Bệnh dại có lây qua đường ăn uống không?

Dại là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với tỷ lệ tử vong rất cao nếu không được xử trí kịp thời. Tuy nhiên, nhiều người vẫn còn băn khoăn “bệnh dại có lây qua đường ăn uống không?”, đặc biệt khi sử dụng thực phẩm có nguồn gốc từ động vật nghi nhiễm bệnh. Việc hiểu rõ con đường lây truyền của bệnh dại sẽ giúp bạn chủ động phòng tránh và bảo vệ sức khỏe cho bản thân cũng như gia đình.

1. Bệnh dại có lây qua đường ăn uống không?

Câu trả lời cho thắc mắc “bệnh dại có lây qua đường ăn uống không?” là không. Trong điều kiện thông thường, bệnh dại không lây qua ăn uống, cũng như không lây qua đường miệng hay đường tiêu hóa. Virus dại không thể tồn tại và xâm nhập qua hệ tiêu hóa của con người, hơn nữa môi trường axit trong dạ dày còn có khả năng bất hoạt virus nếu vô tình nuốt phải.

Trên thực tế, bệnh dại chủ yếu lây truyền khi nước bọt của động vật mắc dại chứa virus xâm nhập trực tiếp vào cơ thể qua vết cắn, vết trầy xước hở hoặc qua niêm mạc như mắt, mũi, miệng. Vì vậy, “bệnh dại có lây qua đường miệng không?” hay “bệnh dại có lây qua đường tiêu hóa không?” thì câu trả lời vẫn là không, trừ trường hợp virus tiếp xúc trực tiếp với vết thương hở hoặc niêm mạc.

2. Vì sao bệnh dại KHÔNG lây qua đường ăn uống?

Bệnh dại KHÔNG lây qua đường ăn uống vì những lý do chính sau:

Thứ nhất, virus dại rất kém bền với nhiệt: Khi thịt hoặc sữa được nấu chín, đun sôi hay tiệt trùng ở nhiệt độ cao, virus dại sẽ bị tiêu diệt hoàn toàn. Vì vậy, thực phẩm đã được chế biến kỹ không còn khả năng gây lây nhiễm.
Thứ hai, virus dại không tồn tại được trong hệ tiêu hóa: Môi trường axit mạnh trong dạ dày có khả năng làm bất hoạt virus, khiến chúng không thể xâm nhập và gây bệnh qua đường ăn uống.
Thứ ba, con đường lây truyền của bệnh dại không phải qua thực phẩm, mà chủ yếu qua vết cắn, vết trầy xước hoặc tiếp xúc trực tiếp với nước bọt, máu hay mô thần kinh của động vật mắc bệnh. Các nghiên cứu cho thấy phơi nhiễm thường xảy ra khi giết mổ, xử lý động vật bệnh, chứ không phải do ăn thịt đã nấu chín.

Cuối cùng, dù virus dại có thể hiện diện trong thịt hoặc sữa của động vật mắc bệnh, nguy cơ lây qua ăn uống trong thực tế là cực kỳ thấp, đặc biệt khi thực phẩm được xử lý nhiệt đúng cách. Vì vậy, chỉ cần tránh sử dụng thịt, sữa sống từ động vật nghi mắc bệnh và luôn nấu chín kỹ, người dân có thể yên tâm rằng bệnh dại không lây qua đường ăn uống.

3. Những trường hợp ăn uống CÓ thể tiềm ẩn nguy cơ?

Việc tiêu thụ thịt động vật mắc bệnh dại nhìn chung không được xem là nguồn lây nhiễm nếu thực phẩm đã được nấu chín kỹ. Virus dại rất nhạy cảm với nhiệt độ cao và sẽ bị tiêu diệt trong quá trình nấu nướng thông thường. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ăn thịt động vật nhiễm dại đã được nấu chín hoàn toàn không gây nguy cơ lây bệnh.

