Xét nghiệm tầm soát ung thư: Bí quyết phát hiện bệnh sớm, tăng cơ hội sống khỏe

Ung thư đang trở thành gánh nặng sức khỏe lớn tại Việt Nam với số ca mắc mới gia tăng hàng năm. Tuy nhiên, nhiều trường hợp có thể được kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện ngay từ giai đoạn đầu. Vì vậy, xét nghiệm tầm soát ung thư được quan tâm như một giải pháp chủ động bảo vệ sức khỏe. Bài viết sau giúp bạn hiểu tầm soát ung thư là gì, gồm phương pháp nào và ai nên thực hiện.

1. Tại sao tầm soát ung thư lại quan trọng?

Ung thư thường tiến triển âm thầm trong thời gian dài và hầu như không gây triệu chứng ở giai đoạn sớm. Khi xuất hiện các dấu hiệu rõ ràng, bệnh thường đã tiến triển, khiến việc điều trị trở nên phức tạp hơn và làm giảm hiệu quả điều trị. Vì vậy, xét nghiệm tầm soát ung thư được xem là giải pháp quan trọng giúp phát hiện những bất thường hoặc tổn thương tiền ung thư trước khi bệnh biểu hiện triệu chứng.

Tăng hiệu quả điều trị và tiên lượng bệnh: Phương pháp này giúp giảm nguy cơ di căn, tái phát và các biến chứng liên quan đến ung thư
Đánh giá nguy cơ và cá thể hóa chiến lược điều trị: Sàng lọc ung thư giúp bác sĩ xác định những người có nguy cơ cao để chỉ định các xét nghiệm chuyên sâu nếu cần thiết
Giảm chi phí điều trị so với phát hiện bệnh ở giai đoạn tiến triển: Khi phát hiện sớm, người bệnh có nhiều cơ hội điều trị hiệu quả hơn, giảm nguy cơ biến chứng, tiết kiệm chi phí

2. Các phương pháp tầm soát ung thư phổ biến

2.1. Xét nghiệm dấu ấn ung thư

Đây là xét nghiệm giúp định lượng các chất chỉ điểm khối u trong máu, hỗ trợ đánh giá nguy cơ mắc một số bệnh ung thư hoặc theo dõi hiệu quả điều trị.

Chỉ số CEA: Hỗ trợ đánh giá ung thư đại trực tràng và một số ung thư đường tiêu hóa.
Chỉ số AFP: Thường được chỉ định trong tầm soát và theo dõi ung thư gan.
Chỉ số PSA: Được sử dụng để đánh giá nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới.
Chỉ số CA 125: Hỗ trợ phát hiện và theo dõi ung thư buồng trứng.
Chỉ số CA 15-3: Liên quan đến ung thư vú.
Chỉ số CA 72-4: Hỗ trợ đánh giá ung thư dạ dày.
Chỉ số CA 19-9: Thường dùng trong các bệnh lý tụy và đường mật.
Xét nghiệm Thyroglobulin (TG): Theo dõi ung thư tuyến giáp sau điều trị.
Chỉ số SCC: Hỗ trợ đánh giá ung thư biểu mô tế bào vảy.
Chỉ số CYFRA 21-1: Có giá trị trong một số trường hợp ung thư phổi.

Một số bệnh lý lành tính hoặc tình trạng viêm cũng có thể làm thay đổi các chỉ số này. Vì vậy, bác sĩ luôn kết hợp kết quả xét nghiệm với thăm khám lâm sàng và các phương pháp chẩn đoán khác để đưa ra kết luận chính xác phòng ngừa ung thư.

Các xét nghiệm này chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu

2.2. Chẩn đoán hình ảnh trong tầm soát ung thư

Bên cạnh xét nghiệm máu, các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện những tổn thương có kích thước nhỏ hoặc nằm sâu bên trong cơ thể.

Chụp X-quang hoặc CT lồng ngực để phát hiện bất thường ở tim phổi.
Chụp MRI giúp khảo sát chi tiết não, gan, tuyến tiền liệt và nhiều cơ quan khác.
Siêu âm vú kết hợp chụp nhũ ảnh (Mammography) trong tầm soát ung thư ở phụ nữ, đặc biệt từ 40 tuổi trở lên.
Nội soi dạ dày và nội soi đại trực tràng giúp phát hiện sớm polyp hoặc tổn thương tiền ung thư đường tiêu hóa.

2.3. Xét nghiệm tế bào: Phát hiện sớm ung thư phụ khoa

Đối với tầm soát ung thư ở phụ nữ, xét nghiệm tế bào cổ tử cung vẫn là phương pháp được khuyến cáo rộng rãi nhằm phát hiện sớm những biến đổi bất thường trước khi tiến triển thành ung thư. Hai kỹ thuật phổ biến hiện nay là Pap smear và ThinPrep Pap. Các xét nghiệm này giúp thu thập tế bào cổ tử cung để đánh giá sự xuất hiện của các tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư giai đoạn sớm.

