Tầm soát ung thư: Nên siêu âm vú bao lâu 1 lần?

Tầm soát ung thư: Nên siêu âm vú bao lâu 1 lần?

Tầm soát ung thư: Nên siêu âm vú bao lâu 1 lần là vấn đề được nhiều phụ nữ quan tâm khi chủ động chăm sóc sức khỏe. Bên cạnh đó, không ít người cũng băn khoăn khi nào nên đi siêu âm vú để đạt hiệu quả phát hiện sớm cao nhất. Tùy độ tuổi và yếu tố nguy cơ, bác sĩ sẽ tư vấn tần suất kiểm tra phù hợp.

1. Siêu âm vú có vai trò gì trong tầm soát ung thư vú?

Hiện nay, các bệnh lý tuyến vú có xu hướng gia tăng và ngày càng trẻ hóa, trong đó ung thư vú là mối lo ngại hàng đầu. Nhiều tổn thương tại tuyến vú có thể âm thầm hình thành mà chưa gây biểu hiện rõ ràng, khiến người bệnh dễ chủ quan và bỏ lỡ thời điểm thăm khám. Khi không được phát hiện sớm, các khối u hoặc bất thường này có thể tiến triển nặng, làm giảm hiệu quả điều trị và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe, thậm chí đe dọa tính mạng.

Siêu âm tuyến vú là phương pháp chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn, an toàn và phù hợp với nhiều độ tuổi. Kỹ thuật này cho phép quan sát chi tiết cấu trúc mô vú, phát hiện sớm các khối u đặc, nang nhỏ hoặc dấu hiệu nghi ngờ ác tính ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng. Việc thực hiện siêu âm định kỳ giúp tăng khả năng chẩn đoán ở giai đoạn sớm, từ đó mở rộng cơ hội điều trị hiệu quả, hạn chế biến chứng và cải thiện chất lượng sống cho người phụ nữ.

2. Nên siêu âm vú bao lâu 1 lần để tầm soát ung thư vú?

Khi nào cần siêu âm vú? Tần suất siêu âm tuyến vú không cố định cho mọi đối tượng mà cần căn cứ vào độ tuổi, yếu tố nguy cơ và tình trạng sức khỏe cụ thể. Việc kiểm tra định kỳ đúng thời điểm giúp phát hiện sớm tổn thương, tăng hiệu quả điều trị nếu có bất thường.

• Phụ nữ từ 35 tuổi trở lên

Ở nhóm tuổi này, nên thực hiện siêu âm tuyến vú định kỳ khoảng 1–2 lần mỗi năm. Đặc biệt, những người có nguy cơ cao như mang đột biến gen BRCA, có kinh nguyệt sớm, mãn kinh muộn, từng mắc u vú lành tính hoặc sử dụng liệu pháp hormone kéo dài cần chú ý tầm soát đều đặn hơn theo khuyến nghị của bác sĩ.

• Người có tiền sử gia đình mắc bệnh tuyến vú

Nếu trong gia đình có mẹ, chị em ruột hoặc người thân thế hệ thứ nhất từng mắc ung thư vú, nguy cơ sẽ cao hơn so với dân số chung. Nhóm này nên siêu âm tối thiểu 2 lần/năm hoặc theo chỉ định chuyên khoa.

• Người có lối sống và yếu tố nguy cơ khác

Hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, chế độ ăn kém lành mạnh, ít vận động… đều có thể làm tăng nguy cơ bệnh lý tuyến vú. Những trường hợp này nên duy trì kiểm tra định kỳ 1-2 lần mỗi năm để theo dõi sát sao.

Ngoài ra, khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sờ thấy khối u, đau kéo dài, thay đổi da hoặc núm vú, tiết dịch bất thường… cần đi khám ngay mà không chờ đến lịch tầm soát định kỳ. Việc xây dựng kế hoạch siêu âm phù hợp nên được tư vấn trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo hiệu quả theo dõi lâu dài.

3. Siêu âm vú có thể thay thế các phương pháp tầm soát ung thư vú khác không?

Siêu âm vú không thể thay thế hoàn toàn các phương pháp tầm soát khác, đặc biệt là chụp nhũ ảnh (Mammography), nhất là ở phụ nữ từ 40 tuổi trở lên. Dù siêu âm có độ chính xác cao trong phát hiện khối u, nhất là ở mô vú dày, phương pháp này chủ yếu đóng vai trò bổ trợ trong đánh giá tổn thương.

• Vì sao siêu âm không thể thay thế chụp nhũ ảnh?

Chụp nhũ ảnh hiện được xem là “tiêu chuẩn vàng” trong tầm soát ung thư vú vì có khả năng phát hiện vi vôi hóa – một trong những dấu hiệu sớm nhất của ung thư vú. Những vi vôi hóa này thường không thể quan sát rõ trên siêu âm, do đặc điểm sóng âm khó nhận diện các tổn thương rất nhỏ dạng canxi hóa.

