Polyp là gì? Polyp có phải ung thư không?

Polyp là những tổn thương dạng tăng sinh mô có thể xuất hiện ở nhiều cơ quan như đại tràng, dạ dày, mũi, tử cung, cổ tử cung, họng… Phần lớn polyp lành tính nhưng một số loại có khả năng tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện và theo dõi đúng cách. Vậy polyp có phải ung thư không, nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị như thế nào? Những thông tin dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng này.

1. Polyp là gì? Có nguy hiểm không?

Polyp là gì? Polyp là những khối mô tăng sinh bất thường, thường xuất phát từ niêm mạc và nhô lên trên bề mặt của cơ quan. Polyp có thể hình thành ở nhiều vị trí có khoang rỗng như đại tràng, trực tràng, dạ dày, thực quản, ruột non, túi mật, đường tiết niệu, đường hô hấp, cổ tử cung và tử cung.

Về hình dạng, polyp thường được chia thành hai dạng chính:

Polyp có cuống (pedunculated): Khối polyp nối với bề mặt niêm mạc thông qua một phần cuống, hình dáng tương đối giống cây nấm.
Polyp không cuống (sessile): Khối mô nhô trực tiếp trên bề mặt niêm mạc, có chân bám rộng và không có cuống rõ ràng.

Kích thước polyp có thể chỉ vài milimet nhưng cũng có trường hợp phát triển đến vài centimet. Polyp có thể xuất hiện đơn độc hoặc nhiều khối cùng lúc. Nguyên nhân hình thành chưa được xác định hoàn toàn, nhưng có thể liên quan đến sự tăng sinh tế bào bất thường, tình trạng viêm kéo dài, yếu tố di truyền và một số yếu tố về chế độ ăn uống, lối sống.

Vậy polyp có nguy hiểm không? Phần lớn polyp lành tính, tuy nhiên một số loại có khả năng tiến triển thành tổn thương ác tính, đặc biệt ở một số vị trí như đại tràng. Vì vậy, khi phát hiện polyp, người bệnh vẫn cần thăm khám, theo dõi và điều trị theo chỉ định để hạn chế nguy cơ biến chứng.

*Polyp là những khối mô tăng sinh bất thường, xuất hiện ở nhiều cơ quan trong cơ thể*

2. Nguyên nhân nào gây polyp? Triệu chứng nhận biết là gì?

2.1. Nguyên nhân xuất hiện polyp

Nguyên nhân gây polyp có thể khác nhau tùy vào vị trí xuất hiện. Một số polyp hình thành do viêm hoặc kích ứng kéo dài, thay đổi nội tiết, nhiễm trùng, yếu tố di truyền hoặc những biến đổi bất thường trong tế bào. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng xác định được nguyên nhân cụ thể.

Một số nguyên nhân và yếu tố có thể liên quan đến sự hình thành polyp gồm:

Yếu tố di truyền: Người có đột biến gen, tiền sử gia đình mắc polyp hoặc các hội chứng di truyền như hội chứng Lynch, đa polyp tuyến gia đình (FAP) có nguy cơ cao hơn.
Tình trạng viêm kéo dài: Viêm mạn tính tại niêm mạc có thể tạo điều kiện hình thành polyp. Chẳng hạn, viêm ruột có thể liên quan đến polyp đại tràng, trong khi viêm hoặc kích ứng mạn tính niêm mạc dạ dày có thể làm tăng nguy cơ polyp dạ dày.
Nhiễm trùng: Một số tình trạng nhiễm khuẩn có thể liên quan đến sự xuất hiện polyp, điển hình là nhiễm khuẩn tại dạ dày.
Thay đổi nội tiết: Nồng độ estrogen cao có thể là yếu tố thúc đẩy sự phát triển của polyp nội mạc tử cung và polyp cổ tử cung.
Kích ứng hoặc tổn thương kéo dài: Hút thuốc, trào ngược dạ dày – thực quản, sử dụng giọng nói quá mức hoặc tiếp xúc với một số hóa chất có thể liên quan đến polyp ở họng và dây thanh.
Dị ứng và viêm đường hô hấp: Viêm xoang kéo dài, dị ứng, hen suyễn hoặc một số bệnh lý như xơ nang có thể làm tăng nguy cơ hình thành polyp mũi.
Một số thuốc: Sử dụng thuốc ức chế bơm proton (PPI) thường xuyên có liên quan đến nguy cơ xuất hiện một số loại polyp dạ dày.
Các yếu tố khác: Tuổi tác, hút thuốc, chế độ ăn nhiều chất béo và ít chất xơ, uống rượu hoặc mắc các bệnh viêm mạn tính có thể làm tăng nguy cơ của một số loại polyp, đặc biệt là polyp đại tràng.

