Khi nào nên đi nội soi tiêu hóa? Những dấu hiệu và đối tượng cần lưu ý

Khi nào nên đi nội soi tiêu hóa phụ thuộc vào triệu chứng, tuổi, tiền sử bệnh và nguy cơ của từng người. Nội soi có thể được chỉ định khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo bệnh tiêu hóa như nuốt nghẹn, xuất huyết tiêu hóa, nôn kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc thiếu máu thiếu sắt chưa giải thích được. Ngoài chẩn đoán bệnh, nội soi còn được sử dụng trong tầm soát và theo dõi một số nhóm nguy cơ.

1. Khi nào là thời điểm thích hợp để tiến hành nội soi tiêu hóa?

Nội soi tiêu hóa thường được chỉ định khi người bệnh có triệu chứng kéo dài, tái diễn hoặc xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo bất thường. Việc có cần nội soi hay không còn phụ thuộc vào vị trí triệu chứng, mức độ, tuổi, tiền sử bệnh và đánh giá của bác sĩ.

1.1. Những dấu hiệu cảnh báo bệnh tiêu hóa nào cần nội soi?

Các dấu hiệu cảnh báo bệnh tiêu hóa gồm nuốt nghẹn, nuốt đau, nôn ra máu, đi ngoài ra máu hoặc phân đen, thiếu máu không rõ nguyên nhân, sụt cân không chủ ý, đau bụng kéo dài hoặc thay đổi bất thường thói quen đại tiện. Khi xuất hiện những biểu hiện này, người bệnh nên thăm khám để được cân nhắc nội soi phù hợp.

1.2. Đau bụng, đầy bụng, ợ nóng kéo dài có cần nội soi không?

Đau bụng âm ỉ, đầy hơi, khó tiêu, ợ chua hoặc ợ nóng kéo dài có thể là lý do bác sĩ chỉ định nội soi, nhất là khi triệu chứng tái diễn nhiều lần hoặc không cải thiện. Nội soi giúp quan sát trực tiếp niêm mạc đường tiêu hóa và tìm các tổn thương liên quan.

1.3. Đi ngoài ra máu, phân đen hoặc sụt cân có cần nội soi không?

Đi ngoài ra máu, phân đen hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân là những biểu hiện cần được đánh giá sớm. Tùy triệu chứng và vị trí nghi ngờ tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định nội soi dạ dày, nội soi đại tràng hoặc kết hợp các phương pháp kiểm tra khác để xác định nguyên nhân.

2. Đối tượng nào nên tầm soát tiêu hóa bằng nội soi?

Tầm soát bằng nội soi thường được cân nhắc dựa trên tuổi, tiền sử cá nhân, tiền sử gia đình và các yếu tố nguy cơ. Với đại trực tràng, người nguy cơ trung bình nên bắt đầu tầm soát từ 45 tuổi; nhóm nguy cơ cao có thể cần thực hiện sớm hơn.

2.1. Người từ 45 tuổi có nên tầm soát đại trực tràng không?

Người từ 45 tuổi thuộc nhóm nguy cơ trung bình nên bắt đầu tầm soát ung thư đại trực tràng. Nội soi đại tràng là một trong các phương pháp tầm soát, đồng thời cho phép bác sĩ phát hiện và loại bỏ polyp trong quá trình thực hiện nếu phù hợp.

2.2. Người có tiền sử gia đình mắc bệnh tiêu hóa có nên nội soi sớm không?

Người có người thân mắc ung thư đại trực tràng hoặc polyp đại trực tràng, đặc biệt là người thân bậc một, có thể cần bắt đầu tầm soát sớm hơn so với nhóm nguy cơ trung bình. Thời điểm và tần suất nội soi cần được bác sĩ xác định dựa trên tuổi mắc bệnh của người thân và mức độ nguy cơ của từng người.

2.3. Những đối tượng nguy cơ cao nào cần nội soi định kỳ?

Nhóm cần được bác sĩ đánh giá để xây dựng lịch nội soi định kỳ gồm người từng có polyp hoặc ung thư đại trực tràng, người mắc bệnh viêm ruột kéo dài và người có tiền sử gia đình mắc ung thư hoặc polyp đại trực tràng. Khoảng cách giữa các lần nội soi không giống nhau mà phụ thuộc vào bệnh sử và kết quả nội soi trước đó.

3. Nội soi tiêu hóa có thể phát hiện những bệnh lý nào?

Nội soi tiêu hóa cho phép bác sĩ trực tiếp quan sát và thăm khám niêm mạc của đường tiêu hóa, giúp phát hiện những bất thường như viêm nhiễm, loét, polyp, khối u, dị dạng mạch máu và nhiều loại tổn thương khác có thể xảy ra. Tùy vị trí cần kiểm tra, bác sĩ có thể chỉ định nội soi dạ dày hoặc nội soi đại tràng.

3.1. Nội soi dạ dày có thể phát hiện những bệnh lý nào?

Nội soi dạ dày giúp quan sát thực quản, dạ dày và tá tràng, qua đó hỗ trợ phát hiện các bệnh lý như viêm thực quản, viêm dạ dày, loét dạ dày – tá tràng, polyp, khối u, dị vật hoặc những bất thường ở niêm mạc đường tiêu hóa trên.

3.2. Nội soi đại tràng có khả năng phát hiện được những bệnh lý nào?

Nội soi đại tràng giúp kiểm tra niêm mạc đại tràng và trực tràng, từ đó phát hiện polyp, viêm loét, vị trí chảy máu, khối u hoặc các tổn thương bất thường khác. Trong một số trường hợp, nội soi còn được sử dụng để theo dõi tổn thương đã phát hiện trước đó.

