Bệnh suy tuyến yên có chữa được không? Có nguy hiểm không?

Suy tuyến yên là rối loạn nội tiết ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều hormone quan trọng trong cơ thể, từ tăng trưởng, sinh sản đến chuyển hóa. Vì vậy, rất nhiều người băn khoăn suy tuyến yên có chữa được không và khả năng phục hồi đến đâu. Trên thực tế, việc điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ suy giảm hormone và thời điểm phát hiện bệnh. Hiểu đúng về khả năng điều trị sẽ giúp người bệnh chủ động hơn trong quá trình chăm sóc sức khỏe.

1. Bệnh suy tuyến yên có nguy hiểm không? Vì sao?

Suy tuyến yên là bệnh lý hiếm gặp, xảy ra khi tuyến yên không tiết đủ hormone cần thiết cho cơ thể. Bệnh được đánh giá là nguy hiểm bởi tuyến yên là trung tâm điều hoà của hệ nội tiết. Các hormone do tuyến này tiết ra chi phối hầu hết hoạt động sống thiết yếu như dậy thì, sinh sản, tiết sữa sau sinh, tăng trưởng chiều cao và cân bằng nước – điện giải. Nhiều người băn khoăn suy tuyến yên có chữa được không, bởi nếu không điều trị sớm, bệnh có thể gây biến chứng nặng.

Biến chứng đáng lo ngại nhất là cơn suy thượng thận cấp, do hormone cortisol giảm đột ngột, có thể gây tụt huyết áp, sốc và đe doạ tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời. Các biểu hiện của suy tuyến yên thường tiến triển âm thầm, nặng dần theo thời gian và để lại hậu quả lâu dài:

• Thiếu hormone tăng trưởng (GH): Trẻ em, thanh thiếu niên chậm lớn, thấp lùn, dậy thì muộn, giảm tập trung, dễ béo phì.
• Thiếu hormone kích thích nang trứng (FSH) và hormone tạo hoàng thể (LH): Gây suy sinh dục, vô sinh. Ở nữ có rối loạn hoặc mất kinh, bốc hoả, loãng xương, không tiết sữa sau sinh; ở nam gây rối loạn cương, rụng lông, giảm tinh trùng.
• Thiếu TSH: Tuyến giáp giảm sản xuất hormone, dẫn đến suy giáp với các triệu chứng như sợ lạnh, táo bón, mệt mỏi, trầm cảm, tăng cân khó kiểm soát.
• Thiếu ACTH: Làm giảm cortisol của tuyến thượng thận, gây suy nhược, chán ăn, sụt cân, mệt mỏi kéo dài, thậm chí tụt huyết áp.
• Thiếu ADH (vasopressin): Khi thùy sau tuyến yên bị tổn thương, người bệnh tiểu nhiều, khát nước liên tục, mất nước và rối loạn điện giải (đái tháo nhạt).

2. Bệnh tuyến yên có chữa được không? Các biện pháp hữu hiệu

Bệnh tuyến yên có chữa được không? Câu trả lời phụ thuộc vào loại bệnh và mức độ tổn thương. Mục tiêu điều trị là kiểm soát triệu chứng, đưa hormone về mức ổn định và giúp người bệnh sinh hoạt gần như bình thường. Tuy bệnh thường không khỏi hoàn toàn nhưng có thể kiểm soát tốt nếu điều trị đúng cách và theo dõi lâu dài. Biện pháp điều trị:

2.1. Dùng thuốc (liệu pháp thay thế hormone)

Suy tuyến yên chủ yếu được điều trị bằng cách bổ sung hormone mà cơ thể thiếu. Liều thuốc được cá nhân hóa theo từng người và có thể cần dùng suốt đời. Trong một số trường hợp, khi nguyên nhân gây bệnh được xử lý, chức năng tuyến yên có thể hồi phục một phần hoặc hoàn toàn – đây là lý do nhiều người tiếp tục đặt câu hỏi suy tuyến yên có chữa được không.

Các hormone thường được bổ sung gồm:

• Cortisol (hydrocortisone, prednisone) khi thiếu ACTH.
• Hormone tuyến giáp (levothyroxine) khi thiếu TSH.
• Hormone sinh dục (testosterone; estrogen/progesterone).
• Hormone tăng trưởng (somatropin).
• Hormone hỗ trợ sinh sản (gonadotropin) để kích thích rụng trứng, sinh tinh.

2.2. Theo dõi và điều chỉnh liệu pháp thay thế hormone

Trong quá trình điều trị, bác sĩ nội tiết sẽ đánh giá định kỳ các biểu hiện lâm sàng kết hợp xét nghiệm máu để kiểm soát nồng độ hormone, từ đó điều chỉnh thuốc cho phù hợp. Với những người đang dùng hormone cortisol, việc phối hợp chặt chẽ với nhân viên y tế là rất quan trọng, đặc biệt khi cơ thể rơi vào trạng thái căng thẳng. Lúc này, nhu cầu cortisol có thể tăng cao để đáp ứng stress.

Các tình huống như mắc cúm, tiêu chảy, phẫu thuật, nôn ói, điều trị răng miệng, mang thai hoặc thay đổi cân nặng cũng có thể ảnh hưởng đến hormone. Nếu gặp phải những tình trạng đó, người bệnh nên báo lại với bác sĩ để điều chỉnh liều lượng cho phù hợp.

2.3. Phẫu thuật và thủ thuật trong điều trị suy tuyến yên

Trong trường hợp nguyên nhân gây bệnh suy tuyến yên do khối u chèn ép, phẫu thuật cắt bỏ u là phương án được cân nhắc. Ngoài ra, một số khối u có thể đáp ứng với thuốc hoặc xạ trị. Điều này giúp trả lời rõ hơn câu hỏi suy tuyến yên có chữa được không trong từng trường hợp cụ thể.

2.4. Trường hợp khẩn cấp

Người mắc chứng suy tuyến yên cần đeo vòng tay hoặc dây chuyền cảnh báo y tế và mang theo thẻ thông báo về tình trạng bệnh. Đặc biệt quan trọng đối với những người đang dùng liệu pháp thay thế cortisol để bù đắp sự thiếu hụt ACTH.

Nhìn chung, suy tuyến yên có chữa được không phụ thuộc lớn vào nguyên nhân gây bệnh và mức độ thiếu hụt hormone. Với u tuyến yên lành tính, điều trị đúng cách có thể mang lại kết quả rất tích cực. Trong các trường hợp khác, liệu pháp thay thế hormone giúp kiểm soát triệu chứng lâu dài. Tuân thủ phác đồ và theo dõi định kỳ sẽ giúp người bệnh sống khỏe và an toàn hơn.

Nguồn tài liệu tham khảo: Mayo Clinic, Cleveland Clinic