Bệnh dại có lây qua đường nước bọt không?

Bệnh dại là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với tỷ lệ tử vong gần như tuyệt đối nếu không được xử trí kịp thời. Nhiều người lo lắng bệnh dại có lây qua đường nước bọt không, đặc biệt khi bị chó, mèo liếm vào vết trầy xước hoặc tiếp xúc gần với động vật nghi mắc bệnh. Hiểu đúng con đường lây truyền sẽ giúp chủ động phòng ngừa và xử trí an toàn hơn.

1. Bệnh dại có lây qua đường nước bọt không?

Rất nhiều người tỏ ra băn khoăn bệnh dại có lây qua đường nước bọt không? Câu trả lời là có thể. Bệnh dại có lây qua đường nước bọt và đây chính là con đường lây truyền chủ yếu của virus dại từ động vật sang người.

Virus dại tồn tại với nồng độ cao trong nước bọt của động vật mắc bệnh. Khi người bị chó, mèo hoặc động vật hoang dã nhiễm dại cắn, nước bọt chứa virus sẽ theo vết cắn xâm nhập trực tiếp vào cơ thể. Ngoài ra, bệnh dại có lây qua đường nước bọt trong các tình huống khác như nước bọt của động vật dại tiếp xúc với vết thương hở trên da hoặc niêm mạc mắt, mũi, miệng, kể cả khi không có vết cắn rõ ràng.

Sau khi xâm nhập, virus dại di chuyển dọc theo các dây thần kinh đến não, gây viêm não nặng. Đáng chú ý, khi các triệu chứng lâm sàng của bệnh dại xuất hiện thì hầu như 100% trường hợp sẽ tử vong, hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu. Vì vậy, việc tiêm vắc xin phòng dại trước phơi nhiễm hoặc ngay sau khi nghi ngờ tiếp xúc với nước bọt động vật nghi dại là biện pháp bảo vệ duy nhất.

Tóm lại, nếu bạn đang băn khoăn “bệnh dại có lây qua đường nước bọt không?” thì cần nhớ rằng chỉ một lần tiếp xúc nước bọt của động vật nghi mắc dại với vết thương hở cũng có thể gây bệnh. Chủ động xử trí vết thương và tiêm phòng kịp thời là yếu tố quyết định để phòng ngừa căn bệnh nguy hiểm này.

2. Những trường hợp nước bọt có nguy cơ lây bệnh dại

Những trường hợp nước bọt có nguy cơ lây bệnh dại chủ yếu xảy ra khi nước bọt của động vật mắc dại chứa virus tiếp xúc trực tiếp với cơ thể người theo các con đường nguy hiểm. Trên thực tế, bệnh dại có lây qua đường nước bọt nếu virus từ nước bọt xâm nhập được vào cơ thể qua các vị trí không còn hàng rào bảo vệ.

Cụ thể, nguy cơ lây nhiễm xuất hiện trong các trường hợp sau:

Người bị động vật mắc dại (đặc biệt là chó – nguyên nhân chiếm khoảng 96% ca bệnh dại ở Đông Nam Á) cắn, khiến nước bọt mang virus đi thẳng vào vết thương hở;
Nước bọt của động vật dại liếm vào vùng da đang trầy xước, chảy máu hoặc có tổn thương hở;
Nước bọt chứa virus dại bắn, dính vào niêm mạc như mắt, mũi, miệng của con người.

Ngoài ra, mức độ nguy hiểm còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại động vật tiếp xúc, mức độ và vị trí vết thương, lượng virus xâm nhập cũng như tình trạng miễn dịch của người bị phơi nhiễm. Những vết cắn ở đầu, cổ hoặc các vùng nhiều đầu mút thần kinh như ngón tay thường khiến bệnh tiến triển nhanh hơn do virus dễ xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương.

3. Những trường hợp KHÔNG lây bệnh dại qua nước bọt

Những trường hợp KHÔNG lây bệnh dại qua nước bọt bao gồm:

Nước bọt chỉ chạm vào da lành: Virus dại không thể xuyên qua da còn nguyên vẹn, không trầy xước hay vết thương hở. Vì vậy, dù có dính nước bọt của động vật thì cũng không gây lây nhiễm.
Nước bọt dính vào đồ vật rồi gián tiếp chạm vào da: Virus dại không lây qua tiếp xúc gián tiếp với đồ vật trong môi trường bên ngoài nếu không có vết thương hở hoặc không tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc như miệng, mũi, mắt.
Động vật không mắc bệnh dại: Khi động vật khỏe mạnh, không bị dại hoặc không có dấu hiệu nghi ngờ mắc dại, thì nước bọt của chúng không mang virus, do đó không có nguy cơ lây bệnh.

Tóm lại, bệnh dại không lây khi nước bọt không xâm nhập được vào cơ thể qua vết thương hở hoặc niêm mạc.

4. Cần làm gì khi nghi ngờ tiếp xúc nước bọt động vật dại?

Khi bị động vật cắn, đặc biệt là chó không rõ nguồn gốc hoặc các loài động vật hoang dã, bạn nên bình tĩnh và thực hiện ngay các bước sau:

Trước hết, rửa kỹ vết cắn dưới vòi nước chảy với xà phòng để loại bỏ tối đa virus, sau đó che phủ bằng băng sạch. Tiếp theo, cần liên hệ ngay với bác sĩ và đến cơ sở y tế hoặc khoa cấp cứu gần nhất, vì mọi trường hợp nghi ngờ phơi nhiễm bệnh dại đều phải được đánh giá và điều trị tại bệnh viện. Đồng thời, hãy thông báo cho cơ quan kiểm soát động vật tại địa phương để hỗ trợ truy tìm con vật đã cắn, phục vụ việc theo dõi các dấu hiệu nghi mắc bệnh dại.
Nếu xác định được chủ của con vật, bạn nên thu thập đầy đủ thông tin như tình trạng tiêm phòng, họ tên và địa chỉ của chủ nuôi, sau đó báo cho cơ quan y tế địa phương, đặc biệt trong trường hợp con vật chưa được tiêm phòng dại.

Ngoài ra, cần chủ động liên hệ bác sĩ trong những tình huống sau:

Nghi ngờ trẻ nhỏ đã tiếp xúc với động vật có nguy cơ mắc bệnh dại nhưng không thể mô tả rõ sự việc;
Trẻ có tiếp xúc với dơi, kể cả khi không ghi nhận vết cắn;
Khi bạn chuẩn bị đi du lịch nước ngoài đến những khu vực có nguy cơ cao và hạn chế về điều kiện chăm sóc y tế.

Tóm lại, thắc mắc “bệnh dại có lây qua đường nước bọt không?” cần được hiểu một cách đầy đủ và chính xác. Virus dại chủ yếu lây truyền khi nước bọt của động vật mắc bệnh xâm nhập trực tiếp vào cơ thể qua vết cắn, vết trầy xước hở hoặc niêm mạc. Vì vậy, việc chủ động phòng ngừa, tránh tiếp xúc với động vật nghi mắc dại và đi tiêm phòng kịp thời khi có nguy cơ phơi nhiễm là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe và tính mạng.

Nguồn thông tin tham khảo: Mayo Clinic