Ung thư tá tràng là gì? Dấu hiệu nào cảnh báo bệnh nguy hiểm?

Ung thư tá tràng là bệnh lý ác tính hiếm gặp ở đường tiêu hóa nhưng ẩn chứa nhiều nguy cơ bất ngờ. Do nằm ở vị trí khởi đầu của ruột non, các triệu chứng của bệnh rất dễ bị bỏ qua ở thời điểm ban đầu. Chủ động nhận biết dấu hiệu, diễn tiến di căn cũng như các yếu tố ảnh hưởng tới tiên lượng ung thư tá tràng đóng vai trò trong việc phát hiện bệnh sớm, nâng cao hiệu quả điều trị và bảo vệ sức khỏe cho người bệnh.

1. Ung thư tá tràng là gì và nhận biết qua những dấu hiệu nào?

Bệnh ung thư tá tràng là tình trạng các tế bào bất thường tại tá tràng. Dạng phổ biến nhất của bệnh là ung thư biểu mô tuyến (adenocarcinoma), chiếm tỷ lệ lớn các ca bệnh xảy ra ở khu vực này. Khi khối u xuất hiện, chức năng tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng của cơ thể sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Người bệnh có thể nhận diện bệnh thông qua một số dấu hiệu ung thư tá tràng điển hình dưới đây:

• Đau bụng vùng thượng vị hoặc quanh rốn: Mức độ đau thường xuất hiện thành từng cơn co thắt, kéo dài râm rỉ và hay trở nên dữ dội hơn sau khi ăn.

• Buồn nôn và nôn mửa: Xuất hiện khi khối u gia tăng kích thước gây cản trở sự di chuyển của thức ăn qua đường tiêu hóa.

• Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân.

• Đi ngoài phân đen hoặc phân có máu do sự chảy máu rỉ rả từ khối u vào lòng ruột.

• Thiếu máu mạn tính: Mất máu rỉ rả kéo dài khiến người bệnh luôn mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt và da dẻ xanh xao.

• Vàng da và vàng mắt.

2. Các dấu hiệu ung thư tá tràng giai đoạn đầu thường nhầm lẫn với bệnh lý nào?

Ở thời điểm khởi phát, các triệu chứng của ung thư tá tràng giai đoạn đầu thường rất mơ hồ, xuất hiện ngắt quãng và không có tính đặc hiệu rõ rệt. Chính vì vậy, người bệnh rất dễ chủ quan và nhầm lẫn dấu hiệu ung thư tá tràng ban đầu với các bệnh lý đường tiêu hóa lành tính thông thường.

Những bệnh lý dễ gây nhầm lẫn nhất bao gồm:

• Viêm loét dạ dày – tá tràng: Đau bụng vùng thượng vị sau khi ăn, ợ chua và đầy hơi là biểu hiện chung của cả hai bệnh.

• Hội chứng ruột kích thích (IBS): Cảm giác chướng bụng, rối loạn tiêu hóa và đau co thắt bụng rải rác.

• Bệnh lý gan mật và tụy: Tình trạng vàng da nhẹ hoặc đau hạ sườn phải dễ bị gán cho viêm túi mật, sỏi mật hoặc viêm tụy mạn.

• Trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Cảm giác buồn nôn, vướng nghẹn nhẹ ở vùng ngực và thượng vị.

• Thiếu máu do dinh dưỡng: Tình trạng mệt mỏi do mất máu rỉ rả kéo dài từ khối u thường bị nhầm là do thiếu sắt hoặc làm việc quá sức.

Sự trùng lặp triệu chứng này khiến hầu hết bệnh nhân mất nhiều tháng trời tự điều trị bằng thuốc dạ dày trước khi được chẩn đoán chính xác.

3. Di căn ung thư tá tràng xảy ra như thế nào và khi nào bệnh tiến sang giai đoạn cuối?

Di căn ung thư tá tràng không chỉ giới hạn tại vị trí xuất hiện khối u. Khi tế bào ung thư xuyên qua thành ruột, chúng có thể tiếp cận hạch, mô kế cận hoặc đi xa hơn qua hệ tuần hoàn.

Ba hướng lan rộng gồm:

• Khối u lan sang vùng kế bên như tụy, dạ dày, đường mật.

