Siêu âm tuyến giáp có phát hiện cường giáp không?

Siêu âm tuyến giáp có phát hiện cường giáp không là thắc mắc của nhiều người khi nhận kết quả thăm khám sức khỏe. Trên thực tế, siêu âm giúp đánh giá hình thái tuyến giáp, phát hiện các bất thường như bướu, nhân giáp hay thay đổi cấu trúc mô, từ đó hỗ trợ bác sĩ định hướng nguyên nhân nghi ngờ cường giáp và chỉ định thêm các xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán chính xác.

1. Cường giáp là gì?

Cường giáp là tình trạng tuyến giáp hoạt động quá mức bình thường, sản xuất và giải phóng quá nhiều hormone tuyến giáp (T3 và T4) vào máu so với nhu cầu cơ thể. Hormone tuyến giáp đóng vai trò rất quan trọng trong việc điều hòa trao đổi chất, năng lượng, nhiệt độ cơ thể, nhịp tim và hoạt động của nhiều cơ quan khác nhau. Khi hormone này dư thừa, các chức năng trong cơ thể thường tăng tốc một cách bất thường, làm cho cơ thể “hoạt động quá mức” và gây bệnh cường giáp.

2. Siêu âm có phát hiện cường giáp không?

Siêu âm tuyến giáp không thể chẩn đoán trực tiếp cường giáp. Đây là phương pháp chẩn đoán hình ảnh, chủ yếu giúp bác sĩ quan sát cấu trúc tuyến giáp như phát hiện nhân giáp, bướu cổ hay các bất thường về hình thái, chứ không phản ánh được hoạt động nội tiết của tuyến.

Vì cường giáp là tình trạng tuyến giáp sản xuất hormone quá mức, nên để trả lời chính xác câu hỏi “siêu âm có phát hiện cường giáp không?”, cần nhớ rằng: Siêu âm chỉ mang tính hỗ trợ, không phải tiêu chuẩn chẩn đoán. Việc xác định cường giáp bắt buộc phải dựa vào xét nghiệm máu để đo nồng độ hormone tuyến giáp như T3, T4 và TSH.

Trong một số trường hợp, siêu âm (đặc biệt là siêu âm Doppler) có thể ghi nhận tuyến giáp to, tăng sinh mạch máu – những dấu hiệu gợi ý gián tiếp. Tuy nhiên, các hình ảnh này không đủ để kết luận cường giáp.

2. Các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết để chẩn đoán cường giáp

Để chẩn đoán cường giáp, bác sĩ thường chỉ định một số xét nghiệm cận lâm sàng để xác định tình trạng hormone và tìm nguyên nhân gây bệnh:

Xét nghiệm máu tuyến giáp

Đây là xét nghiệm quan trọng nhất. Bác sĩ sẽ đo nồng độ hormone T3, T4 và hormone kích thích tuyến giáp (TSH). Cường giáp thường được xác định khi T3, T4 tăng cao trong khi TSH giảm thấp. Xét nghiệm này đặc biệt cần thiết ở người lớn tuổi vì nhóm này có thể không biểu hiện triệu chứng điển hình.

Lưu ý: Biotin (vitamin B7) có thể làm sai lệch kết quả xét nghiệm, vì vậy người bệnh cần thông báo cho bác sĩ và có thể phải ngừng dùng biotin 3–5 ngày trước khi lấy máu.

Chụp xạ hình tuyến giáp và đo độ hấp thụ i-ốt phóng xạ

Xét nghiệm này giúp đánh giá mức độ tuyến giáp hấp thu i-ốt và vị trí hấp thu trong tuyến giáp, từ đó xác định nguyên nhân cường giáp.

•  Hấp thụ i-ốt cao: Gợi ý bệnh Graves hoặc nhân tuyến giáp hoạt động.
• Hấp thu i-ốt thấp: Thường gặp trong viêm tuyến giáp do hormone bị rò rỉ vào máu.

Siêu âm tuyến giáp

Siêu âm sử dụng sóng âm để quan sát hình dạng, kích thước và phát hiện nhân tuyến giáp. Phương pháp này không dùng phóng xạ, an toàn cho phụ nữ mang thai hoặc cho con bú, và đặc biệt hữu ích trong việc phát hiện các khối u hoặc bất thường cấu trúc của tuyến giáp.

3. Khi nào bác sĩ chỉ định siêu âm trong cường giáp?

Siêu âm tuyến giáp là phương pháp chẩn đoán hình ảnh đơn giản, an toàn, thường được chỉ định trong các đợt khám sức khỏe định kỳ nhằm tầm soát sớm bệnh lý tuyến giáp. Đối với người mắc hoặc nghi ngờ cường giáp, bác sĩ sẽ chỉ định siêu âm trong những trường hợp sau:

• Người bệnh xuất hiện các triệu chứng lâm sàng điển hình như run tay, tim đập nhanh hoặc không đều, phản xạ tăng, lồi mắt, da nóng ẩm và dễ ra mồ hôi.
• Cần kiểm tra xem có nhân tuyến giáp hay không thông qua hình ảnh học.
• Kết quả xét nghiệm hormone tuyến giáp cho thấy dấu hiệu bất thường.
• Đánh giá cấu trúc, kích thước và đặc điểm của nhân giáp, từ đó hỗ trợ phân biệt nhân lành tính hay nghi ngờ ác tính.
• Phân biệt nhân tuyến giáp với các khối u hoặc hạch khác ở vùng cổ.
• Theo dõi sự thay đổi của nhu mô tuyến giáp nhằm đánh giá tiến triển bệnh và hiệu quả điều trị.
• Hỗ trợ định vị chính xác khi cần chọc hút tế bào, sinh thiết hoặc thực hiện các can thiệp điều trị.

Nhìn chung, siêu âm tuyến giáp đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện các bất thường về cấu trúc của tuyến giáp, nhưng không thể thay thế các xét nghiệm đánh giá chức năng nội tiết. Do đó, khi băn khoăn “siêu âm tuyến giáp có phát hiện cường giáp không?”, người bệnh cần hiểu rằng kết quả siêu âm chỉ mang tính hỗ trợ, việc chẩn đoán cường giáp chính xác vẫn phải dựa trên xét nghiệm máu và thăm khám lâm sàng của bác sĩ chuyên khoa.

Nguồn thông tin tham khảo: Mayo Clinic