U nhú lành tính ở miệng có liên quan HPV?

U nhú lành tính ở miệng là tổn thương khá thường gặp, thường xuất hiện dưới dạng các nốt nhỏ, mềm hoặc sần sùi trên niêm mạc miệng, lưỡi hay môi. Phần lớn trường hợp không nguy hiểm và tiến triển chậm, tuy nhiên vẫn cần được thăm khám để phân biệt với các tổn thương tiền ung thư hoặc ác tính. Việc hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và hướng xử trí sẽ giúp người bệnh chủ động theo dõi và điều trị kịp thời khi phát hiện u nhú lành tính ở miệng.

1. U nhú lành tính ở miệng là gì?

U nhú lành tính ở miệng là những nốt tăng sinh nhỏ xuất hiện trên niêm mạc miệng như lưỡi, má trong, vòm họng hoặc sàn miệng. Các tổn thương này thường nhô lên khỏi bề mặt, có thể có cuống hoặc bề mặt sần giống súp lơ. Nguyên nhân thường gặp liên quan đến virus HPV, nhiễm nấm Candida hoặc tình trạng kích ứng, viêm nhiễm kéo dài trong khoang miệng.

Phần lớn u nhú lành tính ở miệng không đe dọa tính mạng. Tuy nhiên, nếu khối u phát triển lớn, người bệnh có thể cảm thấy vướng, khó nuốt, khó ăn hoặc dễ chảy máu khi va chạm. Vì vậy, dù là khối u lành tính ở miệng, người bệnh vẫn nên theo dõi và thăm khám khi có dấu hiệu bất thường để được xử trí kịp thời.

Ngoài u nhú, còn có nhiều dạng u miệng lành tính khác như:

• U xơ kích ứng: Hình thành do cọ xát kéo dài (ví dụ do niềng răng), thường là khối nhỏ, chắc.
• Mụn cóc thông thường (verruca vulgaris): Tổn thương màu thịt, nổi gồ trên lưỡi.
• U nhú vảy ở lưỡi: Dạng có cuống, bề mặt giống súp lơ, có thể liên quan HPV.
• Tưa miệng: Mảng trắng kem do nấm Candida, có thể chảy máu khi cạo.
• U nang nhầy (nang niêm dịch): Túi chứa dịch nhầy, thường mềm và dao động.
• U nhái (ranula): Nang nhầy lớn ở sàn miệng, liên quan tuyến dưới lưỡi.
• Lồi xương hàm trên hoặc hàm dưới: Khối xương cứng phát triển chậm, không nguy hiểm.
• U tuyến đa hình: dạng u lành tính trong miệng thường gặp ở vùng vòm miệng.

2. U nhú lành tính ở miệng liên quan HPV không?

U nhú lành tính trong miệng có thể liên quan đến virus HPV (Human Papillomavirus). Đặc biệt, các tuýp nguy cơ thấp như HPV-6 và HPV-11 thường gây ra u nhú vảy ở niêm mạc miệng. Virus này lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc da kề da, hôn hoặc quan hệ tình dục bằng miệng.

Các tổn thương do HPV gây ra thường là những nốt nhỏ màu trắng hoặc hồng, bề mặt sùi nhẹ, không đau. Chúng có thể mọc đơn lẻ hoặc thành từng cụm, xuất hiện ở lưỡi, môi, niêm mạc má, vòm họng hoặc họng. Một số trường hợp, tổn thương có thể tự thoái triển mà không cần điều trị.

Phần lớn u nhú miệng do HPV thuộc nhóm lành tính. Tuy nhiên, nếu không được theo dõi hoặc xử trí khi cần thiết, khối u có thể to dần, gây vướng, khó nuốt hoặc khó ăn uống.

Ngoài ra, một số chủng HPV khác thuộc nhóm nguy cơ cao có thể liên quan đến biến đổi tiền ung thư hoặc ung thư khoang miệng. Vì vậy, khi xuất hiện tổn thương bất thường trong miệng, người bệnh nên đi khám sớm để được chẩn đoán chính xác và phân biệt với các bệnh lý khác, từ đó có hướng xử trí phù hợp.

3. Những kiểu HPV thường gặp trong u nhú miệng

Dưới đây là các dạng tổn thương thường gặp:

