Đột biến del19 trên gen EGFR có gây ung thư phổi?

Đột biến del19 trên gen EGFR là một trong những dạng đột biến phổ biến nhất trong ung thư phổi không tế bào nhỏ, có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán và lựa chọn phác đồ điều trị. Việc phát hiện sớm đột biến này thông qua xét nghiệm gen giúp bác sĩ cá thể hóa điều trị, đặc biệt là chỉ định các thuốc nhắm trúng đích, từ đó nâng cao hiệu quả và tiên lượng cho người bệnh.

1. Đột biến del19 trên gen EGFR là gì?

Để hiểu đột biến del19 trên gen EGFR, trước hết cần biết đột biến gen EGFR là gì. EGFR (Epidermal Growth Factor Receptor) là một gen giữ vai trò quan trọng trong việc điều khiển quá trình phát triển và phân chia của tế bào. Khi gen này bị đột biến, tín hiệu tăng sinh tế bào bị kích hoạt liên tục, khiến tế bào phát triển mất kiểm soát và hình thành ung thư, đặc biệt là ung thư phổi không tế bào nhỏ.

Trong số các dạng đột biến gen EGFR, đột biến del19 (deletion exon 19) là loại thường gặp nhất. Đột biến này xảy ra khi một đoạn nhỏ trên exon 19 của gen EGFR bị mất đi. Sự mất đoạn này làm thay đổi cấu trúc protein EGFR, khiến thụ thể EGFR luôn ở trạng thái hoạt hóa, dù không có tín hiệu kích thích từ bên ngoài. Hậu quả là tế bào ung thư liên tục tăng sinh và lan rộng.

Điểm quan trọng của đột biến del19 trên gen EGFR là đột biến “nhạy thuốc”. Nghĩa là bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ mang đột biến này thường đáp ứng rất tốt với các thuốc điều trị đích ức chế EGFR tyrosine kinase (EGFR-TKI). So với hóa trị truyền thống, điều trị đích ở nhóm bệnh nhân này giúp kéo dài thời gian sống thêm không bệnh tiến triển và ít tác dụng phụ hơn.

2. Đột biến del19 liên quan đến ung thư phổi như thế nào?

Đột biến del19 liên quan chặt chẽ đến ung thư phổi không tế bào nhỏ (NSCLC), đặc biệt là thể ung thư biểu mô tuyến. Đột biến del19 là dạng mất đoạn trên exon 19 của gen EGFR, làm thay đổi cấu trúc protein EGFR và khiến thụ thể này luôn ở trạng thái hoạt hóa. Hệ quả là tế bào ung thư tăng sinh mạnh hơn, nhưng đồng thời cũng trở nên nhạy cảm với thuốc điều trị đích, đặc biệt là các thuốc ức chế tyrosine kinase EGFR (EGFR-TKI). Chính vì vậy, bệnh nhân ung thư phổi mang đột biến del19 thường đáp ứng tốt với điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích hơn so với nhiều nhóm đột biến khác.

Về mặt lâm sàng, đột biến del19 trên gen EGFR không phải là một dạng đồng nhất. Có nhiều kiểu mất đoạn khác nhau trong exon 19 và các phân nhóm này có thể ảnh hưởng đến mức độ đáp ứng thuốc. Một số dạng del19 phổ biến cho thấy hiệu quả điều trị cao với EGFR-TKI thế hệ mới như osimertinib, trong khi một số biến thể hiếm hơn có thời gian kiểm soát bệnh ngắn hơn và nguy cơ tiến triển sớm hơn. Điều này giải thích vì sao không phải tất cả bệnh nhân có đột biến del19 đều có kết quả điều trị giống nhau.

So với đột biến L858R ở exon 21, đột biến del19 thường được ghi nhận có tiên lượng tốt hơn, đặc biệt về thời gian sống toàn bộ. Bệnh nhân NSCLC mang đột biến del19 có xu hướng đáp ứng bền vững hơn với điều trị đích, ngay cả trong những trường hợp có đột biến kép kèm theo các gen khác.

Nhìn chung, đột biến del19 trên gen EGFR đóng vai trò quan trọng trong sinh bệnh học của ung thư phổi không tế bào nhỏ. Đây vừa là yếu tố thúc đẩy ung thư phát triển, vừa là dấu ấn sinh học quan trọng giúp bác sĩ lựa chọn liệu pháp điều trị đích phù hợp. Việc hiểu rõ đột biến gen EGFR, đặc biệt là các phân nhóm del19, giúp cá thể hóa điều trị và tối ưu hóa tiên lượng cho bệnh nhân ung thư phổi.

3. Xét nghiệm đột biến del19 trên gen EGFR như thế nào?

Xét nghiệm đột biến del19 (mất đoạn exon 19) trên gen EGFR là xét nghiệm sinh học phân tử nhằm xác định sự thay đổi cấu trúc DNA của tế bào ung thư. Đây là đột biến thường gặp trong ung thư phổi không tế bào nhỏ và có ý nghĩa quan trọng trong việc lựa chọn thuốc điều trị nhắm trúng đích. Các bước thực hiện như sau:

• Bước 1: Lấy mẫu bệnh phẩm: Mẫu xét nghiệm có thể là mô khối u thu được từ sinh thiết hoặc phẫu thuật. Trong trường hợp không thể lấy mô, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm sinh thiết lỏng bằng cách lấy máu để phân tích DNA khối u lưu hành (ctDNA). Việc lựa chọn loại mẫu phụ thuộc vào tình trạng lâm sàng và khả năng can thiệp của bệnh nhân.
• Bước 2: Tách chiết DNA: Sau khi có mẫu, DNA sẽ được tách chiết và tinh sạch trong phòng thí nghiệm. Chất lượng và nồng độ DNA được kiểm tra để đảm bảo đủ điều kiện cho các bước phân tích tiếp theo. Đây là bước quan trọng vì DNA kém chất lượng có thể làm sai lệch kết quả xét nghiệm.
• Bước 3: Phân tích đột biến del19: DNA sau khi tách chiết sẽ được phân tích bằng các kỹ thuật chuyên biệt như real-time PCR, ddPCR hoặc giải trình tự gen thế hệ mới (NGS). Các phương pháp này tập trung vào vùng exon 19 của gen EGFR để phát hiện sự mất đoạn đặc trưng của đột biến del19.
• Bước 4: Đọc và trả kết quả: Kết quả xét nghiệm cho biết có hay không sự hiện diện của đột biến del19. Dựa trên kết quả này, bác sĩ sẽ đánh giá khả năng đáp ứng với các thuốc ức chế EGFR và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho người bệnh.

Tóm lại, việc phát hiện đột biến del19 trên gen EGFR có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán và lựa chọn phác đồ điều trị cho bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ. Kết quả xét nghiệm không chỉ giúp bác sĩ xác định khả năng đáp ứng với các thuốc điều trị nhắm trúng đích mà còn góp phần tiên lượng bệnh và theo dõi hiệu quả điều trị lâu dài. Vì vậy, thực hiện xét nghiệm gen sớm và đúng chỉ định sẽ giúp người bệnh có thêm cơ hội tiếp cận phương pháp điều trị phù hợp, an toàn và hiệu quả hơn.