Hay quên là dấu hiệu của bệnh gì?

Hay quên là tình trạng nhiều người gặp phải trong cuộc sống hàng ngày, đặc biệt khi áp lực công việc và căng thẳng kéo dài. Tuy nhiên, nếu tình trạng này xuất hiện thường xuyên, ảnh hưởng đến sinh hoạt và khả năng ghi nhớ, đó không chỉ là biểu hiện của sự mệt mỏi đơn thuần. Vậy hay quên là dấu hiệu của bệnh gì? Có phải liên quan đến các bệnh lý thần kinh, suy giảm trí nhớ hay thiếu hụt dinh dưỡng?

1. Hay quên là gì? Hay quên là dấu hiệu của bệnh gì?

Hay quên là tình trạng trí nhớ hoạt động kém hiệu quả, suy giảm trí nhớ, làm giảm khả năng lưu trữ hoặc hồi tưởng thông tin. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, không chỉ ở người cao tuổi. Người bị hay quên có thể gặp các biểu hiện như:

Quên vị trí đồ vật thường dùng.
Quên lịch hẹn hoặc công việc cần thực hiện.
Khó nhớ tên người quen hoặc các sự kiện mới xảy ra.
Mất nhiều thời gian để nhớ lại thông tin đã biết trước đó.

Trong nhiều trường hợp, hay quên chỉ xuất hiện tạm thời do căng thẳng, thiếu ngủ, làm việc quá sức hoặc áp lực kéo dài. Tuy nhiên, nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, ảnh hưởng đến học tập, công việc và sinh hoạt hằng ngày, nhiều người sẽ đặt câu hỏi hay quên là dấu hiệu của bệnh gì. Trên thực tế, đây có thể là biểu hiện liên quan đến nhiều bệnh lý và rối loạn sức khỏe khác nhau như:

Sa sút trí tuệ và bệnh Alzheimer: Hay quên là một trong những triệu chứng sớm và phổ biến nhất của bệnh Alzheimer. Người bệnh thường quên các sự kiện mới xảy ra, lặp đi lặp lại cùng một câu hỏi hoặc gặp khó khăn trong việc thực hiện các công việc quen thuộc hằng ngày.
Thiếu ngủ kéo dài: Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng đối với quá trình ghi nhớ và xử lý thông tin của não bộ. Thiếu ngủ thường xuyên có thể làm giảm khả năng tập trung, học tập và ghi nhớ, dẫn đến tình trạng hay quên.
Trầm cảm và rối loạn lo âu: Hay quên là dấu hiệu của bệnh gì? Đó có thể là các vấn đề sức khỏe tâm thần như trầm cảm hoặc lo âu kéo dài có thể ảnh hưởng đến chức năng nhận thức. Người bệnh thường khó tập trung, giảm khả năng ghi nhớ và dễ nhầm lẫn trong công việc cũng như sinh hoạt hàng ngày.
Thiếu vitamin B12: Vitamin B12 đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của hệ thần kinh. Thiếu hụt vitamin này có thể gây giảm trí nhớ, mất tập trung, mệt mỏi và trong một số trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến tổn thương thần kinh.
Suy giáp: có thể làm chậm quá trình trao đổi chất của cơ thể, gây mệt mỏi, giảm khả năng tập trung và suy giảm trí nhớ. Người bệnh thường cảm thấy đầu óc chậm chạp và khó ghi nhớ thông tin.
Một số bệnh lý thần kinh như tai biến mạch máu não, chấn thương sọ não hoặc bệnh Parkinson cũng có thể gây ra tình trạng hay quên và suy giảm chức năng nhận thức.

2. Khi nào tình trạng suy giảm trí nhớ cần được quan tâm? Các dấu hiệu đi kèm cần cảnh giác

Việc thỉnh thoảng quên tên người quen, quên vị trí đồ vật hoặc bỏ sót một cuộc hẹn không phải lúc nào cũng đáng lo ngại. Tuy nhiên, bạn nên chú ý nếu tình trạng suy giảm trí nhớ xuất hiện thường xuyên với mức độ ngày càng nặng hơn.

Một số dấu hiệu cho thấy trí nhớ đang suy giảm bất thường bao gồm:

Quên những sự kiện vừa mới xảy ra một cách thường xuyên.
Nói đi nói lại cùng một câu nói, cùng một sự việc.
Khó ghi nhớ thông tin mới dù đã được nhắc lại.
Dễ nhầm lẫn về thời gian, địa điểm hoặc các sự kiện quen thuộc.
Không thể hoàn thành các công việc đã thường xuyên làm trước đó.

Nếu các biểu hiện này kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng, người bệnh nên được đánh giá bởi bác sĩ chuyên khoa thần kinh hoặc lão khoa.

