Viêm gân gót chân: Nhận biết dấu hiệu và phương pháp chẩn đoán

Viêm gân gót là tình trạng thường gặp ở người chạy bộ, chơi thể thao hoặc thường xuyên vận động với cường độ cao. Bệnh có thể gây đau vùng gót chân, cứng cổ chân và ảnh hưởng đến khả năng đi lại nếu không được chăm sóc đúng cách. Bài viết sau sẽ giúp bạn nhận biết các dấu hiệu viêm gân gót để thăm khám và chẩn đoán kịp thời.

1. Tìm hiểu về tình trạng viêm gân gót chân

1.1. Viêm gân gót chân Achilles là gì?

Gân Achilles, hay gân gót, là dải mô sợi chắc khỏe nối các cơ bắp chân với xương gót. Cấu trúc này giúp bàn chân thực hiện các động tác như đi bộ, chạy, nhảy và nhón chân. Viêm gân gót xảy ra khi gân Achilles bị kích thích, tổn thương do quá tải hoặc xuất hiện những thay đổi thoái hóa. Tình trạng này thường gây đau, sưng và hạn chế vận động tại vùng gân gót. Bệnh lý này thường chia làm hai dạng chính theo vị trí:

Viêm gân gót không điểm bám: Dải gân vùng giữa cẳng chân bị tổn thương.
Viêm gân gót điểm bám: Xuất hiện tại vị trí gân tiếp xúc với xương gót, đôi khi đi kèm gai xương.

Tình trạng viêm xuất hiện khi dải gân bị tổn thương

1.2. Nguyên nhân gây ra viêm gân gót

Hiện tượng viêm thường do áp lực lặp đi lặp lại lên dải gân. Việc vận động quá sức khiến gân không kịp hồi phục, bao gồm:

Chạy bộ, nhảy hoặc chơi thể thao với cường độ cao
Giày thiếu nâng đỡ, không vừa chân hoặc thay đổi kiểu giày đột ngột
Cơ bắp chân căng cứng khiến gân Achilles phải chịu lực kéo lớn
Biến dạng Haglund có thể gây cọ xát và kích thích vùng gân bám vào xương gót
Người bệnh có bệnh lý nền như đái tháo đường, viêm khớp dạng thấp và một số bệnh cơ xương khớp
Thừa cân, béo phì và hút thuốc có thể làm tăng gánh nặng cơ học hoặc ảnh hưởng đến quá trình phục hồi mô.

2. Dấu hiệu viêm gân gót chân là gì?

2.1. Đau vùng gót chân khi vận động

Người bệnh thường cảm thấy đau dọc theo gân hoặc tại vị trí gân bám vào xương gót, đặc biệt khi chạy, nhảy, đi bộ nhanh hoặc leo cầu thang. Ở giai đoạn đầu, cơn đau có thể xuất hiện sau khi vận động và giảm khi nghỉ ngơi. Khi tổn thương tiến triển, cảm giác đau có thể xuất hiện ngay trong lúc vận động, khiến người bệnh khó duy trì các hoạt động thường ngày.

2.2. Cứng gót chân vào buổi sáng

Cảm giác căng cứng vùng gân gót sau khi thức dậy hoặc ngồi lâu. Triệu chứng có thể giảm dần sau khi người bệnh đi lại nhẹ nhàng và làm nóng cơ thể.

2.3. Sưng, đau khi chạm vào gân

Vùng gân Achilles có thể sưng nhẹ, nhạy cảm hoặc đau khi ấn vào. Một số trường hợp xuất hiện cảm giác nóng tại khu vực tổn thương hoặc thấy gân dày hơn so với bên còn lại.

Vùng gót chân có thể bị sưng nhẹ hoặc đỏ

2.4. Khó nhón chân hoặc hạn chế vận động

Viêm gân gót có thể làm giảm khả năng thực hiện các động tác cần lực đẩy của bàn chân. Người bệnh có thể cảm thấy đau khi nhón chân, bước lên bậc cao hoặc đẩy người về phía trước khi đi bộ. Đặc biệt, nếu xuất hiện tiếng bật đột ngột ở phía sau cổ chân, kèm đau dữ dội và không thể đứng nhón chân, người bệnh cần được khám cấp cứu để loại trừ đứt gân Achilles.

