Tìm hiểu về điều trị miễn dịch ung thư phổi

Theo thống kê, ung thư phổi là một trong những bệnh lý có tỷ lệ tử vong cao trên toàn thế giới. Trong những năm gần đây, sự ra đời của điều trị miễn dịch ung thư phổi đã mở ra một hướng tiếp cận hoàn toàn, từ đó cải thiện tiên lượng cho người bệnh, đặc biệt ở các giai đoạn tiến xa của bệnh. Vậy liệu pháp miễn dịch trong điều trị ung thư phổi là gì, cơ chế hoạt động ra sao và ai là đối tượng phù hợp với phương pháp này?

1. Điều trị miễn dịch ung thư phổi là gì?

Điều trị miễn dịch trong ung thư phổi còn được gọi là miễn dịch ung thư học, là một loại thuốc điều trị ung thư bằng cách sử dụng chính hệ thống miễn dịch của cơ thể. Hệ thống miễn dịch bảo vệ bạn khỏi các tác nhân gây hại từ bên ngoài như vi khuẩn và virus. Khi hoạt động tốt, nó sẽ tấn công những thứ không nên có trong cơ thể bạn. Hệ thống miễn dịch cũng có các cơ chế ngăn chặn việc tấn công những thứ nên có ở đó, chẳng hạn như các cơ quan bình thường của cơ thể.

Ung thư là một vấn đề nan giải đối với hệ thống miễn dịch vì các tế bào ung thư trước đây là các tế bào cơ quan bình thường, vì vậy chúng có một số đặc điểm quen thuộc. Nhưng khi một số tế bào biến thành tế bào ung thư, chúng mang những đặc điểm mới khiến cơ thể cần nhận ra chúng là vật thể lạ để tiêu diệt. Liệu pháp điều trị miễn dịch ung thư phổi giúp cơ thể phát hiện các tế bào ung thư này, từ đó kích thích hệ miễn dịch tấn công và ngăn chặn sự phát triển của khối u.

2. Cơ chế hoạt động của liệu pháp miễn dịch với ung thư phổi

Cơ chế chính của phương pháp điều trị miễn dịch ung thư phổi hiện nay là ức chế các “điểm kiểm soát miễn dịch” (immune checkpoints). Đây chính là những protein có vai trò điều hòa phản ứng miễn dịch của cơ thể, giúp ngăn hệ miễn dịch tấn công nhầm các tế bào lành.

Trong ung thư phổi, các tế bào ung thư thường biểu hiện protein PD-L1 trên bề mặt. Khi PD-L1 gắn với thụ thể PD-1 trên tế bào T, tín hiệu này sẽ làm “tắt” hoạt động của tế bào T, khiến hệ miễn dịch không hoạt động tiêu diệt các tế bào ung thư. Thuốc miễn dịch lúc này có chức năng ngăn chặn sự tương tác này, giúp tế bào T được “kích hoạt trở lại” và tiếp tục tấn công thế bào ung thư.

Nhờ cơ chế này, liệu pháp miễn dịch trong điều trị ung thư phổi không trực tiếp tiêu diệt tế bào ung thư mà hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả và bền vững hơn.

3. Các loại điều trị miễn dịch ung thư phổi hiện nay

Hiện nay, điều trị miễn dịch trong ung thư phổi chủ yếu bao gồm các nhóm thuốc giúp ức chế điểm kiểm soát miễn dịch. Một số nhóm chính được chỉ định sử dụng trong thực hành lâm sàng như sau:

Thuốc ức chế PD-1: Các thuốc này gắn vào thụ thể PD-1 trên tế bào T, từ đó ngăn không cho PD-1 tương tác với PD-L1 của tế bào ung thư. Nhờ vậy, tế bào T tiếp tục duy trì được khả năng tấn công ung thư.
Thuốc ức chế PD-L1: Nhóm thuốc này gắn trực tiếp vào PD-L1 trên bề mặt tế bào ung thư hoặc tế bào miễn dịch của cơ thể, từ đó giúp ngăn PD-L1 “vô hiệu hóa” tế bào T.

Các thuốc miễn dịch có thể được sử dụng:

Đơn trị liệu
Kết hợp với hóa trị liệu
Điều trị duy trì sau hóa – xạ trị ở một số trường hợp

Việc lựa chọn phác đồ điều trị phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, tình trạng toàn thân của người bệnh và đặc điểm sinh học của khối u.

4. Ai phù hợp với điều trị miễn dịch ung thư phổi?

Không phải tất cả các trường hợp người bệnh ung thư phổi đều phù hợp với phác đồ điều trị miễn dịch ung thư phổi. Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng dựa trên nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là:

Loại ung thư phổi: liệu pháp miễn dịch được sử dụng chủ yếu trong chẩn đoán loại ung thư phổi không tế bào nhỏ
Giai đoạn bệnh: thường được chỉ định ở giai đoạn tiến xa hoặc tái phát, và trong một số phác đồ điều trị bổ trợ
Mức độ biểu hiện PD-L1: xét nghiệm PD-L1 giúp dự đoán khả năng đáp ứng với thuốc miễn dịch
Tình trạng sức khỏe tổng quát và các bệnh tự miễn kèm theo: Những người bệnh có bệnh tự miễn đang hoạt động thường cần được cân nhắc kỹ khi chỉ định phác đồ điều trị miễn dịch vì có thể làm bệnh nặng hơn.

5. Hiệu quả và tác dụng phụ của điều trị miễn dịch ung thư phổi

Nhiều nghiên cứu cho thấy liệu pháp miễn dịch trong điều trị ung thư phổi có thể giúp người bệnh:

Kéo dài thời gian sống thêm
Tăng tỷ lệ sống còn dài hạn ở một số người bệnh
Duy trì đáp ứng điều trị bền vững hơn so với phương pháp hóa trị đơn thuần.

Đặc biệt, với phương pháp này một số người bệnh có thể đạt được đáp ứng lâu dài, ngay cả khi đã ngừng điều trị. Tuy nhiên, do kích hoạt hệ miễn dịch, điều trị miễn dịch trong ung thư phổi có thể gây ra các tác dụng phụ liên quan đến miễn dịch, bao gồm:

Viêm da, phát ban
Viêm ruột, tiêu chảy
Viêm phổi
Rối loạn chức năng tuyến giáp hoặc các cơ quan nội tiết khác

Hầu hết các tác dụng không mong muốn sẽ ở mức độ nhẹ đến trung bình và có thể được kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm.

Điều trị miễn dịch ung thư phổi là một bước tiến quan trọng trong điều trị ung thư hiện đại, giúp khai thác sức mạnh của hệ thống miễn dịch của cơ thể để chống lại tế bào ung thư. Thông qua cơ chế ức chế điểm kiểm soát miễn dịch, liệu pháp miễn dịch trong điều trị ung thư phổi đã mang lại lợi ích rõ rệt cho nhiều người bệnh, đặc biệt ở ung thư phổi không tế bào nhỏ ở giai đoạn tiến xa. Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp với phương pháp này, việc chỉ định cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ lưỡng nhằm đảm bảo hiệu quả và an toàn.