Chỉ định và chống chỉ định mổ phaco

Tình trạng đục thủy tinh thể có thể khiến thị lực suy giảm rõ rệt, đặc biệt phổ biến ở nhóm tuổi trung niên trở lên. Phẫu thuật Phaco hiện là phương pháp điều trị được áp dụng rộng rãi nhờ tính an toàn và hiệu quả. Tuy nhiên, việc thực hiện cần dựa trên chỉ định mổ Phaco cụ thể và loại trừ các trường hợp chống chỉ định.

1. Chỉ định mổ phaco

Phẫu thuật Phaco là phương pháp điều trị chính đối với đục thủy tinh thể, tuy nhiên không phải mọi trường hợp đều cần can thiệp ngay khi mới phát hiện bệnh. Chỉ định mổ phaco được đưa ra dựa trên mức độ ảnh hưởng của đục thủy tinh thể đến thị lực và sinh hoạt hằng ngày, cũng như tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh.

Trong thực hành lâm sàng, phẫu thuật thường được chỉ định khi:

Thị lực suy giảm rõ rệt, gây khó khăn trong các hoạt động như đọc sách, lái xe, làm việc với máy tính, nhìn trong điều kiện thiếu sáng hoặc bị chói lóa nhiều.
Thị lực giảm ở mức ảnh hưởng đến chất lượng sống, dù chưa xuống quá thấp nhưng người bệnh cảm thấy bất tiện trong sinh hoạt.
Đục thủy tinh thể tiến triển, không thể cải thiện bằng kính điều chỉnh.
Đục gây biến chứng như tăng nhãn áp do thể thủy tinh phồng to hoặc viêm nội nhãn do thủy tinh thể quá chín.

Ngoài ra, một số nhóm đối tượng cần được theo dõi sát để xác định thời điểm phù hợp cho chỉ định mổ phaco, bao gồm:

Người trên 50–60 tuổi có dấu hiệu lão hóa thủy tinh thể.
Người có bệnh lý mạn tính như đái tháo đường hoặc tăng huyết áp.
Người có tiền sử chấn thương mắt hoặc phẫu thuật nội nhãn trước đó.
Trường hợp có bệnh lý đáy mắt cần quan sát và điều trị nhưng bị cản trở bởi đục thủy tinh thể.

Việc đánh giá chỉ định mổ phaco cần dựa trên khám lâm sàng, đo thị lực và chụp các cận lâm sàng cần thiết. Quyết định phẫu thuật không chỉ phụ thuộc vào mức độ đục mà còn dựa trên nhu cầu thị giác và mong muốn cải thiện chất lượng sống của người bệnh.

2. Chống chỉ định mổ phaco

Bên cạnh các tiêu chí về chỉ định mổ phaco, việc xác định chống chỉ định mổ phaco có ý nghĩa quan trọng nhằm đảm bảo an toàn và hạn chế biến chứng sau phẫu thuật. Theo thông tin chuyên môn từ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh, có một số tình trạng không phù hợp hoặc cần trì hoãn khi cân nhắc phẫu thuật Phaco.

Trước hết, về mặt tại mắt, các trường hợp sau thường không được chỉ định phẫu thuật ngay:

Đục thủy tinh thể quá chín (giai đoạn tiêu nhân), dạng màng hoặc xơ hóa nặng, khiến cấu trúc bao và nhân thủy tinh thể không còn phù hợp với kỹ thuật tán nhuyễn bằng sóng siêu âm.
Mắt đang trong giai đoạn viêm nhiễm cấp tính như viêm kết mạc, viêm màng bồ đào, viêm nội nhãn. Nếu tiến hành mổ khi tình trạng viêm chưa được kiểm soát, nguy cơ nhiễm trùng và biến chứng hậu phẫu sẽ tăng cao.
Bệnh lý võng mạc giai đoạn muộn, không còn khả năng phục hồi thị lực, ví dụ thoái hóa hoàng điểm nặng hoặc bệnh võng mạc do đái tháo đường tiến triển. Khi đó, dù loại bỏ được thủy tinh thể đục, thị lực vẫn khó cải thiện.

Ngoài các yếu tố tại mắt, chống chỉ định mổ phaco còn liên quan đến tình trạng toàn thân của người bệnh. Phẫu thuật chỉ nên thực hiện khi các bệnh lý nền được kiểm soát ổn định. Những trường hợp cần trì hoãn gồm:

Tăng huyết áp chưa kiểm soát hoặc huyết áp dao động nhiều.
Rối loạn đông máu hoặc đang sử dụng thuốc chống đông mà chưa được điều chỉnh phù hợp.
Suy tim mất bù, bệnh lý hô hấp nặng.
Đái tháo đường chưa kiểm soát tốt đường huyết.

Việc đánh giá chống chỉ định mổ phaco không chỉ dựa trên khám mắt mà còn cần kiểm tra tổng quát trước mổ. Bác sĩ sẽ cân nhắc giữa lợi ích cải thiện thị lực và mức độ an toàn của can thiệp. Trong nhiều trường hợp, khi tình trạng viêm hoặc bệnh nền được điều trị ổn định, người bệnh vẫn có thể được xem xét lại để thực hiện phẫu thuật vào thời điểm thích hợp.

Trong điều trị đục thủy tinh thể, phẫu thuật Phaco được áp dụng rộng rãi nhờ khả năng cải thiện thị giác nhanh và ít tổn thương mô. Tuy nhiên, chỉ định mổ cần được cân nhắc dựa trên mức độ đục và tình trạng mắt cụ thể của từng người bệnh. Để đảm bảo an toàn và đạt hiệu quả thị giác tối ưu, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa Mắt và tuân thủ hướng dẫn theo dõi sau phẫu thuật.