Mắt bị đục thủy tinh thể do đâu?

Đục thủy tinh thể là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm thị lực ở người trưởng thành và cao tuổi. Tuy nhiên, không ít người vẫn băn khoăn mắt bị đục thủy tinh thể do đâu. Việc hiểu rõ lý do mắt bị đục thủy tinh thể giúp phát hiện sớm, theo dõi đúng cách và có hướng điều trị phù hợp. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các yếu tố gây đục thủy tinh thể, nhóm đối tượng nguy cơ cao và khả năng phòng ngừa bệnh.

1. Mắt bị đục thủy tinh thể do đâu? 

Khi tìm hiểu tại sao bị đục thủy tinh thể, cần biết đây là tình trạng thủy tinh thể mất dần độ trong suốt do biến đổi cấu trúc protein và rối loạn chuyển hóa trong mắt. Theo thông tin từ Barraquer (Tây Ban Nha), lão hóa là nguyên nhân phổ biến nhất của đục thủy tinh thể. Theo thời gian, các protein trong thủy tinh thể bị thoái hóa, kết tụ thành đám khiến ánh sáng khó truyền tới võng mạc, từ đó làm giảm thị lực.

Ngoài yếu tố tuổi tác, nhiều nguyên nhân khác cũng được ghi nhận:

• Yếu tố di truyền: Đục thủy tinh thể có thể xuất hiện sớm nếu gia đình có người mắc bệnh từ khi còn trẻ. Điều này liên quan đến bất thường bẩm sinh hoặc đột biến ảnh hưởng cấu trúc thủy tinh thể.
• Tiếp xúc tia cực tím kéo dài: Tia UV từ ánh nắng mặt trời có thể làm tổn thương protein thủy tinh thể và đẩy nhanh quá trình đục, đặc biệt khi không có biện pháp bảo vệ mắt.
• Bệnh lý toàn thân: Người mắc đái tháo đường có nguy cơ cao do đường huyết tăng làm thay đổi áp lực thẩm thấu và chuyển hóa trong thủy tinh thể. 
• Sử dụng thuốc kéo dài: Corticosteroid dùng lâu ngày (đường uống, tiêm hoặc nhỏ mắt) được ghi nhận làm tăng nguy cơ đục thủy tinh thể dưới bao sau.
• Chấn thương mắt: Va đập mạnh hoặc tổn thương xuyên nhãn cầu có thể gây đục ngay lập tức hoặc xuất hiện sau nhiều năm.
• Lối sống không lành mạnh: Hút thuốc lá và lạm dụng rượu bia làm tăng stress oxy hóa, thúc đẩy tổn thương tế bào trong mắt.

Như vậy, khi đặt câu hỏi vì sao bị đục thủy tinh thể, câu trả lời không chỉ dừng lại ở lão hóa mà còn liên quan đến di truyền, bệnh lý nền và yếu tố môi trường. Việc nhận diện sớm các nguy cơ giúp chủ động theo dõi và bảo vệ thị lực lâu dài.

2. Ai có nguy cơ cao bị đục thủy tinh thể?

Những nhóm dễ mắc gồm:

• Người trên 50 tuổi, đặc biệt sau 60 tuổi do quá trình lão hóa tự nhiên của thủy tinh thể.
• Người có bệnh nền mạn tính như đái tháo đường hay rối loạn chuyển hóa thường dễ bị đục thủy tinh thể hơn so với người khỏe mạnh.
• Người sử dụng corticoid kéo dài theo chỉ định điều trị.
• Người thường xuyên tiếp xúc ánh nắng mạnh, tia cực tím mà không bảo vệ mắt.
• Tiền sử chấn thương mắt hay can thiệp phẫu thuật nội nhãn cũng làm tăng khả năng phát triển đục thủy tinh thể về sau.
• Người hút thuốc lá, uống rượu bia nhiều.

Việc thuộc nhóm nguy cơ cao không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh, nhưng cần khám mắt định kỳ để phát hiện sớm và theo dõi kịp thời.

3. Đục thủy tinh thể có phòng ngừa được không?

Theo Mayo Clinic, một số biện pháp chăm sóc sức khỏe có thể giúp giảm nguy cơ hình thành và tiến triển đục thủy tinh thể. Các khuyến nghị bao gồm:

• Khám mắt định kỳ: Giúp phát hiện sớm đục thủy tinh thể và các bệnh lý khác ở giai đoạn đầu, từ đó theo dõi và can thiệp kịp thời.
• Không hút thuốc lá: Hút thuốc làm tăng stress oxy hóa trong thủy tinh thể, thúc đẩy quá trình đục. Việc cai thuốc giúp giảm nguy cơ tổn thương mắt.
• Kiểm soát bệnh lý nền: Người mắc đái tháo đường hoặc rối loạn chuyển hóa cần tuân thủ điều trị, vì đường huyết cao kéo dài làm tăng nguy cơ đục thủy tinh thể.
• Duy trì chế độ ăn lành mạnh: Chế độ ăn giàu rau xanh và trái cây cung cấp nhiều vitamin và chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào mắt. Mayo Clinic cho biết các nghiên cứu chưa chứng minh viên uống chống oxy hóa có thể phòng bệnh, nhưng chế độ ăn giàu vi chất có liên quan đến việc giảm nguy cơ trong các nghiên cứu dân số lớn.
• Đeo kính râm chống tia UVB: Tia cực tím từ ánh nắng mặt trời có thể góp phần gây đục thủy tinh thể.
• Hạn chế rượu bia: Uống rượu quá mức làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Như vậy, dù không thể đảm bảo phòng ngừa hoàn toàn, việc chủ động thay đổi lối sống và kiểm soát yếu tố nguy cơ vẫn đóng vai trò quan trọng trong chiến lược giảm nguy cơ đục thủy tinh thể theo khuyến nghị từ Mayo Clinic.

Việc hiểu rõ lý do bị đục thủy tinh thể, nhận diện nhóm nguy cơ và chủ động điều chỉnh lối sống có thể góp phần làm giảm khả năng mắc cũng như làm chậm tiến triển bệnh. Khám mắt định kỳ, kiểm soát bệnh lý nền và bảo vệ mắt trước tác động của môi trường là những bước thiết thực giúp duy trì thị lực lâu dài. Chủ động chăm sóc đôi mắt hôm nay chính là cách bảo vệ chất lượng cuộc sống về sau trước nguy cơ đục thủy tinh thể.