• Vai trò của siêu âm vú
  • Siêu âm đặc biệt hữu ích trong các trường hợp:
    • Phụ nữ có mô vú dày (thường gặp ở phụ nữ châu Á), khiến hình ảnh nhũ ảnh khó đánh giá rõ ràng.
    • Cần phân biệt khối u là nang chứa dịch hay khối đặc.
    • Đánh giá thêm những vùng nghi ngờ trên nhũ ảnh hoặc kiểm tra các khối u nhỏ chưa rõ bản chất.
• Khuyến cáo

Để nâng cao hiệu quả tầm soát và hạn chế bỏ sót tổn thương, các chuyên gia khuyến nghị nên phối hợp cả siêu âm và chụp nhũ ảnh theo độ tuổi và yếu tố nguy cơ. Việc kết hợp hai phương pháp giúp tăng độ nhạy phát hiện ung thư vú ở giai đoạn sớm, từ đó cải thiện tiên lượng và hiệu quả điều trị lâu dài.

4. Quy trình siêu âm vú diễn ra như thế nào?

Siêu âm vú là phương pháp chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn, an toàn và hầu như không gây đau. Thời gian thực hiện thường kéo dài khoảng 10–30 phút, giúp khảo sát cấu trúc mô tuyến vú nhằm phát hiện khối u, nang dịch hoặc các bất thường khác.

Trong quá trình thực hiện, người bệnh sẽ được bôi gel lên vùng da ngực và bác sĩ sử dụng đầu dò siêu âm di chuyển trên bề mặt vú và vùng nách để ghi nhận hình ảnh.

Các bước thực hiện chi tiết

• Chuẩn bị

Người bệnh bộc lộ vùng ngực và nằm ngửa trên giường khám. Một tay có thể đưa lên cao qua đầu để giúp bác sĩ quan sát rõ toàn bộ mô vú và vùng nách.

• Thoa gel siêu âm

Bác sĩ bôi một lớp gel chuyên dụng lên da. Gel có tác dụng loại bỏ lớp không khí giữa đầu dò và da, giúp sóng siêu âm truyền đi hiệu quả và cho hình ảnh rõ nét hơn.

• Tiến hành siêu âm

Đầu dò phát sóng âm tần số cao được di chuyển theo nhiều mặt phẳng (ngang, dọc, xoáy ốc) từ trung tâm vú ra ngoại vi hoặc từ núm vú ra rìa ngoài để khảo sát toàn diện mô tuyến.

• Khảo sát chi tiết tổn thương (nếu có)

Khi phát hiện vùng nghi ngờ, bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh nằm nghiêng để đánh giá kỹ hơn phần ngoài vú hoặc hạch vùng nách. Đầu dò có thể được ép nhẹ rồi nhả ra nhằm phân biệt đặc tính tổn thương (u nang chứa dịch hay khối u đặc).

• Ghi hình và đánh giá

Hình ảnh hiển thị trực tiếp trên màn hình cho phép bác sĩ đo kích thước, xác định vị trí khối bất thường hoặc hạch. Kết quả thường được phân loại theo hệ thống BI-RADS để định hướng xử trí tiếp theo.

• Kết thúc

Sau khi hoàn tất, lớp gel được lau sạch. Người bệnh có thể sinh hoạt bình thường ngay lập tức. Kết quả siêu âm thường có trong ngày để bác sĩ tư vấn và đưa ra khuyến nghị phù hợp.

Nhờ quy trình nhanh gọn và độ an toàn cao, siêu âm vú là phương pháp hữu ích trong tầm soát và theo dõi các bệnh lý tuyến vú ở nhiều độ tuổi.

Việc xác định nên siêu âm vú khi nào không chỉ phụ thuộc vào độ tuổi mà còn dựa trên tiền sử gia đình, tình trạng nội tiết và các dấu hiệu bất thường ở tuyến vú. Thông thường, phụ nữ từ 30-40 tuổi nên kiểm tra định kỳ 6-12 tháng/lần hoặc theo chỉ định riêng của bác sĩ. Chủ động tầm soát đúng thời điểm giúp phát hiện tổn thương từ giai đoạn sớm, nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu biến chứng.

Để thuận tiện theo dõi sức khỏe lâu dài, chị em có thể lựa chọn các gói khám tổng quát tích hợp danh mục siêu âm vú tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Thu Cúc TCI. Gói khám được thiết kế khoa học theo từng độ tuổi, bao gồm thăm khám chuyên khoa, siêu âm vú và các xét nghiệm cần thiết, giúp chủ động phát hiện sớm nguy cơ ung thư cũng như nhiều bệnh lý tiềm ẩn khác chỉ trong một lần kiểm tra.