•  U nhú vảy (Squamous papilloma): Đây là một trong những u lành tính trong miệng phổ biến nhất do HPV gây ra. Tổn thương có thể gặp ở cả trẻ em và người lớn, nhưng thường thấy nhiều hơn ở nhóm tuổi từ 30 – 70. U nhú vảy thường xuất hiện ở lưỡi và vòm họng, tuy nhiên cũng có thể gặp ở nhiều vị trí khác trong khoang miệng. Khối u có dạng nhô cao, bề mặt sần sùi như súp lơ, màu trắng hoặc hồng nhạt. Kích thước đa số nhỏ, dưới 5mm và thường mọc đơn lẻ.
• Mụn cóc thông thường: Mụn cóc là tổn thương do HPV gây ra, chiếm khoảng 70% các trường hợp liên quan đến virus này. Đối tượng dễ mắc nhất là trẻ em và thanh thiếu niên. Mụn cóc chủ yếu xuất hiện trên da, nhưng đôi khi cũng gặp trong khoang miệng. Đây là một dạng khối u lành tính ở miệng có màu trắng hoặc hồng, không có cuống, kích thước thường dưới 1cm. Bề mặt có thể chia nhánh và nhô ra ngoài. Tổn thương có thể mọc đơn lẻ hoặc thành từng cụm nhỏ.
• Sùi mào gà ở miệng: Sùi mào gà là bệnh lý do HPV lây truyền qua đường tình dục, thường gặp ở cơ quan sinh dục hoặc hậu môn. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, quan hệ tình dục bằng miệng có thể làm xuất hiện tổn thương tại khoang miệng. Dạng này ít gặp hơn so với các u nhú lành tính ở miệng khác. Tổn thương thường xuất hiện ở người trưởng thành đang trong độ tuổi hoạt động tình dục. Các nốt sùi có thể mọc đơn độc hoặc thành cụm.
• Tăng sản biểu mô đa ổ (bệnh Heck): Tăng sản biểu mô đa ổ, còn gọi là bệnh Heck, cũng là một dạng u lành tính trong miệng do HPV gây ra. Bệnh có thể gặp ở cả trẻ em và người lớn. Tổn thương biểu hiện bằng nhiều nốt sần hoặc u nhú nhỏ trong khoang miệng, màu trắng hoặc hồng. Các nốt này thường không gây đau nhưng có thể làm người bệnh lo lắng vì hình dạng bất thường.

4. U nhú lành tính ở miệng có nguy hiểm không?

 U nhú lành tính ở miệng thực chất là một dạng tăng sinh khu trú của lớp biểu mô vảy trong khoang miệng. Phần lớn trường hợp có liên quan đến virus HPV nguy cơ thấp, phổ biến là type 6 và 11. Về bản chất, đây là u miệng lành tính, không có đặc điểm xâm lấn vào mô sâu, không di căn và hầu như không ghi nhận tình trạng loạn sản tế bào đáng kể.

Trên lâm sàng, u lành tính trong miệng thường có kích thước nhỏ (đa số dưới 1 cm), phát triển chậm, không gây đau và ít biểu hiện triệu chứng rõ ràng. Nhiều trường hợp được phát hiện tình cờ khi khám răng miệng định kỳ. Tổn thương thường có dạng nhú hoặc sùi nhẹ, bề mặt giống hoa súp lơ, mềm, ranh giới rõ, không cứng chắc và không xâm nhập mô lân cận – khác với đặc điểm của tổn thương ác tính.

Về mức độ nguy hiểm, khối u lành tính ở miệng này có nguy cơ chuyển thành ung thư rất thấp, đặc biệt ở người có hệ miễn dịch bình thường. Những trường hợp hiếm gặp có biến đổi ác tính thường liên quan đến suy giảm miễn dịch hoặc nhiễm HPV nguy cơ cao, chứ không phải các type HPV thường gặp trong u nhú lành tính.

Điều trị chủ yếu là loại bỏ tổn thương tại chỗ bằng phẫu thuật, laser hoặc đốt điện. Tiên lượng sau điều trị rất tốt và tỷ lệ tái phát thấp. Vì vậy, trong đa số trường hợp, u nhú lành tính ở miệng không nguy hiểm. Tuy nhiên, người bệnh vẫn nên thăm khám chuyên khoa và thực hiện sinh thiết khi cần để xác định chính xác bản chất tổn thương, đồng thời loại trừ các bệnh lý ác tính khác có biểu hiện tương tự.

5. ĐIều trị u nhú lành tính ở miệng như thế nào?

 Việc điều trị u nhú lành tính ở miệng chủ yếu nhằm loại bỏ hoàn toàn khối tổn thương. Đây được xem là phương pháp hiệu quả nhất và thường cho tiên lượng tốt.

Phương pháp tiêu chuẩn là phẫu thuật cắt bỏ đơn giản. Bác sĩ sẽ cắt trọn khối u kèm theo một phần nhỏ mô lành xung quanh để đảm bảo loại bỏ sạch tổn thương. Sau đó, mẫu mô sẽ được gửi làm giải phẫu bệnh nhằm xác định chính xác bản chất lành tính của khối u.

Ngoài phẫu thuật thông thường, tùy vào vị trí và kích thước khối u, bác sĩ có thể lựa chọn các kỹ thuật khác như đốt điện, laser hoặc áp lạnh. Những phương pháp này giúp kiểm soát chảy máu tốt hơn và hạn chế để lại sẹo, đặc biệt ở những vùng đòi hỏi tính thẩm mỹ cao.

Sau điều trị, người bệnh cần tái khám định kỳ để kiểm tra quá trình lành thương, theo dõi nguy cơ tái phát (nếu có) và đánh giá tình trạng niêm mạc miệng.

Tóm lại, u nhú lành tính ở miệng có liên quan HPV, đặc biệt là các tuýp nguy cơ thấp như HPV-6 và HPV-11. Phần lớn tổn thương lành tính, phát triển chậm và ít gây biến chứng nguy hiểm. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan, bởi việc thăm khám sớm giúp xác định chính xác nguyên nhân, loại trừ nguy cơ ác tính và có hướng xử trí phù hợp. Chủ động phòng ngừa bằng cách giữ vệ sinh răng miệng tốt, quan hệ tình dục an toàn và tiêm vắc xin HPV khi cần thiết sẽ góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh và tái phát.