Ung thư đại tràng: Làm thế nào để chẩn đoán, điều trị hiệu quả?

Ung thư đại tràng là bệnh lý ác tính đường tiêu hóa có tỷ lệ tử vong cao nhưng có thể điều trị khỏi nếu phát hiện sớm. Chủ động tầm soát, chẩn đoán ung thư đại tràng hiện đại và điều trị chuẩn y khoa giúp nâng cao tiên lượng, ngăn ngừa di căn ung thư đại tràng.

1. Ung thư đại tràng nhận biết qua những dấu hiệu cảnh báo sớm nào?

Ung thư đại tràng có thể biểu hiện qua những thay đổi kéo dài về thói quen đại tiện, đặc điểm phân và tình trạng toàn thân. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Thay đổi thói quen đại tiện: Người bệnh có thể bị tiêu chảy, táo bón hoặc hai tình trạng xen kẽ kéo dài nhiều tuần mà không rõ nguyên nhân. Cảm giác mót rặn, đi ngoài không hết phân cũng có thể xuất hiện.

• Phân thay đổi bất thường: Khi khối u phát triển làm hẹp lòng đại tràng, khuôn phân có thể trở nên nhỏ, dẹt hoặc khác với bình thường trong thời gian dài.

• Đi ngoài ra máu: Máu trong phân có thể có màu đỏ tươi, đỏ sẫm hoặc khiến phân chuyển đen tùy vị trí chảy máu. Dấu hiệu này đôi khi bị nhầm với bệnh trĩ, khiến người bệnh chủ quan và trì hoãn thăm khám.

• Đau bụng, đầy hơi: Cơn đau có thể âm ỉ hoặc từng đợt co thắt do ruột tăng nhu động để đẩy phân qua vùng bị hẹp. Người bệnh có thể kèm chướng bụng, đầy hơi hoặc khó chịu vùng bụng.

• Sút cân, thiếu máu: Ở giai đoạn tiến triển, người bệnh có thể sụt cân không chủ ý, mệt mỏi, da xanh xao do mất máu kéo dài và thiếu máu.

2. Tầm soát ung thư đại tràng thực hiện bằng các phương pháp nào và dành cho ai?

Tầm soát ung thư đại tràng được khuyến nghị định kỳ ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng. Với người có nguy cơ trung bình, nên bắt đầu từ 45 tuổi và duy trì đến 75 tuổi. Các phương pháp thường được lựa chọn gồm:

• Xét nghiệm máu ẩn trong phân (FIT/FOBT): Thực hiện hằng năm để phát hiện lượng máu rất nhỏ trong phân mà mắt thường không nhận biết được. Nếu kết quả dương tính, người bệnh cần nội soi đại tràng để xác định nguyên nhân.

• Nội soi đại tràng: Thường thực hiện mỗi 10 năm ở người có nguy cơ trung bình. Đây là phương pháp giúp quan sát trực tiếp toàn bộ đại tràng, đồng thời phát hiện và loại bỏ polyp tiền ung thư trong quá trình nội soi.

• Xét nghiệm DNA trong phân kết hợp FIT (sDNA-FIT): Có thể thực hiện mỗi 1-3 năm tùy phương pháp và hướng dẫn tầm soát.

• CT đại tràng: Có thể được chỉ định khoảng 5 năm/lần trong một số trường hợp.

Người thuộc nhóm nguy cơ cao thường cần bắt đầu tầm soát sớm hơn và thực hiện thường xuyên hơn. Nhóm này bao gồm người có tiền sử gia đình mắc ung thư đại tràng hoặc polyp tuyến, người mắc bệnh viêm ruột mạn tính như Crohn, viêm loét đại tràng, hoặc mang các hội chứng di truyền như Lynch và đa polyp tuyến gia đình (FAP). Với những trường hợp này, nội soi đại tràng định kỳ thường đóng vai trò quan trọng và lịch tầm soát cần được bác sĩ chuyên khoa cá thể hóa theo mức độ nguy cơ.

3. Chẩn đoán ung thư đại tràng áp dụng những kỹ thuật y khoa hiện đại nào?

3.1. Nội soi và sinh thiết giúp xác định ung thư đại tràng

Trong chẩn đoán ung thư đại tràng, nội soi đại tràng ống mềm là kỹ thuật quan trọng nhất. Bác sĩ quan sát trực tiếp lòng đại tràng, đánh giá vị trí, kích thước và mức độ hẹp lòng ruột do ung thư đại tràng.

