Chuột có lây bệnh dại không?

Chuột có lây bệnh dại không? Đây là thắc mắc của nhiều người khi không may bị chuột cắn hoặc sống trong môi trường thường xuyên có chuột xuất hiện. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguy cơ thực sự, giải đáp khoa học và hướng dẫn cách xử trí an toàn để bảo vệ sức khỏe.

1. Bị chuột cắn có lây bệnh dại không? Vì sao?

Với những người sống trong môi trường có chuột xuất hiện thường thắc mắc rằng “chuột có lây bệnh dại không”, hay những người nuôi chuột cảnh lo lắng “chuột hamster có lây bệnh cho người không”. Về mặt lý thuyết thì CÓ THỂ, nhưng trên thực tế khả năng này RẤT HIẾM và gần như KHÔNG xảy ra.

Theo các thống kê thực tế tại Mỹ, những loài gặm nhấm nhỏ như chuột, sóc, hamster rất hiếm khi mắc bệnh dại và chưa từng ghi nhận trường hợp nào lây sang người. Trong giai đoạn 1995–2010, dữ liệu cho thấy chỉ có 737 ca bệnh dại ở nhóm gặm nhấm và thỏ, chiếm dưới 1% tổng số mẫu được xét nghiệm. Phần lớn các trường hợp này là do lây từ gấu mèo – loài động vật mang virus dại phổ biến tại Bắc Mỹ. Đặc biệt, không có ca nào liên quan đến chuột nhà hoặc chuột cống.

Các chuyên gia y tế khẳng định vết cắn của chuột và các loài gặm nhấm nhỏ hầu như không được xem là nguồn lây bệnh dại. Nguyên nhân chính là do chuột có kích thước nhỏ, dễ bị động vật mang dại lớn hơn như chó, mèo hoang hoặc thú hoang dã tấn công và giết chết trước khi virus kịp nhân lên để trở nên lây nhiễm.

2. Chuột có thể làm lây lan bệnh dại không?

Chuột có bị dại không? Hay chuột có mang bệnh dại không? Xét về mặt lý thuyết, tất cả động vật có vú đều có khả năng nhiễm virus dại. Tuy nhiên, trên thực tế, các trường hợp chuột mắc bệnh dại cực kỳ hiếm gặp.

Theo nghiên cứu từ NIH – Viện y tế Mỹ, phần lớn ca dại ở chuột là do hiện tượng “lan truyền gián tiếp”, tức bị lây từ các vật chủ mang dại chính như chó, dơi hoặc động vật hoang dã. Chuột không phải loài mang mầm bệnh dại thường xuyên. Mặc dù chúng di chuyển khắp nơi, nhưng chuột không được xem là nguồn phát tán virus. Thống kê cho thấy mỗi năm có hàng chục nghìn ca tử vong do bệnh dại trên toàn thế giới, chủ yếu liên quan đến chó. Chuột gần như không đóng góp vào con số này. Nguyên nhân là vì chuột không phải vật chủ tự nhiên của virus dại, tức không duy trì và lan truyền bệnh một cách độc lập trong quần thể.

Bên cạnh đó, do kích thước nhỏ, nếu chuột bị động vật mang dại lớn hơn tấn công, chúng thường chết ngay vì chấn thương hoặc bị ăn thịt trước khi virus kịp ủ bệnh và di chuyển đến tuyến nước bọt để lây nhiễm. Ngay cả trong trường hợp hiếm hoi sống sót sau vết cắn, cơ thể chuột thường không đủ sức chống lại độc lực virus để tồn tại đến giai đoạn bài tiết virus qua nước bọt và cắn sang vật chủ khác. Vì vậy, khi thắc mắc chuột có bị bệnh dại không, bạn có thể yên tâm rằng nguy cơ này là cực kỳ thấp.

