MALT lymphoma dạ dày có nguy hiểm không? Dấu hiệu và cách điều trị

MALT lymphoma dạ dày là một dạng u lympho không Hodgkin phát triển từ mô lympho liên quan đến niêm mạc dạ dày. Bệnh thường tiến triển chậm và có mối liên quan chặt chẽ với tình trạng nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori). Ở giai đoạn đầu, triệu chứng có thể khá mờ nhạt, dễ nhầm với các bệnh tiêu hóa thông thường. Những thông tin liên quan đến bệnh lý này sẽ được cung cấp đầy đủ trong bài viết bên dưới, giúp bạn đọc có cái nhìn chính xác nhất.

1. MALT lymphoma dạ dày là bệnh gì? Có nguy hiểm không?

MALT lymphoma dạ dày, còn gọi là u lympho liên kết với mô lympho niêm mạc dạ dày, là một dạng u lympho không Hodgkin phát triển tại niêm mạc dạ dày. Bệnh tương đối hiếm, thường gặp ở người trưởng thành, đặc biệt trong độ tuổi 50 – 70, nhưng vẫn có thể xuất hiện ở người trẻ.

Khoảng 70–90% trường hợp có liên quan đến nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori), tác nhân có thể gây viêm dạ dày mạn tính và kích thích mô lympho phát triển bất thường.

Mức độ nguy hiểm của bệnh phụ thuộc vào giai đoạn và đặc điểm cụ thể. Ở giai đoạn sớm, bệnh thường tiến triển chậm, ít di căn xa và đáp ứng điều trị tốt. Khi xác định có nhiễm H. pylori, người bệnh có thể được điều trị tiệt trừ vi khuẩn bằng kháng sinh; trong một số trường hợp, tổn thương lymphoma có thể thoái lui hoàn toàn mà không cần hóa trị hoặc phẫu thuật. Ngược lại, bệnh tiến triển hoặc chuyển sang dạng lymphoma độ ác tính cao có thể cần các phương pháp điều trị chuyên sâu hơn.

Nhìn chung, tiên lượng MALT lymphoma dạ dày rất khả quan nếu bệnh được phát hiện và điều trị sớm, nhưng mức độ đáp ứng còn phụ thuộc vào từng trường hợp. Ở giai đoạn sớm, yếu tố nguy cơ thấp tỷ lệ 5 năm sống bệnh không tiến triển, thời gian sống thêm toàn bộ lần lượt là 76% và 99%.

2. Dấu hiệu MALT lymphoma dạ dày gồm những gì?

MALT lymphoma dạ dày thường khởi phát với các triệu chứng khá mờ nhạt, dễ bị nhầm với viêm loét dạ dày, trào ngược hoặc rối loạn tiêu hóa. MALT lymphoma dạ dày giai đoạn đầu thậm chí có thể chưa gây triệu chứng rõ ràng và được phát hiện tình cờ qua nội soi. Khi có biểu hiện, người bệnh có thể cảm thấy đau hoặc khó chịu vùng thượng vị, đầy bụng, khó tiêu, ợ nóng, buồn nôn hoặc nôn kéo dài.

Một số trường hợp xuất hiện xuất huyết tiêu hóa khi tổn thương ảnh hưởng đến niêm mạc dạ dày. Người bệnh có thể nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen, đồng thời bị thiếu máu dẫn đến mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt. Tuy nhiên, những biểu hiện này không đặc hiệu cho MALT lymphoma mà cũng dễ bắt gặp ở nhiều bệnh lý dạ dày khác.

Khi bệnh tiến triển, người bệnh sẽ thấy xuất hiện các biểu hiện toàn thân như sụt cân không chủ ý, mệt mỏi kéo dài, sốt hoặc đổ mồ hôi về đêm. Ở MALT lymphoma dạ dày giai đoạn cuối, triệu chứng phụ thuộc vào mức độ lan rộng của bệnh và cơ quan bị ảnh hưởng, không giống nhau ở mọi trường hợp.

3. Làm thế nào để xác định chính xác MALT lymphoma dạ dày?

Để xác định chính xác u MALT lymphoma dạ dày (ung thư biểu mô tuyến hoặc u lympho mô bạch huyết niêm mạc dạ dày), các bác sĩ sẽ kết hợp nhiều phương pháp nhằm xác định bản chất tổn thương, tìm nguyên nhân liên quan và đánh giá mức độ lan rộng của bệnh:

• Thăm khám và khai thác triệu chứng: Bác sĩ ghi nhận các dấu hiệu không đặc hiệu như đau âm ỉ vùng thượng vị, đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.

• Nội soi và lấy mẫu sinh thiết: Thực hiện nội soi dạ dày để quan sát tổn thương niêm mạc (ổ loét, nếp niêm mạc dày hoặc tổn thương dạng viêm) và bắt buộc lấy nhiều mẫu sinh thiết từ vùng tổn thương lẫn vùng lành xung quanh.