Qua nội soi, bác sĩ bấm mẫu mô (sinh thiết) làm giải phẫu bệnh. Kết quả mô bệnh học khẳng định bản chất ung thư đại tràng, làm cơ sở lập phác đồ điều trị ung thư đại tràng chính xác.

3.2. Chụp CT, MRI và CEA giúp đánh giá giai đoạn

Chụp CT-scanner ngực/bụng đánh giá độ xâm lấn thành ruột, di căn hạch và tổn thương di căn ung thư đại tràng ở xa (gan, phổi). Chụp MRI giúp đánh giá chi tiết vùng chậu và trực tràng.

Xét nghiệm CEA là dấu ấn quan trọng trong chẩn đoán ung thư đại tràng. CEA tăng cao cảnh báo khối u lớn hoặc nguy cơ di căn ung thư đại tràng. Theo dõi CEA giúp phát hiện sớm tái phát ung thư đại tràng.

4. Điều trị ung thư đại tràng bằng các phác đồ y khoa nào hiệu quả nhất hiện nay?

4.1. Phẫu thuật cắt đoạn đại tràng triệt căn

Phẫu thuật là phương pháp điều trị ung thư đại tràng cốt lõi ở giai đoạn chưa di căn xa. Nguyên tắc phẫu thuật triệt căn là cắt bỏ khối u cùng diện cắt an toàn (tối thiểu 5cm) và nạo vét hạch để loại bỏ tế bào ung thư đại tràng.

Phẫu thuật nội soi ít xâm lấn và Robot giúp giảm mất máu, giảm đau sau mổ, rút ngắn thời gian hồi phục cho bệnh nhân điều trị ung thư đại tràng.

4.2. Hóa trị và các liệu pháp toàn thân

Hóa trị trong điều trị ung thư đại tràng dùng thuốc độc tế bào. Hóa trị bổ trợ áp dụng cho ung thư đại tràng giai đoạn III (di căn hạch) hoặc giai đoạn II nguy cơ cao để tiêu diệt vi di căn, giảm tái phát.

Khi có di căn ung thư đại tràng, phối hợp liệu pháp nhắm mục tiêu (kháng VEGF, EGFR) và miễn dịch giúp kéo dài thời gian sống trong điều trị ung thư đại tràng.

5. Di căn ung thư đại tràng và tiên lượng sống sau 5 năm phụ thuộc vào những yếu tố nào?

Tiên lượng bệnh phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là giai đoạn ung thư tại thời điểm được phát hiện, mức độ lan rộng của khối u và đáp ứng với điều trị. Vì vậy, không nên đánh giá khả năng sống chỉ dựa vào một con số cố định.

Khi bệnh tiến triển, di căn ung thư đại tràng thường gặp tại gan và phổi; ngoài ra, tế bào ung thư có thể lan đến phúc mạc, xương hoặc não. Tổn thương di căn có thể gây nhiều biến chứng tùy cơ quan, chẳng hạn suy giảm chức năng gan, vàng da, cổ trướng, ho hoặc khó thở. Sự xuất hiện của di căn xa thường tương ứng với ung thư đại tràng giai đoạn IV và khiến việc điều trị phức tạp hơn.

Tiên lượng ung thư đại tràng nhìn chung tốt hơn khi bệnh được phát hiện ở giai đoạn sớm. Tỷ lệ sống sau 5 năm thường được sử dụng để đánh giá tiên lượng, nhưng con số thực tế có thể thay đổi tùy từng người bệnh và phương pháp điều trị. Do đó, những số liệu theo từng giai đoạn chỉ mang tính tham khảo, không thể dự đoán chính xác thời gian sống của một cá nhân.

Phát hiện bệnh sớm có ý nghĩa quan trọng trong cải thiện hiệu quả điều trị. Thực hiện tầm soát ung thư đại tràng theo độ tuổi và mức độ nguy cơ giúp phát hiện tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư ở giai đoạn sớm, từ đó tăng cơ hội điều trị hiệu quả.

Tóm lại, ung thư đại tràng là bệnh lý nguy hiểm nhưng có thể cải thiện tiên lượng đáng kể nếu được tầm soát ung thư đại tràng và phát hiện từ sớm. Chủ động kiểm tra định kỳ, đặc biệt khi thuộc nhóm nguy cơ cao, giúp phát hiện polyp hoặc tổn thương bất thường trước khi bệnh tiến triển. Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, người bệnh có thể thực hiện tầm soát và chẩn đoán với hệ thống nội soi, chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm hiện đại, hỗ trợ phát hiện tổn thương và xây dựng hướng xử trí phù hợp.