3. Chẩn đoán viêm gân gót có những phương pháp nào?

3.1. Khám lâm sàng

Chẩn đoán viêm gân gót cần kết hợp khai thác triệu chứng, khám thực thể và phương pháp chẩn đoán hình ảnh khi cần thiết. Bác sĩ sẽ đánh giá các dấu hiệu sau:

Vị trí điểm đau và độ sưng nề của gân
Sự xuất hiện của các chồi xương hay gai gót chân
Mức độ co giãn của cơ cẳng chân
Tầm vận động và khả năng gập xoay của cổ chân

3.2. Siêu âm gân gót

Siêu âm là phương pháp thường được sử dụng để khảo sát gân Achilles nhờ khả năng thực hiện nhanh, không sử dụng tia X và cho phép đánh giá gân khi vận động. Kỹ thuật này giúp bác sĩ quan sát độ dày của gân, cấu trúc sợi gân và những thay đổi tại vùng mô xung quanh.

Siêu âm giúp quan sát cấu trúc gân và đánh giá được mức độ dày lên của gân gót

Thông qua hình ảnh siêu âm, bác sĩ có thể phát hiện các dấu hiệu gợi ý viêm gân, tổn thương sợi gân, dịch quanh gân hoặc một số trường hợp rách gân. Siêu âm Doppler còn hỗ trợ đánh giá tình trạng tăng sinh mạch máu tại vùng tổn thương khi có chỉ định.

3.3. Chụp cộng hưởng từ

Chụp cộng hưởng từ MRI cung cấp hình ảnh chi tiết về gân Achilles, mô mềm và những cấu trúc xung quanh. Phương pháp này giúp đánh giá mức độ tổn thương bên trong gân, phát hiện vùng thoái hóa, rách gân và các bất thường đi kèm. Trong trường hợp cân nhắc phẫu thuật, kết quả MRI hỗ trợ bác sĩ xác định phạm vi tổn thương và lập kế hoạch can thiệp.

4. Một số cách chữa viêm gân gót chân

4.1. Điều chỉnh hoạt động và nghỉ ngơi hợp lý

Người bệnh nên tạm giảm hoặc ngừng những hoạt động làm tăng cơn đau, chẳng hạn như chạy nhanh, nhảy cao hoặc tập luyện cường độ lớn. Trong thời gian phục hồi, có thể lựa chọn hoạt động ít tạo áp lực lên gân như bơi lội hoặc đạp xe nếu không gây đau. Không nên tự ý bất động kéo dài hoặc tiếp tục tập luyện khi triệu chứng tăng lên.

4.2. Vật lý trị liệu và bài tập phục hồi

Vật lý trị liệu giúp cải thiện độ linh hoạt của cổ chân, tăng sức mạnh cơ bắp chân và hỗ trợ gân thích nghi dần với tải trọng. Việc tập luyện thường được điều chỉnh theo vị trí tổn thương, mức độ đau và giai đoạn phục hồi.

Các bài tập có thể bao gồm kéo giãn cơ bắp chân và bài tập tăng sức mạnh gân Achilles theo nguyên tắc co cơ lệch tâm. Tuy nhiên, một số bài tập chịu tải có thể làm triệu chứng nặng hơn nếu thực hiện không đúng cách.

4.3. Sử dụng thuốc và cân nhắc các phương pháp tiêm

Bác sĩ có thể cân nhắc thuốc giảm đau hoặc chống viêm trong thời gian phù hợp để kiểm soát triệu chứng. Việc lựa chọn thuốc cần dựa trên bệnh lý nền, nguy cơ tác dụng phụ và các thuốc người bệnh đang sử dụng. Người bệnh không nên tự lựa chọn phương pháp tiêm theo quảng cáo hoặc thực hiện khi chưa được bác sĩ chuyên khoa thăm khám.

Phương pháp tiêm có thể giúp hỗ trợ giảm đau và phục hồi tổn thương gân

4.4. Lựa chọn giày dép và dụng cụ hỗ trợ phù hợp

Giày có phần gót mềm, vừa vặn và nâng đỡ phù hợp có thể giảm áp lực lên vùng gân đang tổn thương. Với một số trường hợp viêm tại điểm bám, miếng nâng gót được cân nhắc nhằm thay đổi mức độ căng của gân Achilles.

Nếu đau nhiều, bác sĩ có thể chỉ định giày hoặc nẹp hỗ trợ trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, việc sử dụng kéo dài không cần thiết có thể làm giảm sức mạnh cơ bắp chân và ảnh hưởng đến quá trình phục hồi.

Viêm gân gót có thể gây đau kéo dài, hạn chế vận động và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống nếu không được phát hiện kịp thời. Tình trạng viêm gân gót cấp nếu không điều trị sẽ tiến triển thành viêm gân gót mạn tính. Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, người bệnh có thể lựa chọn thăm khám với chuyên gia cơ xương khớp để được đánh giá tình trạng bệnh và tư vấn hướng xử trí phù hợp. Hệ thống hỗ trợ từ xét nghiệm đến các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như siêu âm, và MRI theo chỉ định chuyên môn, góp phần hỗ trợ quá trình đánh giá sức khỏe toàn diện.