Viêm màng não có lây không? Qua đường nào và có dễ lây không?

Viêm màng não có lây không phụ thuộc trực tiếp vào tác nhân gây bệnh. Trên thực tế, không phải tất cả các loại viêm màng não đều lây. Các dạng do vi khuẩn và virus có thể lây qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc gần, trong khi những trường hợp không do nhiễm trùng thì hoàn toàn không lây. Vì vậy, mọi người không nên quá hoang mang mà cần xác định rõ tác nhân gây bệnh để xử lý kịp thời.

1. Viêm màng não có lây không?

Câu trả lời cho câu hỏi viêm màng não có lây không là CÓ, nhưng không phải mọi trường hợp đều lây truyền. Việc viêm màng não có lây không còn phụ thuộc trực tiếp vào nguyên nhân gây bệnh như vi khuẩn, virus, nấm hay ký sinh trùng, cũng như đường lây nhiễm cụ thể ở từng bệnh. Cụ thể:

Vi khuẩn (viêm màng não mủ): Đây là thể bệnh nặng nhất, có thể gây tử vong nhanh nếu không điều trị kịp thời. Tác nhân gây bệnh thường gặp là Neisseria meningitidis và Streptococcus pneumoniae. Vậy viêm màng não mủ có lây không? Có và chủ yếu lây qua tiếp xúc gần với dịch tiết đường hô hấp và họng như ho, hắt hơi, hôn, dùng chung cốc chén hoặc sinh hoạt chung thời gian dài. Tuy nhiên, vi khuẩn viêm màng não không lây dễ như cảm cúm và không lây chỉ qua hít thở không khí thông thường.
Virus: Bệnh lý viêm màng não do virus có lây không? Có thể lây, do virus truyền qua nước bọt, dịch mũi hoặc phân, đặc biệt khi ho và hắt hơi. Dù vậy, phần lớn người nhiễm virus không tiến triển thành viêm màng não, mà chỉ mắc các bệnh nhiễm siêu vi thông thường. Một số virus khác gây bệnh lây qua muỗi, ve và thường gặp vào mùa hè – đầu thu.
Nấm và ký sinh trùng: Viêm màng não do nấm (thường do Cryptococcus) là bệnh hiếm, chủ yếu gặp ở người suy giảm miễn dịch và không lây từ người sang người. Viêm màng não do ký sinh trùng (như Naegleria fowleri) cực kỳ hiếm nhưng rất nguy hiểm, xâm nhập qua mũi khi bơi ở nguồn nước ô nhiễm và không có tính lây nhiễm.

2. Những yếu tố làm tăng nguy cơ lây nhiễm

Những yếu tố làm tăng nguy cơ lây nhiễm viêm màng não, đặc biệt là viêm màng não do vi khuẩn, liên quan chặt chẽ đến độ tuổi, tình trạng sức khỏe và môi trường sống. Theo CDC, trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ từ 1 tháng đến 2 tuổi, thanh thiếu niên và người trẻ 16–21 tuổi, cùng người trên 65 tuổi là các nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao hơn rõ rệt.

Ngoài ra, nguy cơ còn tăng lên ở những người có tình trạng sức khỏe đặc biệt. Bao gồm:

Thiếu hụt thành phần bổ thể hoặc đã cắt bỏ lá lách.
Hệ miễn dịch suy yếu, mắc bệnh hồng cầu hình liềm.
Nhiễm trùng mũi, tai mạn tính, viêm phổi do phế cầu.
Chấn thương đầu, từng phẫu thuật não hoặc tủy sống.
Tiền sử nhiễm trùng máu lan rộng,
Lạm dụng các chất gây nghiện, chất kích thích thời gian dài.

Bên cạnh yếu tố cá nhân, môi trường sống đông người như ký túc xá, doanh trại quân đội cũng làm tăng nguy cơ bùng phát dịch. Điều này khiến nhiều người thắc mắc viêm màng não mô cầu có lây không và câu trả lời là có. Bệnh chủ yếu lây qua đường hô hấp, thông qua tiếp xúc gần với dịch tiết mũi họng khi ho, hắt hơi, hôn hoặc dùng chung vật dụng cá nhân. Đây cũng chính là đáp án cho câu hỏi viêm màng não mô cầu lây qua đường nào.

3. Phòng ngừa viêm màng não lây nhiễm

Phòng ngừa viêm màng não lây nhiễm là việc làm cần thiết, nhất là khi nhiều người còn băn khoăn viêm màng não có lây không. Trên thực tế, một số dạng bệnh có khả năng lây truyền, vì vậy chủ động phòng tránh sẽ giúp giảm nguy cơ mắc và lây lan virus, vi khuẩn gây bệnh. Bao gồm:

Rửa tay thường xuyên bằng nước ấm và xà phòng ít nhất 20 giây, lưu ý làm sạch cả kẽ tay và dưới móng, sau đó lau khô.
Rửa tay đúng thời điểm: Trước bữa ăn, sau khi đi vệ sinh, khi đi ngoài đường về, sau khi thay tã hoặc chăm sóc người đang ốm.
Không dùng chung bát đũa, cốc, ống hút hay các vật dụng cá nhân.
Che mũi và miệng khi ho hoặc hắt hơi để hạn chế phát tán mầm bệnh.
Tiêm vắc-xin đầy đủ và tiêm nhắc lại các loại vắc-xin viêm màng não theo khuyến cáo y tế.
Tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi đi đến các khu vực hoặc quốc gia có tỷ lệ mắc viêm màng não cao.
Đi khám ngay khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ viêm màng não để được chẩn đoán và điều trị sớm.

Câu trả lời cho thắc mắc viêm màng não có lây không là có, nhưng không phải mọi trường hợp đều lây. Viêm màng não do vi khuẩn và virus có khả năng lây truyền, nhất là trong môi trường đông người. Ngược lại, các thể bệnh do nấm hoặc ký sinh trùng hầu như không lây nhiễm. Mọi người cần chủ động phòng ngừa và theo dõi sức khỏe giúp hạn chế tối đa rủi ro.

Nguồn tài liệu tham khảo: Healthline, My-clevelandclinic, Emergency-princeton