Khám sức khỏe cho người acid uric cao cần làm gì để ngừa gout?

Acid uric tăng không đồng nghĩa chắc chắn đã mắc gout. Nhiều người có acid uric máu cao nhưng chưa từng đau khớp. Tuy nhiên, nếu nồng độ urat duy trì cao trong thời gian dài, tinh thể urat có thể lắng đọng ở khớp hoặc liên quan đến sỏi tiết niệu. Vì vậy, khám sức khỏe cho người acid uric cao cần đánh giá đồng thời chỉ số uric, chức năng thận, triệu chứng tại khớp và các yếu tố nguy cơ đi kèm.

1. Vì sao khám sức khỏe cho người acid uric cao cần thực hiện định kỳ?

Acid uric được tạo ra khi cơ thể chuyển hóa purin và phần lớn được đào thải qua thận. Khi cơ thể sản xuất quá nhiều hoặc thận đào thải không đủ, nồng độ acid uric trong máu có thể tăng. NIAMS cho biết gout xuất hiện khi urat tích tụ trong cơ thể và hình thành các tinh thể hình kim ở trong hoặc quanh khớp. Tuy nhiên, không phải tất cả người tăng acid uric đều phát triển thành gout. Theo dõi định kỳ giúp bác sĩ xác định acid uric chỉ tăng đơn thuần hay đã đi kèm các vấn đề như cơn gout, hạt tophi, tổn thương khớp, suy giảm chức năng thận hoặc sỏi tiết niệu. Điều này cũng đặc biệt quan trọng ở người béo phì, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận hoặc đang dùng một số thuốc có thể ảnh hưởng nồng độ uric.

2. Chỉ số acid uric bao nhiêu cần đi khám?

Với câu hỏi chỉ số acid uric bao nhiêu cần đi khám, trước tiên cần lưu ý khoảng tham chiếu có thể khác nhau giữa các phòng xét nghiệm. MedlinePlus đưa ra khoảng tham khảo thường gặp là khoảng 3,0-7,1 mg/dL ở nữ và 4,0-8,6 mg/dL ở nam, nhưng chính nguồn này cũng lưu ý giá trị bình thường có thể thay đổi theo từng labo.

Trong hướng dẫn ACR về gout, tăng urat máu không triệu chứng được định nghĩa là urat huyết thanh từ 6,8 mg/dL trở lên khi chưa từng có cơn gout hoặc hạt tophi. Tuy nhiên, con số này không phải ngưỡng để tự động dùng thuốc hạ acid uric. ACR khuyến nghị không dùng thường quy thuốc hạ urat chỉ vì tăng acid uric không triệu chứng.

Người có kết quả cao hơn giới hạn của labo nên trao đổi với bác sĩ, đặc biệt nếu acid uric tăng lặp lại nhiều lần hoặc kèm đau, sưng, nóng, đỏ khớp, tiền sử sỏi thận hay bệnh thận.

Mức acid uric trên 9 mg/dL cũng cần được chú ý hơn. Dữ liệu được ACR tổng hợp cho thấy ở người tăng urat không triệu chứng trên 9 mg/dL, nguy cơ xuất hiện gout về sau cao hơn, dù phần lớn vẫn không phát triển bệnh trong vòng 5 năm.

3. Danh mục khám cho người acid uric cao gồm những gì?

– Danh mục khám cho người acid uric cao không chỉ có xét nghiệm acid uric.

– Xét nghiệm acid uric máu là bước cơ bản để xác định và theo dõi nồng độ uric. Bác sĩ cần đối chiếu với kết quả trước đó, triệu chứng và thuốc đang sử dụng thay vì đánh giá một con số riêng lẻ.

– Kiểm tra chức năng thận có thể gồm creatinin và GFR. Thận đóng vai trò chính trong đào thải urat, vì vậy suy giảm chức năng thận có thể làm acid uric tăng và đồng thời ảnh hưởng lựa chọn điều trị.

– Xét nghiệm nước tiểu được cân nhắc khi nghi ngờ bất thường đường tiết niệu hoặc sỏi. Trong một số trường hợp đặc biệt, acid uric niệu 24 giờ cũng có thể được chỉ định để tìm nguyên nhân hoặc đánh giá nguy cơ sỏi. MedlinePlus cho biết xét nghiệm acid uric nước tiểu có thể hỗ trợ xác định liệu urat cao có liên quan đến sỏi thận hay không.

– Đánh giá khớp cần thiết khi có đau, sưng hoặc cứng khớp. Khi chẩn đoán gout chưa rõ, bác sĩ có thể xét nghiệm dịch khớp để tìm tinh thể urat hoặc chỉ định siêu âm, CT năng lượng kép trong những trường hợp phù hợp.

Ngoài ra, bác sĩ có thể kiểm tra đường huyết, lipid máu, huyết áp và cân nặng để đánh giá các bệnh chuyển hóa thường đi kèm.

4. Khám tầm soát biến chứng bệnh gút và thận cần thực hiện khi nào?

Khám tầm soát biến chứng bệnh gút và thận cần được chú ý nếu acid uric tăng kéo dài hoặc đã xuất hiện triệu chứng.