Dấu hiệu bệnh hay quên cần cảnh giác khi đi kèm các triệu chứng:

Thay đổi tính cách và hành vi: Người bị suy giảm nhận thức có thể trở nên cáu gắt, thờ ơ, lo âu hoặc trầm cảm mà không rõ nguyên nhân. Một số trường hợp xuất hiện hành vi bất thường, giảm khả năng giao tiếp hoặc mất hứng thú với các hoạt động yêu thích.
Mất khả năng định hướng: Đây là dấu hiệu thường gặp ở những người mắc sa sút trí tuệ hoặc bệnh Alzheimer giai đoạn sớm. Người bệnh có thể quên đường về nhà, nhầm lẫn ngày tháng hoặc không nhận biết được nơi mình đang ở.
Khó khăn trong giao tiếp: Suy giảm trí nhớ nghiêm trọng có thể khiến người bệnh khó tìm từ ngữ phù hợp khi nói chuyện, quên nội dung cuộc hội thoại hoặc không theo kịp các cuộc trao đổi thông thường.
Giảm khả năng tư duy và ra quyết định: Người bệnh có thể gặp khó khăn trong việc lập kế hoạch, tính toán đơn giản hoặc đưa ra quyết định phù hợp trong cuộc sống hằng ngày.
Nếu hay quên đi kèm đau đầu kéo dài, yếu tay chân, mất thăng bằng hoặc nói khó, cần được cấp cứu và thăm khám sớm vì đây có thể là dấu hiệu của tai biến mạch máu não hoặc các bệnh lý thần kinh nghiêm trọng khác.

3. Chẩn đoán và cải thiện tình trạng hay quên

Để xác định hay quên là dấu hiệu gì? Nguyên nhân gây hay quên, bác sĩ thường bắt đầu bằng việc khai thác bệnh sử và đánh giá mức độ ảnh hưởng của triệu chứng đến cuộc sống hằng ngày. Người bệnh có thể được hỏi về thời gian xuất hiện triệu chứng, tần suất quên, các bệnh lý nền đang mắc phải và những loại thuốc đang sử dụng. Ngoài thăm khám lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định một số phương pháp đánh giá sau:

Đánh giá chức năng nhận thức thông qua các bài kiểm tra trí nhớ, khả năng tập trung, ngôn ngữ và tư duy giúp phát hiện sớm tình trạng suy giảm nhận thức hoặc sa sút trí tuệ.
Xét nghiệm máu để phát hiện tình trạng thiếu vitamin B12, rối loạn chức năng tuyến giáp hay các rối loạn chuyển hóa khác.
Chẩn đoán hình ảnh não bộ: Trong trường hợp nghi ngờ bệnh lý thần kinh, bác sĩ có thể chỉ định chụp CT hoặc MRI não để đánh giá các tổn thương như tai biến mạch máu não, khối u não hoặc các dấu hiệu teo não liên quan đến bệnh Alzheimer.

hay quên là dấu hiệu của bệnh gì — Chụp MRI sọ não để xác định nguyên nhân tình trạng hay quên

Một số cách cải thiện tình trạng hay quên:

Ngủ đủ giấc: Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong quá trình lưu trữ và củng cố trí nhớ. Người trưởng thành nên ngủ từ 7 – 9 giờ mỗi đêm để giúp não bộ phục hồi và hoạt động hiệu quả.
Tập thể dục thường xuyên giúp tăng lưu lượng máu đến não, hỗ trợ chức năng nhận thức và giảm nguy cơ suy giảm trí nhớ. Các môn như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc yoga đều mang lại lợi ích tích cực.
Duy trì chế độ ăn lành mạnh giàu rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá béo chứa omega-3 và các loại hạt có thể hỗ trợ sức khỏe não bộ. Đồng thời nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, nhiều đường và chất béo bão hòa.
Rèn luyện trí não, đọc sách, học ngoại ngữ, chơi cờ, giải ô chữ hoặc tham gia các hoạt động đòi hỏi tư duy là những cách giúp duy trì khả năng ghi nhớ và tăng cường chức năng nhận thức.
Kiểm soát căng thẳng: Stress kéo dài có thể ảnh hưởng tiêu cực đến trí nhớ. Thiền, hít thở sâu, yoga hoặc các hoạt động thư giãn khác có thể giúp giảm căng thẳng và cải thiện sự tập trung.
Điều trị nguyên nhân nền: Nếu hay quên liên quan đến các bệnh lý như trầm cảm, suy giáp, thiếu vitamin B12 hoặc Alzheimer, việc điều trị nguyên nhân nền theo hướng dẫn của bác sĩ là yếu tố quan trọng nhất.

Tóm lại, hay quên là dấu hiệu của bệnh gì còn phụ thuộc vào nguyên nhân cụ thể. Tình trạng này có thể chỉ xuất phát từ thiếu ngủ, căng thẳng nhưng cũng có thể liên quan đến các bệnh lý thần kinh, nội tiết hoặc sa sút trí tuệ. Nếu hay quên kéo dài, xuất hiện thường xuyên hoặc ngày càng nghiêm trọng, người bệnh nên thăm khám sớm để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời.