Ung thư túi mật: Dấu hiệu, nguyên nhân và cách chẩn đoán, điều trị

Ung thư túi mật là bệnh lý ác tính không thường gặp nhưng có thể diễn tiến âm thầm, khiến bệnh khó được phát hiện ở giai đoạn sớm. Nhận biết các dấu hiệu bất thường, yếu tố nguy cơ và phương pháp chẩn đoán giúp người bệnh chủ động thăm khám, từ đó có hướng điều trị phù hợp.

1. Ung thư túi mật là gì? Các dấu hiệu cảnh báo sớm nhất

Ung thư túi mật là bệnh lý ác tính hình thành từ các tế bào của túi mật – cơ quan nhỏ nằm dưới gan, có chức năng dự trữ và cô đặc dịch mật. Bệnh tương đối hiếm và thường khó phát hiện sớm vì ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể không có triệu chứng rõ ràng hoặc biểu hiện dễ nhầm với các bệnh lý đường mật khác.

Một số biểu hiện có thể gặp gồm:

Đau vùng bụng trên, đặc biệt ở vùng hạ sườn phải.
Vàng da, vàng mắt, có thể xuất hiện khi dòng chảy của dịch mật bị cản trở.
Buồn nôn, nôn, đầy bụng hoặc khó chịu ở đường tiêu hóa.
Sốt không rõ nguyên nhân.
Sờ thấy khối hoặc cảm giác đầy tức vùng bụng trong một số trường hợp.

Đặc biệt, ung thư túi mật giai đoạn đầu thường ít hoặc không có triệu chứng rõ ràng nên có thể được phát hiện tình cờ khi phẫu thuật túi mật vì sỏi hoặc bệnh lý khác. Khi bệnh tiến triển thành ung thư túi mật giai đoạn cuối, khối u có thể đã lan sang các cơ quan hoặc hạch bạch huyết lân cận, khiến việc điều trị phức tạp hơn.

*Ung thư túi mật là bệnh lý ác tính hình thành từ các tế bào của túi mật*

2. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây ung thư túi mật

Hiện chưa xác định được một nguyên nhân duy nhất gây ung thư túi mật. Tuy nhiên, nhiều trường hợp có liên quan đến tình trạng viêm kéo dài tại túi mật. Quá trình viêm mạn tính có thể làm tổn thương tế bào và tạo điều kiện cho những thay đổi bất thường dẫn đến ung thư.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư túi mật gồm:

Sỏi túi mật: Đây là yếu tố nguy cơ thường gặp nhất. Sỏi có thể gây kích thích và viêm túi mật kéo dài. Tuy nhiên, phần lớn người bị sỏi túi mật không phát triển thành ung thư.
Túi mật sứ: Tình trạng canxi hóa thành túi mật, thường liên quan đến viêm mạn tính và sỏi mật, có thể làm tăng nguy cơ ung thư.
Polyp túi mật: Một số polyp, đặc biệt polyp có kích thước lớn, có nguy cơ ác tính cao hơn và cần được bác sĩ đánh giá, theo dõi hoặc điều trị phù hợp.
Bất thường đường mật: Một số dị tật hoặc bất thường về cấu trúc đường mật có thể làm tăng nguy cơ ung thư túi mật.
Viêm đường mật xơ hóa nguyên phát: Đây là bệnh lý gây viêm và hình thành mô sẹo tại đường mật, có liên quan đến nguy cơ ung thư đường mật và túi mật.
Nhiễm trùng kéo dài: Một số trường hợp nhiễm Salmonella mạn tính hoặc H. pylori được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ cao hơn, có thể thông qua cơ chế viêm kéo dài.
Tuổi và giới tính: Ung thư túi mật thường gặp hơn ở người lớn tuổi và nữ giới.
Thừa cân, béo phì và đái tháo đường type 2: Những yếu tố này có thể liên quan đến nguy cơ ung thư túi mật, một phần do làm tăng khả năng mắc sỏi mật và tình trạng viêm mạn tính.

3. Ung thư túi mật được chẩn đoán bằng cách nào?

Chẩn đoán ung thư túi mật thường bắt đầu khi người bệnh có triệu chứng nghi ngờ hoặc phát hiện bất thường ở túi mật qua siêu âm, khám sức khỏe hay phẫu thuật vì bệnh lý khác. Bác sĩ sẽ kết hợp thăm khám, xét nghiệm máu và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh để xác định tổn thương, đánh giá mức độ lan rộng và lựa chọn hướng xử trí phù hợp.

Khám lâm sàng và xét nghiệm máu

Bác sĩ khai thác triệu chứng, tiền sử bệnh và kiểm tra vùng bụng, đặc biệt chú ý các biểu hiện như đau hạ sườn phải, vàng da, vàng mắt hoặc sụt cân. Xét nghiệm máu có thể đánh giá bilirubin, men gan và một số chỉ số chức năng gan mật. Các chất chỉ điểm u như CA 19-9 và CEA đôi khi được sử dụng để hỗ trợ đánh giá, nhưng không đủ để khẳng định ung thư túi mật vì có thể tăng trong nhiều bệnh lý khác.

*Chẩn đoán ung thư túi mật thường bắt đầu khi người bệnh có triệu chứng nghi ngờ hoặc phát hiện bất thường ở túi mật*

Siêu âm, CT và MRI

Siêu âm bụng thường là phương tiện hình ảnh được thực hiện đầu tiên khi có triệu chứng liên quan đến túi mật. Nếu phát hiện bất thường, bác sĩ có thể chỉ định CT hoặc MRI để quan sát rõ hơn khối tổn thương, thành túi mật, gan, đường mật, hạch và các cơ quan lân cận. Những kỹ thuật này cũng giúp đánh giá ung thư đã lan rộng đến đâu và khả năng phẫu thuật. Trong một số trường hợp, MRCP được sử dụng để khảo sát hệ thống đường mật; ERCP hoặc các kỹ thuật chuyên sâu khác có thể được cân nhắc khi cần đánh giá tình trạng tắc nghẽn hoặc lấy mẫu tế bào.

Sinh thiết

Sinh thiết giúp lấy mẫu tế bào hoặc mô để kiểm tra dưới kính hiển vi. Tuy nhiên, chẩn đoán ung thư túi mật không phải lúc nào cũng cần sinh thiết trước phẫu thuật. Nếu hình ảnh cho thấy khối u khu trú và có khả năng phẫu thuật, bác sĩ có thể lựa chọn cắt túi mật và kiểm tra bệnh phẩm sau mổ. Ngược lại, sinh thiết có thể được chỉ định khi tổn thương đã lan rộng hoặc không thể phẫu thuật, nhằm xác nhận chẩn đoán và định hướng điều trị.

Hiện chưa có xét nghiệm hay phương pháp nào được chứng minh đủ tin cậy để sử dụng cho tầm soát ung thư túi mật ở người không có triệu chứng. Ung thư túi mật thường khó phát hiện sớm và một số trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi túi mật được cắt bỏ vì sỏi hoặc tình trạng viêm mạn tính.

Vì vậy, thay vì tự thực hiện các xét nghiệm tầm soát không cần thiết, người có triệu chứng bất thường hoặc thuộc nhóm nguy cơ nên được bác sĩ đánh giá và lựa chọn phương pháp kiểm tra phù hợp.

4. Các phương pháp điều trị ung thư túi mật

Lựa chọn điều trị ung thư túi mật phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, vị trí và khả năng cắt bỏ khối u, mức độ lan rộng, sức khỏe tổng thể và mục tiêu điều trị.

Các phương pháp chính gồm phẫu thuật, hóa trị và xạ trị, một số trường hợp có thể được cân nhắc thuốc nhắm trúng đích, miễn dịch hoặc tham gia thử nghiệm lâm sàng:

Phẫu thuật: Đây là phương pháp có khả năng điều trị triệt căn khi khối u còn khu trú và có thể cắt bỏ hoàn toàn. Tùy mức độ xâm lấn, bác sĩ có thể cắt túi mật, một phần mô gan lân cận và hạch vùng. Với ung thư túi mật giai đoạn đầu, phẫu thuật thường là lựa chọn quan trọng nếu bệnh có thể phẫu thuật.
Hóa trị: Có thể được sử dụng sau phẫu thuật trong một số trường hợp hoặc là phương pháp điều trị chính khi ung thư tiến triển, không thể phẫu thuật hoặc đã di căn. Thuốc thường được đưa vào cơ thể qua đường tĩnh mạch hoặc đường uống để tác động lên tế bào ung thư ở nhiều vị trí.
Xạ trị: Sử dụng tia năng lượng cao để tiêu diệt hoặc kiểm soát tế bào ung thư. Xạ trị có thể được cân nhắc sau phẫu thuật, phối hợp với hóa trị hoặc nhằm giảm triệu chứng ở bệnh tiến triển.
Điều trị toàn thân và chăm sóc giảm nhẹ: Với ung thư túi mật giai đoạn cuối, khi khối u không còn khả năng phẫu thuật triệt căn hoặc đã di căn xa, mục tiêu thường là kiểm soát bệnh, giảm đau, xử lý tắc nghẽn đường mật và cải thiện chất lượng cuộc sống. Hóa trị, xạ trị, đặt stent hoặc dẫn lưu đường mật có thể được sử dụng tùy tình trạng.

Do ung thư túi mật khá hiếm và diễn biến ở mỗi người khác nhau, phác đồ cần được xây dựng bởi bác sĩ chuyên khoa ung bướu sau khi đánh giá đầy đủ giai đoạn bệnh và khả năng phẫu thuật.

Tóm lại, ung thư túi mật là bệnh lý ác tính cần được phát hiện và điều trị sớm để tăng cơ hội kiểm soát bệnh. Khi có triệu chứng bất thường hoặc thuộc nhóm nguy cơ, người bệnh nên thăm khám và thực hiện các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh cần thiết theo chỉ định của bác sĩ. Việc lựa chọn phương pháp điều trị ung thư túi mật sẽ phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, mức độ lan rộng và tình trạng sức khỏe của từng người.