• Xét nghiệm mô bệnh học và hoá mô miễn dịch: Mẫu sinh thiết được quan sát dưới kính hiển vi, kỹ thuật hoá mô miễn dịch giúp xác định các dấu ấn tế bào B (dương tính với CD20, CD79a, Bcl-2 và âm tính với CD3, CD5) để phân biệt chính xác với các u lympho khác.

• Xét nghiệm tìm H.Pylori: Do phần lớn MALT lymphoma dạ dày liên quan chặt chẽ đến vi khuẩn Helicobacter pylori, việc xét nghiệm qua test nhanh urease, huyết thanh, hơi thở hoặc mô bệnh học là bắt buộc để định hướng điều trị.

• Đánh giá giai đoạn: Chỉ định chụp CT ngực, bụng, tiểu khung, siêu âm nội soi hoặc sinh thiết tủy xương để xác định mức độ lan rộng của bệnh theo hệ thống Ann Arbor hoặc Lugano.

4. MALT lymphoma dạ dày điều trị và theo dõi ra sao?

MALT lymphoma dạ dày thường có tiến triển chậm và chủ yếu khu trú tại dạ dày trong thời gian dài. Vì vậy, phương pháp điều trị được lựa chọn dựa trên tình trạng H. pylori, mức độ lan rộng, đặc điểm tổn thương và khả năng đáp ứng của từng người bệnh.

Ngoài ra, tình trạng di căn MALT lymphoma dạ dày không thường gặp ở giai đoạn sớm, nhưng nguy cơ tiến triển có thể tăng ở những trường hợp bệnh lan rộng hoặc có một số bất thường về gen (như đột biến t(11;18)).

Hướng điều trị MALT lymphoma dạ dày:

• Tiệt trừ H. pylori: Dùng phác đồ kháng sinh 7 – 14 ngày (kết hợp amoxicillin, clarithromycin và thuốc ức chế bơm proton PPI). Hiệu quả có thể mất từ vài tháng đến hơn một năm để khối u biến mất hoàn toàn.

• Xạ trị: Cân nhắc khi tổn thương vẫn khu trú tại dạ dày nhưng không đáp ứng đầy đủ sau khi đã tiệt trừ H. pylori, hoặc trong một số trường hợp không nhiễm H. pylori. Bác sĩ sẽ đánh giá vị trí và phạm vi tổn thương trước khi quyết định.

• Hoá trị hoặc liệu pháp miễn dịch: Những trường hợp bệnh lan rộng, không đáp ứng với các phương pháp ban đầu hoặc có đặc điểm nguy cơ cao có thể cần điều trị bằng thuốc toàn thân. Rituximab là một thuốc thường được sử dụng trong điều trị MALT lymphoma và có thể được dùng đơn độc hoặc kết hợp với hóa trị tùy tình trạng bệnh.

• Theo dõi tích cực: Với một số trường hợp bệnh tiến triển chậm, chưa gây triệu chứng và chưa cần điều trị ngay, bác sĩ có thể lựa chọn theo dõi định kỳ. Trong thời gian này, người bệnh được kiểm tra theo lịch để kịp thời phát hiện dấu hiệu bệnh tiến triển.

Theo dõi sau điều trị:

• Kiểm tra lại H. pylori: Sau khi hoàn tất phác đồ kháng sinh, người bệnh cần xét nghiệm lại để xác nhận vi khuẩn đã được loại bỏ bằng cách xét nghiệm phân hoặc hơi thở.

• Nội soi dạ dày định kỳ: Nội soi kết hợp sinh thiết giúp đánh giá mức độ đáp ứng và quá trình thoái triển của tổn thương lymphoma. Lịch kiểm tra được cá nhân hóa và có thể cần thực hiện trong thời gian dài vì bệnh vẫn có khả năng tái phát hoặc tiến triển.

• Đánh giá lại khi xuất hiện triệu chứng bất thường: Nếu đau thượng vị kéo dài, nôn ói, xuất huyết tiêu hóa, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc xuất hiện triệu chứng mới, người bệnh nên thông báo cho bác sĩ để được kiểm tra sớm.

MALT lymphoma dạ dày có nhiều phương pháp điều trị và bác sĩ sẽ lựa chọn hướng xử trí dựa trên tình trạng của từng người bệnh. Một số trường hợp có thể đáp ứng với điều trị tiệt trừ H. pylori, trong khi những trường hợp bệnh lan rộng hoặc không đáp ứng cần xạ trị hoặc thuốc điều trị toàn thân. Người bệnh nên tuân thủ phác đồ và không tự ý ngưng thuốc. Việc tái khám đúng lịch cũng giúp bác sĩ phát hiện sớm những thay đổi bất thường.