Bệnh tiểu đường ở trẻ em có chữa được không?

Bệnh tiểu đường ở trẻ em đang có xu hướng gia tăng và trở thành nỗi lo của nhiều gia đình. Vậy bệnh tiểu đường ở trẻ em có chữa được không, hay trẻ sẽ phải sống chung với bệnh suốt đời? Hiểu đúng về khả năng điều trị, kiểm soát bệnh và vai trò của phát hiện sớm sẽ giúp cha mẹ chủ động bảo vệ sức khỏe lâu dài cho con.

1. Tiểu đường type 1 ở trẻ em có chữa được không?

Tiểu đường type 1 là loại phổ biến nhất ở trẻ em, chiếm khoảng 90 – 95% các trường hợp dưới 16 tuổi.

1.1. Vì sao tiểu đường type 1 không thể chữa khỏi hoàn toàn?

Theo Cổng thông tin Bộ Y tế, tiểu đường type 1 được phân loại là một bệnh tự động miễn dịch. Trong đó, hệ thống miễn dịch của cơ thể tấn công vào chính các tế bào sản sinh insulin ở tuyến tụy và phá hủy chúng. Khi các tế bào này bị mất đi, cơ thể trẻ không còn khả năng tự sản xuất insulin để điều hòa đường huyết.

Vì là bệnh tự miễn, hiện tại y học vẫn chưa có phương pháp nào để phục hồi hoàn toàn các tế bào đã bị phá hủy. Do đó, câu trả lời cho việc trẻ em bị tiểu đường có chữa được không đối với type 1 là: Hiện chưa thể chữa khỏi hoàn toàn và trẻ cần được cung cấp insulin hàng ngày để duy trì sự sống.

1.2. Cách kiểm soát bệnh tiểu đường hiệu quả ở trẻ

Dù chưa thể chữa khỏi, trẻ vẫn có thể phát triển khỏe mạnh nếu được kiểm soát tốt thông qua các hướng dẫn y khoa:

Tiêm insulin đúng liều: Sử dụng insulin tác dụng nhanh và chậm theo tuổi để thay thế lượng hormone thiếu hụt.
Theo dõi đường huyết thường xuyên: Giúp điều chỉnh lượng insulin và chế độ ăn kịp thời để tránh tình trạng hạ đường huyết (hypos).
Chế độ dinh dưỡng cân bằng: Ưu tiên thực phẩm nhiều chất xơ, carbohydrate phức hợp và hạn chế bánh kẹo ngọt.

2. Tiểu đường type 2 ở trẻ em có chữa được không?

Khác với type 1, câu hỏi bệnh tiểu đường ở trẻ em có chữa được không đối với type 2 có phần khả quan hơn. Tiểu đường type 2 thường liên quan mật thiết đến tình trạng béo phì và lối sống.

Theo nghiên cứu trên website Viện Y tế Quốc gia (NIH), ở giai đoạn sớm, nếu trẻ được can thiệp quyết liệt bằng cách thay đổi lối sống, giảm cân và ăn uống khoa học, mức đường huyết có thể trở về mức ổn định mà không cần dùng thuốc. Tuy nhiên, nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng kháng insulin kéo dài sẽ khiến các tế bào tụy suy yếu vĩnh viễn.

Cách chữa bệnh tiểu đường cho trẻ em mắc type 2 tập trung vào việc phục hồi độ nhạy của insulin thông qua vận động thể lực và sử dụng thuốc hỗ trợ theo chỉ định của bác sĩ.

3. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát bệnh ở trẻ

Việc quản lý đường huyết ở trẻ em gặp nhiều thách thức hơn người lớn do cơ thể đang phát triển và tâm lý thay đổi nhanh chóng. Các yếu tố góp phần làm việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn là:

Sự tuân thủ phác đồ: Việc tiêm insulin và đo đường huyết đúng giờ quyết định 80% hiệu quả điều trị.
Hoạt động thể chất: Tập thể dục hàng ngày giúp giảm lượng đường trong máu, nhưng cần điều chỉnh liều insulin tương ứng để tránh hạ đường huyết đột ngột.
Yếu tố môi trường và gen: Cả hai yếu tố này đều đóng vai trò quan trọng trong việc cơ thể phản ứng với các phương pháp điều trị

4. Biến chứng nếu tiểu đường ở trẻ em không được kiểm soát tốt

Nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách, trẻ có thể đối mặt với những rủi ro sức khỏe nghiêm trọng:

Nhiễm toan ceton: Một tình trạng cấp cứu nguy hiểm thường xảy ra trước khi bệnh được chẩn đoán hoặc khi thiếu hụt insulin trầm trọng.
Biến chứng lâu dài: Ảnh hưởng đến thị lực (mắt), chức năng thận và thay đổi tính khí.
Tác động tâm lý: Trẻ dễ rơi vào tình trạng căng thẳng, mặc cảm và gặp các vấn đề về hành vi cư xử.

5. Chăm sóc và theo dõi trẻ bị tiểu đường lâu dài

Sống chung với tiểu đường là một hành trình đòi hỏi sự kiên nhẫn và đồng hành sát sao của gia đình:

Dạy trẻ tự lập: Khi trẻ đủ lớn, hãy dạy trẻ cách tự đo đường huyết và tự tiêm insulin để trẻ chủ động quản lý sức khỏe.
Thông báo cho trường học: Cần cho giáo viên và bạn bè biết về tình trạng của trẻ để họ biết cách xử trí khi trẻ có dấu hiệu hạ đường huyết.
Tái khám định kỳ: Kiểm tra các biến chứng thường xuyên (bắt đầu từ khi trẻ 9 tuổi) để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

Tóm lại, bệnh tiểu đường ở trẻ em có chữa được không còn phụ thuộc vào từng thể bệnh và thời điểm phát hiện. Dù chưa thể chữa khỏi hoàn toàn trong nhiều trường hợp, nhưng nếu được chẩn đoán sớm, điều trị đúng phác đồ, kết hợp chế độ dinh dưỡng hợp lý, vận động khoa học và sự đồng hành sát sao của gia đình, trẻ hoàn toàn có thể kiểm soát bệnh tốt, phát triển khỏe mạnh và có chất lượng sống lâu dài.