Nguy cơ ung thư ở người mang đột biến gen CDH1

Nguy cơ ung thư ở người mang đột biến gen CDH1 được ghi nhận rõ ràng với tỷ lệ mắc ung thư dạ dày thể lan tỏa và ung thư vú thể tiểu thùy cao hơn nhiều so với dân số bình thường. Đột biến này có tính chất di truyền, âm thầm tiến triển và thường khởi phát sớm, vì vậy việc hiểu đúng mức độ rủi ro, chỉ định xét nghiệm gen và xây dựng kế hoạch tầm soát cá thể hóa là yếu tố then chốt giúp giảm thiểu hậu quả nghiêm trọng cho người bệnh và cả gia đình.

1. Gen CDH1 là gì? Đột biến gen CDH1 là gì?

Gen CDH1 có vai trò quan trọng trong việc duy trì cấu trúc và sự ổn định của các mô biểu mô trong cơ thể. Gen này mã hóa cho protein E-cadherin, một protein nằm trên bề mặt tế bào, giúp các tế bào kết dính chặt chẽ với nhau. Nhờ cơ chế này, tế bào có thể duy trì trật tự, hạn chế sự di chuyển bất thường và kiểm soát quá trình phát triển bình thường của mô.

Không chỉ đóng vai trò kết nối tế bào, gen CDH1 còn được xếp vào nhóm gen ức chế khối u. Khi hoạt động bình thường, gen này giúp ngăn chặn sự tăng sinh không kiểm soát của tế bào, từ đó góp phần phòng ngừa sự hình thành ung thư. 

Đột biến gen CDH1 là tình trạng trình tự DNA của gen này bị thay đổi, dẫn đến việc protein E-cadherin được tạo ra không đầy đủ hoặc mất chức năng. Khi E-cadherin không còn hoạt động hiệu quả, các tế bào dễ mất liên kết với nhau, tăng khả năng di chuyển và phát triển bất thường – đây là nền tảng cho quá trình hình thành và tiến triển của ung thư.

Trên lâm sàng, đột biến gen CDH1 có liên quan chặt chẽ đến ung thư dạ dày di truyền thể lan tỏa (HDGC), một hội chứng làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư dạ dày ngay cả ở người trẻ tuổi. Ngoài ra, phụ nữ mang đột biến CDH1 còn có nguy cơ cao mắc ung thư vú thể tiểu thùy so với dân số chung.

2. Người mang đột biến gen CDH1 có nguy cơ ung thư không? Mức độ nguy cơ ung thư ở người mang đột biến CDH1

Mang đột biến gen CDH1 đồng nghĩa với việc người đó có nguy cơ mắc ung thư cao hơn người bình thường. Cụ thể, gen CDH1 khi bị lỗi có liên quan chặt chẽ đến hai loại ung thư chính là ung thư dạ dày lan tỏa di truyền (HDGC) và ung thư vú thể tiểu thùy ở nữ giới.

Với đột biến gen CDH1 ung thư dạ dày, nguy cơ suốt đời được ghi nhận ở mức khá cao, đặc biệt ở những người có tiền sử gia đình mắc ung thư. Theo các ước tính trước đây, nam giới mang đột biến này có nguy cơ mắc HDGC khoảng 70%, còn ở nữ giới là khoảng 56%. Tuy nhiên, nghiên cứu quy mô lớn công bố năm 2024 trên tạp chí JAMA do Carrie E. Ryan và cộng sự thực hiện đã cho thấy bức tranh chi tiết và thận trọng hơn. Nghiên cứu này phân tích dữ liệu từ hơn 7.000 người thuộc 213 gia đình mang biến thể gây bệnh của gen CDH1, và ghi nhận rằng nguy cơ ung thư dạ dày suốt đời có thể thấp hơn các báo cáo trước, đặc biệt ở những người không có tiền sử gia đình rõ ràng, dao động khoảng 7-10% đến tuổi 80.

Đối với nữ giới, đột biến gen CDH1 ung thư vú làm tăng nguy cơ mắc ung thư vú thể tiểu thùy, với tỷ lệ nguy cơ suốt đời ước tính khoảng 42%. Đây là dạng ung thư vú đặc thù, thường khó phát hiện sớm nếu không được theo dõi chuyên sâu.

Tuy vậy, mức độ nguy cơ ung thư ở người mang đột biến gen CDH1 không giống nhau ở tất cả mọi người. Nguy cơ thực tế phụ thuộc vào nhiều yếu tố như độ tuổi, giới tính, loại đột biến cụ thể, tiền sử ung thư cá nhân và gia đình, cũng như lối sống và tình trạng sức khỏe tổng thể.

