Viêm tuyến tiền liệt có triệu chứng như nào?
Viêm tuyến tiền liệt là tình trạng viêm nhiễm xảy ra tại tuyến tiền liệt, cơ quan chỉ có ở nam giới nằm bao quanh phần đầu niệu đạo. Đây là một trong những bệnh lý nam khoa phổ biến, có thể gặp ở nhiều độ tuổi khác nhau, không chỉ riêng người lớn tuổi. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ nguyên nhân, triệu chứng, cách chẩn đoán, điều trị và các biến chứng có thể gặp nếu chủ quan không điều trị.
1. Viêm tuyến tiền liệt là gì, có mấy loại?
Tuyến tiền liệt là một tuyến nhỏ, kích thước tương đương quả óc chó, nằm ngay dưới bàng quang và bao quanh phần đầu niệu đạo ở nam giới, có vai trò sản xuất một phần dịch trong tinh dịch. Viêm tuyến tiền liệt xảy ra khi mô tuyến này bị viêm nhiễm, có thể phân thành các thể bệnh khác nhau tùy nguyên nhân và diễn tiến.
Theo phân loại được sử dụng rộng rãi trong y văn tiết niệu, viêm tuyến tiền liệt được chia thành bốn nhóm chính: viêm tuyến tiền liệt cấp tính do vi khuẩn, viêm tuyến tiền liệt mạn tính do vi khuẩn, hội chứng đau vùng chậu mạn tính (viêm mạn tính không do vi khuẩn) và viêm tuyến tiền liệt không triệu chứng (chỉ phát hiện tình cờ qua xét nghiệm, không gây khó chịu). Trong đó, hội chứng đau vùng chậu mạn tính là thể thường gặp nhất nhưng cũng khó xác định nguyên nhân và điều trị nhất.
2. Nguyên nhân viêm tuyến tiền liệt
Nguyên nhân viêm tuyến tiền liệt khác nhau tùy theo thể bệnh, trong đó viêm do vi khuẩn có nguyên nhân rõ ràng hơn so với thể mạn tính không do vi khuẩn.
2.1. Viêm tuyến tiền liệt do vi khuẩn
Vi khuẩn gây viêm tuyến tiền liệt thường có nguồn gốc từ đường tiết niệu, lây lan ngược dòng vào tuyến tiền liệt. Các chủng vi khuẩn thường gặp tương tự nhóm gây nhiễm trùng đường tiết niệu thông thường, như E. coli. Một số yếu tố làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn gồm: nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát, thủ thuật can thiệp đường tiết niệu (đặt ống thông tiểu, nội soi bàng quang), hoặc bất thường giải phẫu gây ứ đọng nước tiểu.
2.2. Hội chứng đau vùng chậu mạn tính (không do vi khuẩn)
Với thể này, nguyên nhân chính xác chưa được xác định rõ ràng, dù đây là thể viêm tuyến tiền liệt phổ biến nhất. Một số giả thuyết được đề cập trong y văn gồm: rối loạn chức năng cơ sàn chậu gây co thắt bất thường, phản ứng viêm không do nhiễm trùng tại mô tuyến, yếu tố tâm lý (stress, lo âu kéo dài) góp phần làm nặng thêm triệu chứng, hoặc từng có nhiễm khuẩn trước đó nhưng đã tự khỏi mà vẫn để lại phản ứng viêm kéo dài.
3. Triệu chứng viêm tuyến tiền liệt
Triệu chứng viêm tuyến tiền liệt có thể khác nhau khá nhiều tùy thể bệnh, từ khởi phát đột ngột dữ dội đến âm ỉ kéo dài.
3.1. Viêm cấp tính do vi khuẩn
Thể này thường khởi phát nhanh, rầm rộ với các biểu hiện: sốt cao, ớn lạnh, mệt mỏi toàn thân; đau vùng bụng dưới, tầng sinh môn, đôi khi lan ra lưng dưới; tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu khó hoặc thậm chí bí tiểu cấp; nước tiểu có thể đục hoặc lẫn máu. Đây là thể cần được xử lý kịp thời vì có nguy cơ tiến triển thành nhiễm trùng huyết nếu chậm trễ điều trị.
3.2. Viêm mạn tính và hội chứng đau vùng chậu mạn tính
Với các thể mạn tính, triệu chứng thường âm ỉ, kéo dài từ 3 tháng trở lên, ít khi kèm sốt: đau tức hoặc khó chịu vùng bụng dưới, tầng sinh môn, đôi khi lan xuống tinh hoàn, đau khi xuất tinh; tiểu buốt, tiểu rắt, cảm giác tiểu không hết bãi; một số trường hợp kèm rối loạn chức năng tình dục như xuất tinh sớm, giảm ham muốn.