• Tế bào ung thư đi theo mạch bạch huyết và đến các hạch trong ổ bụng.

• Tế bào theo máu đến những cơ quan khác, trong đó gan, phổi và phúc mạc có thể xuất hiện tổn thương thứ phát.

Ung thư tá tràng giai đoạn cuối thường liên quan đến tình trạng ung thư đã lan đến vị trí xa. Biểu hiện khi bệnh tiến triển rất khác nhau. Khối u có thể làm hẹp lòng tá tràng khiến người bệnh khó ăn, buồn nôn hoặc nôn; trường hợp xâm lấn mạnh có thể gây thủng và viêm phúc mạc. Nếu có tổn thương tại phúc mạc hoặc gan, cổ trướng, giảm cân và suy kiệt cũng có thể xuất hiện.

4. Tiên lượng ung thư tá tràng phụ thuộc vào yếu tố nào và tỷ lệ sống thêm có cao không?

Tiên lượng ung thư tá tràng không thể xác định chỉ dựa vào tên bệnh. Bác sĩ thường xem xét giai đoạn, phạm vi lan rộng, khả năng lấy hết tổn thương bằng phẫu thuật, tình trạng hạch và đặc điểm mô bệnh học.

Một số trường hợp còn được đánh giá MSI-H, dMMR hoặc các đặc điểm phân tử khác để bổ sung thông tin cho việc lựa chọn phương án điều trị. Tuổi, dinh dưỡng, bệnh lý đi kèm và sức khỏe tổng thể cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình điều trị.

Dữ liệu SEER về ung thư ruột non ghi nhận tỷ lệ sống thêm 5 năm khoảng 86,3% ở bệnh khu trú, 79,6% khi lan vùng và 47,9% ở bệnh di căn xa. Đây là thống kê của ung thư ruột non nói chung, vì vậy không nên dùng các tỷ lệ này để dự đoán trực tiếp cho một người mắc ung thư tá tràng.

5. Các phương pháp chẩn đoán và điều trị ung thư tá tràng hiện nay là gì?

Với ung thư tá tràng, việc xác định bệnh thường cần kết hợp kết quả nội soi và xét nghiệm mẫu mô. Nội soi giúp phát hiện vị trí bất thường, còn sinh thiết cung cấp cơ sở để nhận diện tế bào ác tính và xác định đặc điểm của khối u.

Sau khi có chẩn đoán, bác sĩ cần xác định bệnh đang giới hạn ở đâu. CT hoặc MRI có thể được dùng để khảo sát ổ bụng, tình trạng hạch và những vùng nghi ngờ tổn thương thứ phát. Một số trường hợp khó tiếp cận bằng nội soi thông thường có thể cần kỹ thuật chuyên sâu hơn. Xét nghiệm máu được thực hiện nhằm kiểm tra thiếu máu, chức năng gan thận và sức khỏe tổng quát; một số chất chỉ điểm u có thể được dùng trong quá trình theo dõi.

Cách điều trị được lựa chọn dựa trên khả năng loại bỏ khối u và mức độ lan rộng của bệnh. Nếu tổn thương còn có thể cắt bỏ, phẫu thuật là phương án quan trọng. Vị trí khối u sẽ quyết định phạm vi phẫu thuật, từ cắt một đoạn tá tràng đến các can thiệp lớn hơn như phẫu thuật Whipple.

Khi phẫu thuật không đủ để kiểm soát bệnh hoặc ung thư đã lan rộng, điều trị bằng thuốc có thể được sử dụng. Hóa trị là một trong những lựa chọn chính; một số trường hợp có đặc điểm MSI-H/dMMR hoặc thay đổi phân tử phù hợp có thể được cân nhắc liệu pháp miễn dịch hay thuốc nhắm trúng đích. Xạ trị được lựa chọn trong từng tình huống cụ thể, chẳng hạn để kiểm soát một vùng bệnh hoặc giảm triệu chứng.

Bệnh ung thư tá tràng tuy hiểm hóc nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và chữa trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm ngay từ giai đoạn đầu. Việc chủ động theo dõi sức khỏe, không lơ đễnh trước các triệu chứng rối loạn tiêu hóa kéo dài sẽ giúp bạn bảo vệ tối đa sức khỏe của bản thân.