Tuy nhiên, một số tình huống vẫn tiềm ẩn rủi ro, bao gồm:

Ăn thịt chưa nấu chín hoặc tái: Nếu thịt không được xử lý nhiệt đầy đủ, virus dại có thể còn tồn tại trong mô của động vật. Nguy cơ lây nhiễm có thể xảy ra khi virus tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc miệng hoặc các vết trầy xước trong khoang miệng.
Lây nhiễm chéo trong quá trình sơ chế: Khi giết mổ hoặc chế biến, nếu tay, dao, thớt hoặc bề mặt chế biến bị nhiễm nước bọt, máu hoặc mô thần kinh của động vật mắc dại, virus có thể lây sang thực phẩm khác hoặc xâm nhập trực tiếp vào cơ thể người qua vết thương hở.

4. Những trường hợp KHÔNG có nguy cơ lây bệnh dại qua ăn uống

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh dại không lây truyền qua đường ăn uống trong những tình huống sau:

Ăn thịt động vật đã được nấu chín kỹ (luộc, chiên, nướng chín hoàn toàn), vì virus dại rất nhạy cảm với nhiệt độ cao và sẽ bị tiêu diệt trong quá trình nấu nướng.
Sử dụng sữa và các sản phẩm từ sữa đã được đun sôi hoặc tiệt trùng theo đúng quy trình, do virus dại không thể tồn tại sau xử lý nhiệt.
Ăn uống bằng dụng cụ sạch, không bị nhiễm nước bọt, máu hoặc mô thần kinh của động vật nghi mắc bệnh dại trong quá trình sơ chế.
Người ăn không có vết thương hở hoặc tổn thương niêm mạc miệng khi tiếp xúc với thực phẩm đã được nấu chín.

5. Cần làm gì nếu nghi ngờ phơi nhiễm bệnh dại qua ăn uống?

Tiêm phòng được xem là biện pháp hiệu quả nhất để kiểm soát và phòng ngừa bệnh dại, không chỉ ở người mà còn ở động vật. Thực tế cho thấy, các chương trình tiêm vắc xin phòng dại trên toàn cầu đã góp phần đáng kể trong việc giảm số ca mắc và tử vong do bệnh dại, đồng thời bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Tiêm phòng sau phơi nhiễm là biện pháp bắt buộc khi một người bị động vật nghi mắc bệnh dại cắn, cào hoặc liếm lên vùng da trầy xước hay vết thương hở. Phác đồ điều trị bao gồm tiêm vắc xin phòng dại, trong những trường hợp nguy cơ cao như vết thương sâu, nhiều vết cắn, vị trí nguy hiểm (đầu, mặt, cổ, đầu ngón tay, bộ phận sinh dục hoặc gần hệ thần kinh trung ương), có thể cần phối hợp thêm huyết thanh kháng dại. Nếu được thực hiện đầy đủ và kịp thời, biện pháp này có khả năng phòng bệnh gần như 100%.

Nguy cơ lây nhiễm virus dại qua đường ăn uống là rất hiếm, đặc biệt khi thịt và sữa từ động vật được nấu chín hoặc tiệt trùng đúng cách. Tuy nhiên, việc ăn thực phẩm sống, tái hoặc sử dụng các sản phẩm từ động vật không rõ nguồn gốc, nghi mắc bệnh vẫn tiềm ẩn rủi ro và cần được tránh tuyệt đối. Do đó, việc tiêm phòng đầy đủ cho vật nuôi, kết hợp với tiêm phòng kịp thời cho người sau phơi nhiễm, đóng vai trò then chốt trong chiến lược phòng ngừa và kiểm soát bệnh dại.

Tóm lại, bệnh dại có lây qua đường ăn uống không thì câu trả lời là hầu như không trong điều kiện thực phẩm đã được nấu chín kỹ. Tuy nhiên, nguy cơ phơi nhiễm vẫn có thể xảy ra trong quá trình giết mổ, chế biến hoặc tiếp xúc trực tiếp với nước bọt, máu của động vật nghi mắc dại. Vì vậy, để bảo vệ sức khỏe, người dân cần tuyệt đối tránh xử lý, sử dụng động vật có dấu hiệu bất thường và chủ động tiêm phòng, xử trí y tế kịp thời khi có nguy cơ tiếp xúc.

Nguồn thông tin tham khảo: Bộ Y tế, WHO