Gout có thể tiến triển từ giai đoạn tăng urat không triệu chứng đến những cơn viêm khớp cấp, sau đó là gout mạn và hạt tophi nếu bệnh không được kiểm soát tốt. Tophi kéo dài có khả năng gây tổn thương xương và mô quanh khớp.

Nên kiểm tra sớm khi có các biểu hiện như đau khớp dữ dội xuất hiện đột ngột, đặc biệt ở ngón chân cái; khớp sưng, nóng, đỏ; xuất hiện cục cứng quanh khớp; cơn gout tái phát nhiều lần.

Về thận, nồng độ urat cao có thể liên quan tới sỏi acid uric ở một số người. NIDDK cho biết sỏi acid uric có thể hình thành khi nước tiểu quá acid; người bị sỏi có thể đau dữ dội vùng hông lưng, bụng dưới hoặc bẹn và có máu trong nước tiểu.

Nếu có đau hông lưng, tiểu máu, tiểu buốt hoặc tiền sử sỏi tái phát, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nước tiểu, siêu âm hoặc CT đường tiết niệu tùy tình trạng.

5. Người tăng acid uric bao lâu khám 1 lần?

Câu hỏi người tăng acid uric bao lâu khám 1 lần không có một mốc cố định cho tất cả mọi người.

Nếu mới phát hiện tăng acid uric nhưng chưa có gout, lịch kiểm tra phụ thuộc mức tăng, chức năng thận, thuốc đang dùng và các bệnh đi kèm. Bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm lại để xác nhận đây là tình trạng kéo dài thay vì một thay đổi tạm thời.

Với người đã mắc gout và bắt đầu hoặc đang điều chỉnh thuốc hạ urat, NICE khuyến nghị sử dụng xét nghiệm urat hằng tháng trong quá trình tăng liều cho tới khi đạt mục tiêu. Mục tiêu thường là dưới 6 mg/dL, có thể cân nhắc dưới 5 mg/dL ở một số người gout nặng, có tophi hoặc vẫn tái phát cơn gout.

Khi đã đạt mục tiêu và tiếp tục điều trị ổn định, NICE khuyến nghị có thể theo dõi acid uric mỗi năm.

Do đó, không nên áp dụng máy móc lịch 6 tháng/lần hay 1 năm/lần cho mọi trường hợp tăng acid uric.

6. Trước khi khám sức khỏe cho người acid uric cao cần lưu ý gì?

Kết quả acid uric có thể bị ảnh hưởng bởi chế độ ăn, rượu bia, tình trạng mất nước và một số loại thuốc. MedlinePlus hướng dẫn người làm xét nghiệm acid uric máu thường có thể được yêu cầu nhịn ăn uống khoảng 4 giờ trước xét nghiệm, trừ khi cơ sở y tế có hướng dẫn khác.

Trước ngày kiểm tra, người bệnh nên cung cấp đầy đủ các thuốc đang dùng, đặc biệt thuốc lợi tiểu, aspirin và các thuốc có khả năng ảnh hưởng acid uric. Không tự ý ngừng hoặc đổi thuốc trước xét nghiệm. Nếu từng xuất hiện cơn đau khớp, nên ghi lại vị trí khớp đau, thời gian kéo dài, tần suất tái phát và mang theo kết quả xét nghiệm trước đây. Người từng có sỏi cũng nên mang theo kết quả siêu âm, CT hoặc phân tích sỏi nếu có. Đặc biệt, không nên ăn kiêng quá mức hoặc tự sử dụng thuốc hạ acid uric chỉ dựa trên một kết quả xét nghiệm.

7. Địa chỉ khám cơ xương khớp uy tín cho người acid uric cao cần đáp ứng gì?

Khi tìm địa chỉ khám cơ xương khớp uy tín, người tăng acid uric nên ưu tiên cơ sở có khả năng phối hợp giữa khám Cơ xương khớp, xét nghiệm và đánh giá chức năng thận.

Một cơ sở phù hợp cần có bác sĩ đánh giá trực tiếp triệu chứng khớp, thực hiện xét nghiệm acid uric – chức năng thận và chỉ định siêu âm khớp hoặc các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh khi cần. Trường hợp có bệnh thận hoặc sỏi tiết niệu cũng cần khả năng phối hợp chuyên khoa liên quan.

Chuyên khoa Cơ xương khớp – Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI hiện thực hiện khám và điều trị các bệnh lý viêm khớp tinh thể, trong đó có gout. Hệ thống cũng triển khai gói khám Cơ xương khớp với các xét nghiệm sinh hóa hỗ trợ đánh giá rối loạn chuyển hóa, chức năng gan – thận, gout và các bệnh liên quan.

Người bệnh có thể được thăm khám với các bác sĩ chuyên khoa Cơ xương khớp tại TCI. Khám sức khỏe cho người acid uric cao là phải xác định người bệnh chỉ tăng urat đơn thuần hay đã có gout, tổn thương khớp hoặc vấn đề về thận để lựa chọn cách theo dõi và điều trị phù hợp.