị. Nồng độ AFP giảm theo diễn biến phù hợp có thể là dấu hiệu tích cực, nhưng cần được đánh giá cùng với kết quả khám và chẩn đoán hình ảnh. Việc AFP tăng trở lại cũng cần được kiểm tra để xác định nguyên nhân, thay vì tự kết luận bệnh đã tái phát.

Tùy từng trường hợp, trẻ có thể cần siêu âm, MRI hoặc CT theo lịch hẹn. Tần suất kiểm tra phụ thuộc vào nguy cơ tái phát, phương pháp điều trị đã sử dụng và đánh giá của bác sĩ.

Trẻ cần được cung cấp chế độ dinh dưỡng phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe. Nếu trẻ ăn kém hoặc chậm tăng cân, gia đình nên trao đổi với bác sĩ để được hướng dẫn cụ thể.

Không tự ý sử dụng thuốc, thực phẩm chức năng hoặc các sản phẩm được quảng cáo có khả năng chữa ung thư gan. Những sản phẩm này không thể thay thế phác đồ điều trị và một số loại có thể gây ảnh hưởng đến gan hoặc tương tác với thuốc điều trị.

U nguyên bào gan là bệnh ung thư gan hiếm gặp, chủ yếu ảnh hưởng đến trẻ nhỏ. Các dấu hiệu như bụng to bất thường, khối vùng bụng, đau bụng kéo dài. Nếu nghi ngờ trẻ có dấu hiệu bất thường ở gan, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa để được đánh giá sớm. Việc điều trị đúng phác đồ, kết hợp theo dõi định kỳ và chăm sóc toàn diện sẽ góp phần nâng cao cơ hội hồi phục và chất lượng sống của trẻ.