3.3. Nội soi tiêu hóa có phát hiện polyp và tổn thương tiền ung thư không?

Nội soi có thể phát hiện polyp và các tổn thương niêm mạc bất thường có nguy cơ tiến triển thành ung thư. Khi cần, bác sĩ có thể lấy mẫu sinh thiết hoặc cắt polyp trong quá trình nội soi để làm xét nghiệm mô bệnh học và xác định bản chất tổn thương.

4. Bao lâu nên thực hiện nội soi tiêu hóa một lần?

Tần suất nội soi tiêu hóa không giống nhau ở tất cả mọi người mà phụ thuộc vào loại nội soi, kết quả lần trước, tuổi, tiền sử bệnh và yếu tố nguy cơ. Người nguy cơ thấp có thể nội soi theo chu kỳ dài hơn, trong khi người đã có polyp, bệnh viêm ruột hoặc tiền sử ung thư cần được theo dõi sát hơn.

4.1. Bao lâu thì nên định kỳ thực hiện nội soi dạ dày một lần?

Không có một khoảng thời gian nhất định nào có thể áp dụng cho tất cả mọi người một cách chính xác. Khoảng cách giữa các lần nội soi dạ dày cần dựa trên triệu chứng, tổn thương đã phát hiện trước đó và chỉ định theo dõi của bác sĩ. Người có bệnh lý hoặc tổn thương cần giám sát có thể phải nội soi sớm hơn so với người không có bất thường.

4.2. Nên thực hiện nội soi đại tràng sau bao lâu một lần?

Với người nguy cơ trung bình và kết quả nội soi không phát hiện bất thường, khoảng cách giữa các lần nội soi đại tràng có thể kéo dài nhiều năm. Tài liệu tham khảo nêu mốc khoảng 5–10 năm/lần ở nhóm tầm soát thông thường, còn người có polyp hoặc bệnh lý đại tràng sẽ có lịch nội soi riêng.

4.3. Người có nguy cơ cao có cần nội soi thường xuyên hơn không?

Người từng có polyp, polyp nguy cơ cao, tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng, từng phẫu thuật ung thư đại tràng hoặc mắc viêm loét đại tràng, Crohn có thể cần nội soi với khoảng cách ngắn hơn. Tần suất cụ thể phụ thuộc mức độ nguy cơ và kết quả nội soi trước đó, vì vậy nên tuân theo lịch bác sĩ chỉ định.

5. Trường hợp nào không nên nội soi tiêu hóa?

Không phải trường hợp nào cũng phù hợp để nội soi ngay. Bác sĩ có thể trì hoãn hoặc cân nhắc kỹ khi người bệnh đang có tình trạng sức khỏe khiến thủ thuật tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn lợi ích.

5.1. Những trường hợp nào cần trì hoãn nội soi tiêu hóa?

Nội soi có thể cần trì hoãn ở người đang suy hô hấp, suy tim mất bù, mới nhồi máu cơ tim, thiếu máu nặng, bỏng đường tiêu hóa do hóa chất, không thể phối hợp khi thực hiện hoặc vừa ăn no. Việc có nội soi được hay không cần do bác sĩ đánh giá dựa trên tình trạng thực tế.

5.2. Người có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc có nội soi được không?

Người có bệnh tim mạch, hô hấp hoặc đang dùng thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu vẫn có thể được xem xét nội soi, nhưng cần báo đầy đủ cho bác sĩ trước thủ thuật. Tùy loại thuốc, bệnh nền và khả năng phải sinh thiết hoặc can thiệp, bác sĩ sẽ quyết định có cần điều chỉnh thuốc, trì hoãn hay thực hiện nội soi theo phương án phù hợp.

6. Khi nào nên đi nội soi tiêu hóa tại Thu Cúc TCI?

Khi có triệu chứng tiêu hóa kéo dài hoặc thuộc nhóm nguy cơ cần theo dõi, người bệnh có thể thăm khám tại Trung tâm Nội soi Tiêu hóa Công nghệ cao Thu Cúc TCI để được bác sĩ đánh giá và chỉ định phương pháp nội soi phù hợp.

6.1. Có dấu hiệu bất thường tiêu hóa nên thăm khám thế nào?

Người có các biểu hiện như nuốt vướng, đau bụng, đầy bụng, rối loạn đại tiện, đi ngoài ra máu hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân nên chủ động thăm khám, đặc biệt khi triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn. Người từng có polyp, bệnh tiêu hóa mạn tính hoặc tiền sử gia đình mắc ung thư đường tiêu hóa cũng cần trao đổi với bác sĩ về thời điểm nội soi và lịch theo dõi phù hợp.

6.2. Nội soi tiêu hóa tại Thu Cúc TCI được thực hiện ra sao?

Tại Thu Cúc TCI, nội soi tiêu hóa được thực hiện với hệ thống hình ảnh hỗ trợ bác sĩ quan sát và đánh giá tổn thương đường tiêu hóa. Trong đó, siêu nội soi Endocyto có khả năng phóng đại lên tới 520 lần, kết hợp các công nghệ TXI, NBI, EDOF, RDI, hình ảnh 4K và AI thời gian thực, hỗ trợ nhận diện và đánh giá các vùng nghi ngờ trong quá trình nội soi.

Để đặt lịch khám bệnh, hãy truy cập vào ứng dụng TCI Hospital tại địa chỉ: app.thucuc.vn.