Ung thư dạ dày là gì và làm thế nào để chẩn đoán, điều trị hiệu quả?

Ung thư dạ dày là bệnh lý ác tính khởi phát từ tế bào niêm mạc dạ dày phát triển bất thường, tạo thành khối u. Nhận biết sớm triệu chứng, hiểu rõ tiến triển di căn và chủ động tầm soát giúp nâng cao hiệu quả điều trị, kéo dài sự sống cho bệnh nhân ung thư dạ dày.

1. Dấu hiệu ung thư dạ dày nhận biết qua những biểu hiện lâm sàng nào?

Ở giai đoạn sớm, các dấu hiệu ung thư dạ dày diễn tiến rất âm thầm, mờ nhạt, dễ nhầm với bệnh dạ dày lành tính.

Các triệu chứng rối loạn tiêu hóa sớm gồm: Chán ăn, đầy hơi, ợ chua, chướng bụng. Bệnh nhân hay cảm thấy ăn mau no do khối u làm giảm dung tích dạ dày và cản trở nhào trộn thức ăn, kèm cảm giác buồn nôn, đau âm ỉ vùng thượng vị.

Khi bệnh tiến triển, các dấu hiệu ung thư dạ dày nguy hiểm xuất hiện rõ rệt hơn. Cơn đau thượng vị dữ dội không giảm khi dùng thuốc. Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân (sút 5-10% cân nặng) kèm suy nhược mệt mỏi kéo dài là cảnh báo đặc trưng của ung thư dạ dày.

Đặc biệt, xuất huyết tiêu hóa do khối u hoại tử khiến bệnh nhân nôn ra máu tươi, nôn dịch màu nâu đen như bã cà phê hoặc đi ngoài phân đen hôi tanh. Ở giai đoạn muộn, có thể sờ thấy khối u cứng cố định vùng thượng vị.

2. Ung thư dạ dày giai đoạn đầu biểu hiện ra sao và có thể chữa khỏi không?

Ung thư dạ dày giai đoạn đầu (ung thư dạ dày sớm) được xác định khi tổn thương ác tính mới khu trú tại lớp niêm mạc hoặc dưới niêm mạc, chưa xâm lấn lớp cơ sâu và chưa di căn hạch.

Đặc điểm tổn thương niêm mạc ở ung thư dạ dày giai đoạn đầu thường rất nhỏ (dưới 2cm), biểu hiện dạng mảng niêm mạc nhô nhẹ, đổi màu hoặc vết loét nông dễ chảy máu.

Về khả năng điều trị, ung thư dạ dày giai đoạn đầu có thể chữa khỏi hoàn toàn với tỷ lệ sống sau 5 năm đạt trên 90%.

Y học ưu tiên phương pháp can thiệp tối thiểu qua nội soi cho ung thư dạ dày giai đoạn đầu như cắt hớt niêm mạc (EMR) hoặc cắt tách dưới niêm mạc (ESD). Bác sĩ dùng ống nội soi mềm bóc tách loại bỏ toàn bộ khối u mà không cần mổ mở, giúp bảo tồn dạ dày, không đau và phục hồi nhanh. Trường hợp tổn thương rộng, phẫu thuật nội soi cắt bán phần sẽ được chỉ định để chữa trị ung thư dạ dày.

3. Di căn ung thư dạ dày diễn ra theo các con đường nào và ảnh hưởng đến cơ quan nào?

Quá trình di căn ung thư dạ dày xảy ra khi tế bào ác tính bứt phá khỏi khối u ban đầu, lây lan qua 3 con đường chính.

Đường bạch huyết là con đường di căn ung thư dạ dày sớm nhất. Tế bào ung thư lan đến hạch quanh dạ dày, hạch quanh động mạch chủ bụng và hạch thượng đòn trái (hạch Virchow), khiến hạch sưng to.

Qua đường máu, di căn ung thư dạ dày đưa tế bào ung thư đến cơ quan xa. Gan bị di căn nhiều nhất do tĩnh mạch cửa đổ trực tiếp từ dạ dày về gan, gây đau hạ sườn, vàng da. Tiếp theo là di căn phổi (ho ra máu, khó thở), xương (đau nhức) và não.

Ngoài ra, di căn ung thư dạ dày theo đường phúc mạc làm tế bào u rơi vào khoang bụng, gây viêm phúc mạc carcinomatosis và cổ trướng (tràn dịch ổ bụng) căng đau. Ở phụ nữ, tế bào di căn xuống buồng trứng tạo khối u di căn Krukenberg do ung thư dạ dày.

