Khuyến cáo sàng lọc ung thư phổi cho nhóm nguy cơ cao

Ung thư phổi thường được phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn, làm giảm cơ hội điều trị hiệu quả. Thực hiện khám sàng lọc ung thư phổi đúng thời điểm giúp phát hiện sớm tổn thương và cải thiện tiên lượng. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn biết được khuyến cáo sàng lọc ung thư phổi hiện nay áp dụng cho những đối tượng nào.

1. Tầm quan trọng của sàng lọc ung thư phổi

1.1. Gánh nặng ung thư phổi và nguy cơ phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn

Theo thống kê của Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), ung thư phổi hiện vẫn là một trong những loại ung thư có số ca mắc mới và tử vong cao nhất trên toàn cầu. Riêng tại Việt Nam, theo GLOBOCAN 2022, ung thư phổi đứng thứ 2 với hơn 17.000 ca, chỉ sau ung thư gan (với nam giới) và ung thư vú (ở nữ giới) tạo nên gánh nặng đáng kể đối với người bệnh, gia đình và hệ thống y tế.

Ung thư phổi thường diễn tiến âm thầm trong thời gian dài và gần như không gây ra triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi xuất hiện các dấu hiệu như ho kéo dài, đau tức ngực, khó thở hoặc ho ra máu. Lúc này, khối u có thể đã phát triển lớn hoặc lan sang các cơ quan khác, khiến việc điều trị trở nên phức tạp hơn.

khuyến cáo sàng lọc ung thư phổi — Tầm soát ung thư phổi giúp phát hiện những khối u có kích thước nhỏ từ giai đoạn sớm

1.2. Vì sao cần sàng lọc ung thư phổi?

Khám sàng lọc ung thư phổi đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện những tổn thương nhỏ ngay từ khi chưa gây triệu chứng.

Phát hiện tổn thương từ giai đoạn sớm: Giúp nhận diện các nốt phổi hoặc bất thường.
Tăng cơ hội điều trị hiệu quả: Ung thư phổi được phát hiện càng sớm thì khả năng điều trị triệt để càng cao, đồng thời có nhiều lựa chọn điều trị ít xâm lấn hơn.
Giảm nguy cơ tử vong: Chẩn đoán bệnh ở giai đoạn đầu góp phần cải thiện tiên lượng sống và giảm tỷ lệ tử vong.
Theo dõi các tổn thương nghi ngờ: Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại giúp bác sĩ đánh giá, theo dõi sự thay đổi của nốt phổi hoặc tổn thương.
Hỗ trợ xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp: Khi phát hiện bất thường sớm, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm cần thiết

2. Giải đáp khuyến cáo sàng lọc ung thư phổi như thế nào?

2.1. Ai nên sàng lọc?

Không phải tất cả mọi người đều cần thực hiện tầm soát ung thư phổi định kỳ. Theo khuyến cáo sàng lọc ung thư phổi của Mạng lưới Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCCN), việc sàng lọc mang lại hiệu quả cao nhất ở những người có nguy cơ mắc bệnh cao, bởi đây là nhóm có khả năng xuất hiện ung thư phổi lớn hơn so với cộng đồng chung.

Người từ 55 – 77 tuổi, có tiền sử hút thuốc hơn 30 bao/năm, hiện vẫn hút thuốc hoặc đã cai thuốc nhưng chưa quá 15 năm.
Người từ 50 tuổi trở lên, có tiền sử hút thuốc hơn 20 bao/năm và có thêm ít nhất một yếu tố nguy cơ khác làm tăng khả năng mắc ung thư phổi.
Tiếp xúc với các tác nhân gây ung thư trong môi trường làm việc (amiăng (asbestos), asen, silica, niken, crom, cadimi,…)
Phơi nhiễm khí radon không màu, không mùi, có thể tích tụ trong nhà hoặc nơi làm việc.
Tiền sử gia đình có người mắc ung thư phổi: Đặc biệt là người thân trực hệ như cha mẹ, anh chị em ruột hoặc con.
Tiền sử mắc các bệnh phổi mạn tính: Bao gồm bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), xơ phổi,…
Tiền sử xạ trị vùng ngực và mắc các bệnh ung thư khác như ung thư đầu – cổ, ung thư bàng quang, ung thư thận, ung thư gan hoặc u lympho.

