Tìm hiểu quy trình tầm soát ung thư tuyến giáp

Ung thư tuyến giáp thường tiến triển chậm và ít biểu hiện rõ ràng trong giai đoạn đầu, khiến nhiều người chủ quan khi xuất hiện các bất thường vùng cổ. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ quy trình tầm soát ung thư tuyến giáp để chủ động phát hiện sớm, tăng hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ biến chứng.

1. Tầm soát ung thư tuyến giáp là gì?

1.1. Mục đích tầm soát ung thư tuyến giáp 

Ung thư tuyến giáp hình thành từ các tế bào bất thường tại tuyến giáp, cơ quan nằm phía trước cổ và có vai trò điều hòa chuyển hóa cơ thể. Bệnh được chia thành nhiều dạng khác nhau, trong đó phổ biến nhất là ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú và thể nang. Mục đích chính của sàng lọc ung thư tuyến giáp là phát hiện sớm các nhân giáp nghi ngờ ác tính trước khi tế bào ung thư lan rộng sang hạch cổ hoặc cơ quan khác.

Theo dữ liệu GLOBOCAN 2022, Việt Nam ghi nhận khoảng hơn 6000 ca ung thư tuyến giáp mới mỗi năm. Các chuyên gia cho rằng sự gia tăng số ca mắc hiện nay phần lớn đến từ khả năng phát hiện sớm nhờ siêu âm, CT hoặc MRI trong khám định kỳ. Thực tế, có tới 19 – 68% dân số có nhân tuyến giáp nhưng chỉ khoảng 3 – 7% trong số đó là ung thư. Việc kết hợp thăm khám lâm sàng và siêu âm giúp bác sĩ nhận diện sớm các khối u hoặc hạch cổ bất thường để dự trù phương pháp điều trị phù hợp nhất.

1.2. Khi nào cần sàng lọc ung thư tuyến giáp? 

Không phải mọi trường hợp đều cần tầm soát chuyên sâu, tuy nhiên người có dấu hiệu bất thường sau cần đi khám sớm để được đánh giá chính xác:

• Xuất hiện khối u hoặc vùng sưng ở phía trước cổ, thường không gây đau.
• Giọng nói thay đổi, khàn tiếng kéo dài do khối u chèn ép vào dây thần kinh thanh quản.
• Khó nuốt thức ăn hoặc chất lỏng do thực quản bị chèn ép bởi khối u đang phát triển.
• Cảm thấy khó thở khi khối u lớn gây áp lực lên khí quản.
• Đau vùng cổ hoặc họng, đôi khi cơn đau lan lên tận vùng tai.
• Xuất hiện các hạch bạch huyết sưng to ở cổ, báo hiệu nguy cơ tế bào ác tính đã di căn.

2. Lưu ý – Cần chuẩn bị gì trước khi tầm soát ung thư tuyến giáp?

2.1. Điều chỉnh chế độ ăn trước khi chụp xạ hình tuyến giáp

Trong một số trường hợp cần chụp xạ hình hoặc sử dụng iod phóng xạ, bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh áp dụng chế độ ăn ít iod trước đó khoảng một tuần. Việc hạn chế iod giúp tế bào tuyến giáp hấp thu iod phóng xạ hiệu quả hơn, từ đó hỗ trợ hình ảnh chẩn đoán rõ ràng và chính xác hơn.

2.2. Chuẩn bị trước khi thực hiện chẩn đoán hình ảnh

Khi thực hiện siêu âm, CT hoặc MRI vùng cổ, người bệnh nên mặc trang phục thoải mái và tháo bỏ toàn bộ trang sức quanh vùng đầu cổ. Các vật dụng như dây chuyền, khuyên tai hoặc kẹp tóc kim loại có thể ảnh hưởng chất lượng hình ảnh và làm kéo dài thời gian kiểm tra. Nếu có chỉ định tiêm thuốc cản quang hoặc đối quang từ, người bệnh có thể cần nhịn ăn từ 4 – 6 giờ trước khi chụp theo hướng dẫn cụ thể.

2.3. Theo dõi hormone tuyến giáp trước khi chụp iod phóng xạ

Một số xét nghiệm chuyên sâu cần nồng độ hormone kích thích tuyến giáp TSH tăng cao để đạt hiệu quả đánh giá tốt hơn. Với người đã phẫu thuật cắt tuyến giáp, bác sĩ đôi khi yêu cầu ngưng thuốc hormone tuyến giáp trong một thời gian ngắn trước xét nghiệm. Khi hormone tuyến giáp giảm xuống, tuyến yên sẽ tăng tiết TSH nhằm kích thích các tế bào tuyến giáp hấp thu iod phóng xạ mạnh hơn.

3. Quy trình tầm soát ung thư tuyến giáp

3.1. Khai thác bệnh sử và thăm khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ bước đầu hỏi chi tiết về triệu chứng hiện tại, tốc độ phát triển và các yếu tố nguy cơ liên quan tới tuyến giáp. Đặc biệt là các thông tin về tiền sử gia đình mắc ung thư tuyến giáp, từng xạ trị vùng đầu cổ hoặc bệnh lý tuyến giáp. Sau đó, bác sĩ tiến hành khám vùng cổ để đánh giá kích thước tuyến giáp, phát hiện nhân bất thường hoặc hạch cổ nghi ngờ. Việc khám lâm sàng giúp xác định độ cứng, khả năng di động và vị trí của khối u nhằm định hướng nguy cơ ban đầu trước khi chỉ định xét nghiệm chuyên sâu.

3.2. Xét nghiệm máu 

Xét nghiệm máu không thể khẳng định trực tiếp ung thư tuyến giáp nhưng giúp đánh giá chức năng hoạt động của tuyến giáp một cách tổng quát.

• TSH: Nồng độ bình thường thường nằm trong khoảng 0,4 – 4,0 mIU/L. Chỉ số này giúp xác định tuyến giáp đang hoạt động quá mức hay kém hiệu quả.
• Xét nghiệm hormone T3 và T4: Đánh giá khả năng sản xuất hormone của tuyến giáp. Nếu T3 tăng cao, người bệnh có thể gặp biểu hiện cường giáp như sụt cân, run tay, hồi hộp hoặc tăng số lần đi ngoài.
• Thyroglobulin: Protein này do tuyến giáp sản xuất, thường được dùng để theo dõi sau điều trị ung thư. Sau phẫu thuật và điều trị iod phóng xạ, nồng độ thyroglobulin thường giảm rất thấp. Nếu chỉ số tăng trở lại, bác sĩ có thể nghi ngờ còn tế bào ung thư tồn tại.

3.3. Siêu âm tuyến giáp

Siêu âm là bước quan trọng trong quy trình tầm soát ung thư tuyến giáp nhờ khả năng phát hiện nhân giáp rất nhỏ. Phương pháp này sử dụng sóng âm tần số cao để tạo hình ảnh chi tiết về cấu trúc, kích thước và đặc điểm của tuyến giáp. Thông qua siêu âm, bác sĩ có thể đánh giá hình dạng, bờ viền, mức độ vôi hóa hoặc mật độ bên trong của nhân giáp.

Hiện nay, các chuyên gia áp dụng hệ thống phân loại TI-RADS nhằm đánh giá nguy cơ ung thư dựa trên hình ảnh siêu âm. Mỗi nhân giáp sẽ được chấm điểm từ 1 – 5 tùy đặc điểm quan sát được. Điểm càng cao thì nguy cơ ác tính càng lớn. Việc áp dụng TI-RADS giúp hạn chế sinh thiết không cần thiết và hỗ trợ bác sĩ đưa ra hướng theo dõi phù hợp hơn cho từng người bệnh.

3.4. Chụp CT hoặc cộng hưởng từ MRI – Khám tầm soát ung thư tuyến giáp

Trong một số trường hợp nghi ngờ khối u lớn hoặc đã lan rộng, bác sĩ có thể chỉ định chụp CT hoặc MRI vùng cổ và ngực. Các phương pháp này cung cấp hình ảnh giải phẫu chi tiết hơn siêu âm, đặc biệt hữu ích khi đánh giá mức độ xâm lấn của khối u. Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp nhằm đảm bảo hiệu quả chẩn đoán và hạn chế can thiệp không cần thiết.

Ung thư tuyến giáp có tiên lượng điều trị khá tốt nếu được phát hiện từ giai đoạn sớm thông qua thăm khám và tầm soát định kỳ. Với hệ thống máy móc hiện đại cùng đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, Gói khám sức khỏe và tầm soát ung thư – Toàn diện tại Thu Cúc TCI được nhiều khách hàng lựa chọn để chủ động bảo vệ sức khỏe lâu dài. Việc hiểu rõ quy trình tầm soát ung thư tuyến giáp sẽ giúp mỗi người chủ động hơn trong theo dõi sức khỏe và xử lý kịp thời các bất thường vùng cổ.