3. Cách phòng ngừa và xử lý khi bị chuột cắn

Mặc dù bạn có thể yên tâm phần nào về câu hỏi chuột có lây bệnh dại không vì nguy cơ này rất thấp, nhưng thực tế vết cắn của chuột lại tiềm ẩn nhiều rủi ro khác. Nước bọt của chuột chứa nhiều vi khuẩn và mầm bệnh nguy hiểm, nếu xử lý không đúng cách có thể gây biến chứng nặng, thậm chí đe dọa tính mạng như: sốt do chuột cắn, uốn ván, bệnh xoắn khuẩn vàng da (Leptospirosis), dịch hạch hoặc nhiễm Hantavirus.

Do nguy cơ nhiễm trùng cao (không phải do dại), việc xử trí vết cắn cần được thực hiện nhanh chóng và đúng quy trình y tế.

Bước 1: Sơ cứu ngay tại chỗ

Mục đích là loại bỏ tối đa vi khuẩn trước khi chúng xâm nhập vào máu.

Nếu vết thương chảy máu nhiều, dùng gạc sạch ấn nhẹ để cầm máu.
Rửa kỹ vết cắn dưới vòi nước sạch với xà phòng trong ít nhất 10–15 phút. Đây là bước quan trọng nhất giúp cuốn trôi vi khuẩn.
Sau khi rửa, có thể sát trùng vùng da xung quanh bằng dung dịch Povidone-Iodine hoặc cồn y tế.
Lau khô bằng gạc vô trùng, bôi thuốc mỡ kháng sinh (nếu không dị ứng) rồi băng lại bằng băng sạch.

Bước 2: Đến cơ sở y tế (bắt buộc)

Bạn không nên tự điều trị tại nhà mà cần gặp bác sĩ để:

Tiêm nhắc uốn ván nếu đã quá 5–10 năm chưa tiêm. Đây là mũi tiêm quan trọng nhất khi bị chuột cắn.
Đánh giá nguy cơ nhiễm trùng và có thể được kê kháng sinh dự phòng để phòng bệnh sốt do chuột cắn.
Tư vấn về bệnh dại: Nhiều người vẫn băn khoăn chuột có lây bệnh dại không, tuy nhiên với chuột nhà hoặc chuột cống, bác sĩ thường không chỉ định tiêm phòng dại vì nguy cơ gần như không đáng kể. Chỉ trong những trường hợp đặc biệt mới cần cân nhắc thêm.

Bước 3: Theo dõi dấu hiệu bất thường

Trong 1 – 3 tuần sau khi bị cắn, hãy quay lại bệnh viện ngay nếu xuất hiện:

Vết thương sưng đỏ, đau nhiều, chảy mủ.
Sốt cao, ớn lạnh.
Đau khớp hoặc nổi ban đỏ tím trên da.

Cách phòng tránh hiệu quả là giữ nhà cửa sạch sẽ, đậy kín thùng rác, không để thức ăn thừa và bảo quản thực phẩm trong hộp kín. Đồng thời, bịt các khe hở ở tường, đường ống để ngăn chuột xâm nhập, thường xuyên dọn dẹp kho bãi, phát quang bụi rậm. Khi bắt chuột hoặc xử lý xác chuột, luôn đeo găng tay và dùng kẹp, tuyệt đối không chạm tay trần.

Tóm lại, với thắc mắc chuột có lây bệnh dại không, câu trả lời là nguy cơ rất thấp nhưng không thể loại trừ hoàn toàn. Tuy nhiên, khi đặt ra câu hỏi chuột cắn có lây bệnh dại không, điều quan trọng nhất vẫn là xử lý vết thương kịp thời: rửa kỹ bằng xà phòng và nước sạch, sau đó đến cơ sở y tế để được thăm khám, tư vấn và tiêm phòng khi cần. Bên cạnh đó, chủ động giữ vệ sinh môi trường, hạn chế tiếp xúc với động vật hoang dã và thực hiện các biện pháp phòng ngừa vẫn là cách bảo vệ sức khỏe hiệu quả, thiết thực nhất.

Nguồn thông tin tham khảo: Mayo Clinic, WHO, CDC