2.2. Tầm soát ung thư phổi bằng cách nào?

Chụp CT phổi liều thấp (LDCT): sử dụng tia X với liều bức xạ thấp để tạo ra hình ảnh cắt lớp chi tiết của phổi, giúp phát hiện các nốt phổi hoặc tổn thương nhỏ ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng.
Chụp CT ngực có tiêm thuốc cản quang: Phương pháp này thường được chỉ định khi cần đánh giá rõ hơn hệ thống mạch máu và cấu trúc mô, đặc điểm của tổn thương đã phát hiện trên phim chụp hoặc nghi ngờ ung thư phổi.
Chụp X-quang ngực: X-quang chỉ phát hiện được các tổn thương có kích thước tương đối lớn và dễ bị che khuất bởi cấu trúc giải phẫu trong lồng ngực.
Xét nghiệm máu: Một số xét nghiệm dấu ấn ung thư hoặc các chỉ số sinh hóa có thể được chỉ định nhằm hỗ trợ đánh giá tình trạng sức khỏe.

2.3. Bao lâu nên sàng lọc ung thư phổi 1 lần?

Tần suất khám sàng lọc ung thư phổi không giống nhau ở tất cả mọi người mà phụ thuộc vào mức độ nguy cơ cũng như kết quả của lần tầm soát trước đó. Đối với người thuộc nhóm nguy cơ cao và đáp ứng tiêu chí sàng lọc, các hướng dẫn hiện nay khuyến nghị nên thực hiện chụp CT phổi liều thấp (LDCT) mỗi năm một lần. Trong một số trường hợp, hình ảnh LDCT cho thấy tổn thương nghi ngờ liên quan đến tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng phổi, bác sĩ có thể không chỉ định sàng lọc hằng năm mà đề nghị chụp lại sau 1 – 3 tháng để đánh giá diễn biến của tổn thương.

3. Vai trò của CT scan liều thấp

Trong các cách sàng lọc ung thư phổi, chụp cắt lớp vi tính phổi liều thấp (LDCT) được xem là phương pháp hiệu quả nhất để phát hiện sớm ung thư phổi ở nhóm nguy cơ cao và được nhiều tổ chức y khoa như NCCN, USPSTF khuyến nghị.

Phát hiện sớm các nốt phổi kích thước nhỏ, kể cả những tổn thương chưa thể nhìn thấy trên phim X-quang ngực.
Tăng khả năng phát hiện ung thư phổi ở giai đoạn sớm, khi khối u còn khu trú, chưa xâm lấn hoặc di căn sang các cơ quan khác.
Sử dụng liều tia X thấp hơn so với chụp CT ngực thông thường.
Thời gian chụp nhanh, chỉ kéo dài vài phút, không gây đau và không cần can thiệp xâm lấn.
Định hướng các bước chẩn đoán tiếp theo, như chụp CT có tiêm thuốc cản quang, PET/CT, nội soi phế quản hoặc sinh thiết.

4. Vì sao X-quang phổi không đủ để sàng lọc ung thư phổi?

Chụp X-quang ngực là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh phổ biến, thường được chỉ định để đánh giá nhiều bệnh lý về tim, phổi và lồng ngực. Tuy nhiên, theo các khuyến cáo sàng lọc ung thư phổi hiện nay, X-quang ngực không được sử dụng như phương pháp sàng lọc định kỳ ở người có nguy cơ cao. Nguyên nhân là X-quang chỉ tạo ra hình ảnh hai chiều với độ phân giải hạn chế, khiến các tổn thương nhỏ hoặc nốt phổi ở giai đoạn sớm dễ bị che khuất bởi xương sườn, tim hoặc các cấu trúc trong lồng ngực. Do đó, nhiều trường hợp ung thư phổi vẫn có thể bị bỏ sót nếu chỉ dựa vào phim X-quang.

Ung thư phổi hoàn toàn có thể được phát hiện từ giai đoạn sớm nếu người bệnh thực hiện khám sàng lọc ung thư phổi đúng đối tượng và đúng thời điểm. Gói khám – Tầm soát phát hiện sớm ung thư phổi tại Thu Cúc TCI kết hợp thăm khám chuyên khoa, xét nghiệm cần thiết và hệ thống CT ngực hiện đại có tiêm thuốc cản quang khi có chỉ định, giúp phát hiện sớm các tổn thương nghi ngờ ung thư phổi.