4. Ung thư dạ dày giai đoạn cuối gây ra những nguy hiểm và biến chứng gì?

Bệnh nhân ung thư dạ dày giai đoạn cuối đối mặt với sự tàn phá nặng nề khi khối u đã xâm lấn sâu hoặc di căn rộng toàn thân.

Hội chứng suy mòn do ung thư (Cancer Cachexia) là biến chứng nghiêm trọng nhất ở ung thư dạ dày giai đoạn cuối. Khối u tiết chất gây viêm làm rối loạn chuyển hóa, khiến bệnh nhân chán ăn, sụt cân cấp tính, mất cơ bắp và kiệt sức.

Bên cạnh đó, ung thư dạ dày giai đoạn cuối gây nhiều biến chứng cấp tính. Khối u môn vị gây hẹp môn vị khiến bệnh nhân nôn mửa liên tục. Khối u hoại tử gây xuất huyết tiêu hóa ồ ạt hoặc làm thủng dạ dày dẫn đến viêm phúc mạc cấp.

Mục tiêu điều trị ung thư dạ dày giai đoạn cuối tập trung vào chăm sóc giảm nhẹ nhằm kiểm soát triệu chứng, giảm đau và nâng cao chất lượng sống. Bác sĩ áp dụng đặt stent kim loại qua nội soi, phẫu thuật nối tắt dạ dày – ruột, hoặc mở thông dạ dày (G-tube) nuôi ăn. Phối hợp với đó là hóa trị giảm nhẹ và thuốc nhắm mục tiêu cho bệnh nhân ung thư dạ dày giai đoạn cuối.

5. Tiên lượng ung thư dạ dày phụ thuộc vào những yếu tố then chốt nào?

Tiên lượng ung thư dạ dày là dự đoán về diễn tiến và khả năng sống còn của người bệnh ung thư dạ dày.

Yếu tố hàng đầu quyết định tiên lượng ung thư dạ dày là giai đoạn phát hiện bệnh. Tỷ lệ sống sau 5 năm ở giai đoạn I đạt trên 70-90%, giai đoạn II đạt 50-60%, giai đoạn III giảm còn 20-30%, và ung thư dạ dày giai đoạn cuối di căn xa có tiên lượng ung thư dạ dày rất thấp với tỷ lệ sống 5 năm dưới 10%.

Yếu tố thứ hai ảnh hưởng đến tiên lượng ung thư dạ dày là đặc tính sinh học khối u. Thể ung thư biểu mô dạng ruột tiến triển chậm nên có tiên lượng ung thư dạ dày tốt hơn thể lan tỏa (tế bào nhẫn). Việc xét nghiệm dấu ấn HER2, MSI-H/dMMR giúp dùng thuốc nhắm mục tiêu, cải thiện tiên lượng ung thư dạ dày đáng kể.

Yếu tố thứ ba là khả năng phẫu thuật triệt căn. Phẫu thuật cắt u đạt bờ cắt R0 kết hợp hóa trị tân bổ trợ mang lại tiên lượng ung thư dạ dày tối ưu nhất cho người mắc ung thư dạ dày.

6. Làm thế nào để tầm soát và phòng ngừa ung thư dạ dày hiệu quả?

Nội soi dạ dày ống mềm (NBI) kết hợp sinh thiết là “tiêu chuẩn vàng” giúp tầm soát ung thư dạ dày. Bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc, phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư như viêm teo, dị sản ruột, polyp. Tầm soát định kỳ khuyến cáo cho người trên 40 tuổi, người có yếu tố nguy cơ cao hoặc nhiễm vi khuẩn H.pylori.

Việc tiệt trừ vi khuẩn Helicobacter pylori (H.pylori) đóng vai trò then chốt giúp phòng ngừa ung thư dạ dày. Hướng dẫn của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc WHO khẳng định chiến lược tầm soát và tiệt trừ H.pylori giúp giảm 30-40% nguy cơ mắc ung thư dạ dày.

Thay đổi lối sống giúp bảo vệ dạ dày hiệu quả. Bạn nên hạn chế ăn mặn, thực phẩm ướp muối, đồ nướng hun khói chứa hợp chất nitrosamine. Bổ sung rau xanh, trái cây tươi giàu vitamin C, tuyệt đối không hút thuốc lá và hạn chế bia rượu để giảm nguy cơ ung thư dạ dày.

Tóm lại, ung thư dạ dày hoàn toàn có thể phòng ngừa, tầm soát và chữa khỏi nếu phát hiện ở giai đoạn sớm. Nhận biết sớm triệu chứng và chủ động tầm soát bằng nội soi là chìa khóa bảo vệ sức khỏe trước ung thư dạ dày.