4. Chẩn đoán viêm tuyến tiền liệt
Chẩn đoán viêm tuyến tiền liệt dựa trên kết hợp khai thác triệu chứng lâm sàng, thăm khám trực tràng và một số xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết.
Bác sĩ thường thực hiện thăm khám trực tràng bằng ngón tay (DRE) để đánh giá kích thước, mật độ và tình trạng đau của tuyến tiền liệt khi chạm vào, giúp phân biệt bước đầu giữa các thể viêm và loại trừ các bất thường khác như phì đại tuyến tiền liệt. Xét nghiệm nước tiểu và cấy nước tiểu giúp xác định có nhiễm khuẩn hay không, đồng thời xác định loại vi khuẩn nếu có để lựa chọn kháng sinh phù hợp. Một số trường hợp cần thêm xét nghiệm dịch tuyến tiền liệt (thu được sau khi mát-xa nhẹ tuyến tiền liệt) để tìm tế bào viêm hoặc vi khuẩn. Xét nghiệm PSA (kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt) có thể được chỉ định thêm ở một số trường hợp, dù cần lưu ý PSA có thể tăng tạm thời do viêm chứ không chỉ do các bệnh lý ác tính.
5. Điều trị viêm tuyến tiền liệt như thế nào?
Điều trị viêm tuyến tiền liệt được xây dựng dựa trên thể bệnh cụ thể đã được chẩn đoán, không áp dụng một phác đồ chung cho tất cả trường hợp.
5.1. Với viêm do vi khuẩn
Kháng sinh là phương pháp điều trị chính, với thời gian dùng thuốc thường kéo dài hơn so với nhiễm trùng tiết niệu thông thường, đặc biệt ở thể mạn tính do vi khuẩn, vì kháng sinh cần thời gian để thấm đủ vào mô tuyến tiền liệt. Người bệnh cần tuân thủ đúng liều lượng, đủ thời gian điều trị theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý ngừng thuốc sớm dù triệu chứng đã giảm.
5.2. Với hội chứng đau vùng chậu mạn tính
Do không xác định được tác nhân vi khuẩn rõ ràng, việc điều trị thể này thường phối hợp nhiều phương pháp: thuốc giảm đau, kháng viêm; thuốc chẹn alpha giúp giãn cơ cổ bàng quang, cải thiện triệu chứng tiểu khó; vật lý trị liệu cơ sàn chậu với trường hợp có yếu tố co thắt cơ; kết hợp điều chỉnh lối sống như hạn chế rượu bia, cà phê, đồ cay nóng, tránh ngồi lâu một chỗ. Đây là quá trình điều trị cần kiên trì và có thể cần thời gian dài hơn so với thể do vi khuẩn.
6. Biến chứng viêm tuyến tiền liệt nếu không điều trị
Biến chứng viêm tuyến tiền liệt chủ yếu xảy ra khi thể cấp tính do vi khuẩn không được điều trị kịp thời, hoặc viêm mạn tính kéo dài không kiểm soát tốt.
Với viêm cấp tính do vi khuẩn không điều trị, nguy cơ đáng lo ngại nhất là áp xe tuyến tiền liệt, thường cần can thiệp dẫn lưu bổ sung ngoài kháng sinh, hoặc nặng hơn là nhiễm trùng huyết, tình trạng đe dọa tính mạng cần cấp cứu. Với viêm mạn tính kéo dài không kiểm soát, người bệnh có thể chịu ảnh hưởng lâu dài đến chất lượng cuộc sống do đau tái phát, rối loạn chức năng tình dục kéo dài, ảnh hưởng tâm lý (lo âu, trầm cảm nhẹ do triệu chứng dai dẳng khó điều trị dứt điểm). Theo Cleveland Clinic, viêm tuyến tiền liệt mạn tính, đặc biệt hội chứng đau vùng chậu mạn tính, có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống dù không đe dọa trực tiếp đến tính mạng như thể cấp tính.
Việc thăm khám sớm ngay khi có triệu chứng nghi ngờ, thay vì tự chịu đựng hoặc tự mua thuốc, giúp xác định đúng thể bệnh và có hướng điều trị phù hợp, hạn chế các biến chứng kể trên.
Viêm tuyến tiền liệt là bệnh lý có nhiều thể khác nhau, với nguyên nhân, triệu chứng và hướng điều trị riêng biệt cho từng thể, cần được bác sĩ chẩn đoán chính xác trước khi điều trị. Để được thăm khám, xác định đúng thể bệnh và tư vấn phác đồ điều trị phù hợp, người bệnh nên đặt lịch khám tại chuyên khoa Tiết niệu – Nam học của Thu Cúc TCI.
Để đặt lịch khám nhanh chóng, người bệnh có thể tải và sử dụng ứng dụng TCI Hospital tại app.thucuc.vn.