Riêng với polyp đại tràng, tổn thương thường hình thành khi niêm mạc đại tràng xuất hiện những thay đổi bất thường. Polyp có thể xuất hiện ngẫu nhiên hoặc liên quan đến đột biến gen, tiền sử gia đình và các bệnh lý nền như bệnh viêm ruột. Trong khi đó, polyp dạ dày có thể liên quan đến tình trạng viêm hoặc kích ứng niêm mạc kéo dài, nhiễm khuẩn dạ dày, tuổi cao, hội chứng di truyền hoặc việc sử dụng PPI thường xuyên.

*Polyp có thể hình thành do nhiều yếu tố như viêm nhiễm hoặc bất thường trong tế bào.*

2.2. Triệu chứng nhận biết Polyp là gì?

Triệu chứng nhận biết polyp là gì còn phụ thuộc vào vị trí, kích thước và loại polyp. Nhiều trường hợp polyp phát triển âm thầm, không gây bất kỳ biểu hiện rõ ràng nào và chỉ được phát hiện tình cờ khi kiểm tra sức khỏe. Khi xuất hiện triệu chứng, người bệnh có thể gặp:

Polyp đại tràng: Có thể gây đau hoặc khó chịu ở vùng bụng dưới, đi ngoài ra máu, tiêu chảy hoặc táo bón.
Polyp dạ dày: Có thể biểu hiện bằng đau bụng, buồn nôn hoặc nôn, sụt cân và thiếu máu trong một số trường hợp.
Polyp tai: Có thể gây chảy máu hoặc chảy dịch từ tai và suy giảm thính lực.
Polyp mũi: Người bệnh có thể cảm thấy nghẹt mũi, đầy hoặc có áp lực ở vùng mặt, giảm hoặc mất khứu giác. Các triệu chứng có thể rõ hơn khi đi kèm viêm xoang hoặc dị ứng.
Polyp cổ tử cung và tử cung: Có thể gây kinh nguyệt nhiều, chảy máu giữa các kỳ kinh, chảy máu sau quan hệ tình dục hoặc chảy máu sau mãn kinh. Một số trường hợp có thể xuất hiện dịch tiết âm đạo bất thường, có mùi hôi khi kèm nhiễm trùng.
Polyp họng và dây thanh quản: Có thể gây giọng nói khàn, thô ráp hoặc thay đổi âm sắc; cảm giác như có vật mắc ở cổ họng, thường xuyên phải hắng giọng, mệt khi sử dụng giọng nói hoặc khó thay đổi cao độ giọng. Một số trường hợp có thể kèm đau cổ hoặc đau lan đến tai.

3. Giải đáp Polyp có phải ung thư không?

Polyp có phải ung thư không là vấn đề khiến nhiều người lo lắng sau khi phát hiện có polyp. Thực tế, phần lớn polyp là tổn thương lành tính và không phải ung thư. Polyp là tình trạng mô hoặc tế bào phát triển bất thường, có thể xuất hiện ở nhiều vị trí như đại tràng, dạ dày, mũi, họng, cổ tử cung và các cơ quan khác.

Tuy nhiên, một số loại polyp có khả năng tiến triển thành ung thư. Nguy cơ này phụ thuộc vào loại polyp, đặc điểm tế bào, kích thước, số lượng và nguyên nhân hình thành. Những polyp có tế bào bất thường hoặc xuất hiện các thay đổi tiền ung thư cần được theo dõi và xử lý theo chỉ định của bác sĩ.

*Phần lớn polyp lành tính, nhưng một số loại có thể tiến triển thành ung thư nếu không được theo dõi, xử lý phù hợp.*

Một số đặc điểm có thể làm tăng nguy cơ polyp tiến triển thành ung thư gồm:

Loại polyp: Một số loại, đặc biệt là polyp tuyến, có nguy cơ ác tính cao hơn polyp tăng sản. Polyp đại tràng và một số loại polyp dạ dày có thể chứa các tế bào loạn sản, từ đó có khả năng tiến triển thành ung thư theo thời gian.
Kích thước polyp: Polyp có kích thước càng lớn thường càng cần được đánh giá kỹ vì nguy cơ xuất hiện những thay đổi bất thường có thể cao hơn.
Số lượng polyp: Người có nhiều polyp hoặc tái phát nhiều polyp trong thời gian dài có thể có nguy cơ cao hơn, đặc biệt khi liên quan đến các hội chứng di truyền.
Đặc điểm tế bào: Sự xuất hiện của tế bào loạn sản hoặc những biến đổi bất thường trong cấu trúc mô có thể là dấu hiệu cho thấy polyp có nguy cơ tiến triển ác tính.
Yếu tố di truyền: Những người mắc hội chứng Lynch, đa polyp tuyến gia đình hoặc các rối loạn di truyền khác có nguy cơ hình thành polyp và ung thư cao hơn, cần được theo dõi chặt chẽ.
Thời gian tồn tại và tiền sử polyp: Người từng có polyp tiền ung thư, đặc biệt là polyp tuyến ở đại tràng, thường cần tầm soát và theo dõi định kỳ theo khuyến nghị của bác sĩ.

Vì vậy, phát hiện polyp không đồng nghĩa với việc đã mắc ung thư. Tuy nhiên, không nên chủ quan, bởi một số polyp có thể là tổn thương tiền ung thư. Bác sĩ có thể chỉ định cắt polyp và gửi mẫu làm xét nghiệm mô bệnh học để xác định bản chất tổn thương, từ đó đưa ra kế hoạch theo dõi phù hợp và giảm nguy cơ tiến triển thành ung thư.

4. Điều trị polyp bằng cách nào?

Điều trị polyp tùy thuộc vào vị trí, loại polyp, kích thước, số lượng, triệu chứng và nguy cơ tiến triển thành ung thư. Không phải polyp nào cũng cần loại bỏ ngay. Với những polyp nhỏ, lành tính và chưa gây triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi định kỳ.

4.1. Cắt polyp qua nội soi

Cắt polyp qua nội soi thường được áp dụng với các polyp ở đường tiêu hóa như polyp đại tràng, polyp dạ dày hoặc trực tràng. Việc loại bỏ những polyp có nguy cơ cao giúp hạn chế khả năng chúng tiến triển thành ung thư. Sau khi cắt, mẫu polyp thường được gửi làm giải phẫu bệnh để xác định bản chất tổn thương và đánh giá các tế bào có bất thường hay không.

*Cắt polyp qua nội soi giúp loại bỏ tổn thương*

4.2. Phẫu thuật

Phẫu thuật có thể được chỉ định khi polyp có kích thước lớn, nguy cơ ác tính cao, nghi ngờ ung thư, gây biến chứng hoặc không thể loại bỏ bằng nội soi. Chẳng hạn, với polyp túi mật có kích thước lớn hoặc xuất hiện đặc điểm đáng ngờ, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật cắt túi mật.

4.3. Dùng thuốc và điều trị nguyên nhân

Một số loại polyp có thể được điều trị bằng thuốc nhằm kiểm soát triệu chứng hoặc tình trạng bệnh lý liên quan. Ví dụ, polyp mũi có thể sử dụng thuốc steroid; với polyp liên quan đến viêm hoặc trào ngược, bác sĩ có thể điều trị nguyên nhân nền. Đối với polyp họng và dây thanh quản, người bệnh có thể được hướng dẫn hạn chế nói to, tránh la hét, uống đủ nước, bỏ thuốc lá, điều trị trào ngược dạ dày hoặc thực hiện liệu pháp giọng nói. Một số trường hợp có thể cần phẫu thuật.

4.4. Điều trị polyp có nguy cơ ác tính

Khi polyp được xác định hoặc nghi ngờ có khả năng ác tính, phương pháp điều trị sẽ được lựa chọn dựa trên vị trí, kích thước, số lượng polyp, triệu chứng và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Bác sĩ có thể chỉ định cắt bỏ polyp hoặc phẫu thuật. Trong một số trường hợp chưa cần can thiệp ngay, người bệnh có thể được theo dõi tích cực. Sau khi loại bỏ polyp, kết quả giải phẫu bệnh là cơ sở quan trọng để bác sĩ xác định hướng điều trị tiếp theo hoặc xây dựng lịch theo dõi phù hợp.

Polyp không phải lúc nào cũng là ung thư và nhiều trường hợp có thể được kiểm soát bằng theo dõi định kỳ hoặc loại bỏ khi cần thiết. Tuy nhiên, nguy cơ tiến triển ác tính phụ thuộc vào loại polyp, vị trí, kích thước, số lượng và đặc điểm mô học. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường hoặc được phát hiện có polyp, người bệnh nên thăm khám để xác định tính chất tổn thương và lựa chọn hướng xử trí phù hợp, thay vì tự theo dõi hoặc trì hoãn kiểm tra.