Vì vậy, nếu xét nghiệm cho kết quả dương tính với đột biến gen CDH1, người bệnh nên trao đổi với chuyên gia di truyền học để được đánh giá toàn diện và xây dựng kế hoạch theo dõi, phòng ngừa ung thư phù hợp với từng cá nhân.

3. Các loại ung thư liên quan đến đột biến gen CDH1

Đột biến gen CDH1 là yếu tố di truyền quan trọng, làm tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư đặc thù, nổi bật nhất là ung thư dạ dày lan tỏa di truyền (HDGC) và ung thư vú thể tiểu thùy ở nữ giới.

3.1. Ung thư vú thể tiểu thùy (nữ giới)

Phụ nữ mang đột biến gen CDH1 có nguy cơ mắc ung thư vú trong suốt cuộc đời khoảng 37-55%, cao hơn nhiều so với mức 12,5% của dân số chung. Đặc trưng thường gặp nhất là ung thư vú thể tiểu thùy, vì vậy đột biến gen CDH1 ung thư vú được xem là dấu ấn di truyền có ý nghĩa lớn trong nhóm bệnh này.

3.2. Ung thư dạ dày lan tỏa di truyền (HDGC)

Đây là loại ung thư liên quan chặt chẽ nhất đến đột biến gen CDH1 ung thư dạ dày:

• Ở nữ giới, nguy cơ mắc ung thư dạ dày ở bất kỳ giai đoạn nào dao động 25-33%, trong đó khoảng 7% có thể tiến triển đến giai đoạn muộn.
• Ở nam giới, nguy cơ này còn cao hơn, khoảng 37-42%, và tỷ lệ ung thư dạ dày giai đoạn tiến triển vào khoảng 10%. So với dân số chung (nguy cơ dưới 1%), sự khác biệt là rất rõ rệt. Nguy cơ còn tăng cao hơn ở những người có từ 3 người thân ruột thịt trở lên từng mắc ung thư dạ dày.

Hiện nay, các nhà khoa học vẫn đang tiếp tục nghiên cứu xem đột biến gen CDH1 có làm tăng nguy cơ mắc thêm các loại ung thư khác hay không. Cho đến thời điểm hiện tại, chưa có kết luận chắc chắn. Vì vậy, khi tư vấn cho người mang gen CDH1, các chuyên gia di truyền thường kết hợp đánh giá tiền sử ung thư gia đình để ước tính nguy cơ cá nhân một cách phù hợp hơn.

4. Khi nào nên xét nghiệm gen CDH1?

Bạn nên cân nhắc xét nghiệm gen CDH1 khi có yếu tố nguy cơ rõ ràng liên quan đến ung thư di truyền. Cụ thể, nếu trong gia đình có người từng mắc ung thư dạ dày thể lan tỏa (HDGC) hoặc ung thư vú thể tiểu thùy, bác sĩ có thể khuyến nghị bạn thực hiện xét nghiệm để đánh giá nguy cơ cá nhân. Việc trao đổi sớm với bác sĩ điều trị hoặc chuyên viên tư vấn di truyền sẽ giúp xác định liệu xét nghiệm đột biến gen CDH1 có thực sự cần thiết hay không.

Trong trường hợp kết quả xét nghiệm cho thấy bạn mang đột biến gen CDH1, bạn cần được tư vấn chuyên sâu với chuyên gia di truyền lâm sàng. Không phải tất cả những người mang đột biến đều sẽ phát triển ung thư, nhưng nguy cơ có thể cao hơn bình thường. Với những người thuộc nhóm nguy cơ cao, các biện pháp phòng ngừa tích cực, bao gồm cả phẫu thuật dự phòng dạ dày, có thể được cân nhắc nhằm giảm khả năng mắc ung thư.

Xét nghiệm gen CDH1 đặc biệt quan trọng vì ung thư dạ dày thể lan tỏa rất khó phát hiện sớm. Bệnh thường khởi phát âm thầm, tổn thương nhỏ và khó nhận biết, ngay cả khi nội soi dạ dày cho kết quả bình thường. Do đó, việc xét nghiệm đúng thời điểm sẽ giúp phát hiện nguy cơ từ sớm và chủ động đưa ra hướng theo dõi hoặc phòng ngừa phù hợp.

Tóm lại, việc phát hiện và theo dõi sớm các bất thường di truyền đóng vai trò then chốt trong phòng ngừa và kiểm soát bệnh. Chủ động hiểu rõ nguy cơ ung thư ở người mang đột biến gen CDH1 không chỉ giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm mà còn mở ra cơ hội can thiệp kịp thời, từ đó cải thiện tiên lượng và chất lượng sống cho người bệnh.