2.4. Các loại xét nghiệm tầm soát ung thư chuyên biệt khác

Xét nghiệm gen BRCA1, BRCA2

Đây là xét nghiệm giúp phát hiện các đột biến trên gen BRCA1 và BRCA2 có liên quan đến nguy cơ mắc ung thư vú, ung thư buồng trứng và một số loại ung thư khác.

Người có nhiều thành viên trong gia đình mắc ung thư vú hoặc ung thư buồng trứng.
Người có người thân mắc ung thư khi còn trẻ.
Người cần đánh giá nguy cơ ung thư do yếu tố di truyền để có kế hoạch theo dõi lâu dài.

Xét nghiệm SPOT-MAS 10

SPOT-MAS 10 là phương pháp xét nghiệm phát hiện ung thư sớm bằng máu ứng dụng công nghệ phân tích DNA tự do của khối u (ctDNA), kết hợp giải trình tự gen thế hệ mới (NGS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Chỉ với một lần lấy khoảng 10ml máu, xét nghiệm có thể hỗ trợ đánh giá nguy cơ của 10 loại ung thư phổ biến

Ung thư sinh sản nữ: Vú, buồng trứng, nội mạc tử cung
Ung thư tiêu hóa & gan mật: Gan – đường mật, đại – trực tràng, dạ dày, thực quản, tuyến tụy
Ung thư phổ biến khác: Phổi, đầu – cổ

Phương pháp này có ưu điểm không xâm lấn, thực hiện nhanh, hỗ trợ phát hiện tín hiệu ung thư từ giai đoạn sớm và gợi ý vị trí cơ quan nghi ngờ.

Một số xét nghiệm phát hiện ung thư sớm hiện đại còn giúp đánh giá nguy cơ di truyền hoặc phát hiện tín hiệu ung thư ngay từ giai đoạn rất sớm

3. Ai nên thực hiện tầm soát ung thư?

3.1. Tầm soát ung thư theo độ tuổi và giới tính

Bác sĩ sẽ xây dựng kế hoạch xét nghiệm tầm soát ung thư dựa trên độ tuổi, giới tính, tiền sử bệnh và các yếu tố nguy cơ của từng cá nhân.

Người từ 40 tuổi trở lên, khi nguy cơ mắc nhiều bệnh ung thư bắt đầu tăng theo tuổi.
Người có cha mẹ, anh chị em ruột từng mắc ung thư, đặc biệt nếu bệnh xuất hiện ở độ tuổi trẻ.
Tầm soát ung thư ở phụ nữ nên chú trọng các bệnh lý như ung thư vú, cổ tử cung, buồng trứng và nội mạc tử cung theo từng nhóm tuổi.
Tầm soát ung thư ở nam giới thường tập trung vào ung thư tuyến tiền liệt, đại trực tràng, phổi và gan, đặc biệt ở người có yếu tố nguy cơ.

3.2. Yếu tố nguy cơ và đối tượng cần chú ý

Người hút thuốc lá hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc.
Người uống nhiều rượu bia hoặc béo phì kéo dài.
Người làm việc trong môi trường tiếp xúc với hóa chất độc hại như amiăng, benzen hoặc kim loại nặng.
Người nhiễm virus HPV, viêm gan B hoặc viêm gan C.
Người mắc các bệnh mạn tính như viêm loét đại tràng, bệnh Crohn hoặc xơ gan.
Người có triệu chứng kéo dài như ho mạn tính, sụt cân không rõ nguyên nhân, xuất huyết bất thường hoặc thay đổi thói quen đại tiện.

4. Lưu ý quan trọng khi thực hiện tầm soát ung thư

Không lạm dụng xét nghiệm dấu ấn ung thư
Lựa chọn danh mục xét nghiệm sàng lọc ung thư phù hợp
Kết hợp nhiều phương pháp sàng lọc
Tuân thủ hướng dẫn trước khi xét nghiệm
Duy trì tầm soát định kỳ

Việc kết hợp nhiều phương pháp chẩn đoán giúp nâng cao độ chính xác trong quá trình xét nghiệm tầm soát ung thư

5. Chọn lựa cơ sở y tế uy tín

Lựa chọn cơ sở y tế uy tín là yếu tố quan trọng quyết định chất lượng của quá trình xét nghiệm tầm soát ung thư. Một đơn vị có đầy đủ chuyên môn, trang thiết bị hiện đại và quy trình tầm soát ung thư khoa học sẽ giúp nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán cũng như tối ưu trải nghiệm của người bệnh.

Tại TCI, khách hàng sẽ được bác sĩ tư vấn lựa chọn chương trình phù hợp, hạn chế thực hiện các xét nghiệm không cần thiết, đồng thời tối ưu chi phí tầm soát ung thư. Để chủ động chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình, bạn có thể đặt lịch khám nhanh chóng qua ứng dụng TCI Hospital tại app.thucuc.vn.