Có phải cắt tinh hoàn trong ung thư tiền liệt tuyến?

Cắt tinh hoàn trong ung thư tiền liệt tuyến là một phương pháp điều trị nội tiết nhằm làm giảm nhanh nồng độ testosterone – loại hormone có thể kích thích sự phát triển của tế bào ung thư. Phương pháp này thường được chỉ định trong các trường hợp ung thư tiền liệt tuyến tiến triển hoặc di căn, giúp kiểm soát bệnh, giảm triệu chứng và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.

1. Cắt tinh hoàn trong ung thư tiền liệt tuyến là gì?

Cắt tinh hoàn trong ung thư tiền liệt tuyến là một phương pháp phẫu thuật nhằm loại bỏ hai tinh hoàn để giảm mạnh lượng hormone testosterone trong cơ thể. Testosterone là hormone nam có vai trò kích thích sự phát triển của tế bào ung thư tuyến tiền liệt. Vì vậy, khi nguồn sản sinh hormone này bị loại bỏ, sự phát triển của khối u cũng có thể bị kìm hãm.

Trong điều trị, ung thư tiền liệt tuyến cắt bỏ tinh hoàn được xem là một dạng liệu pháp nội tiết bằng phẫu thuật. Mục tiêu chính là ngăn chặn quá trình sản xuất testosterone – yếu tố nuôi dưỡng tế bào ung thư.

Phẫu thuật cắt bỏ tinh hoàn ung thư tiền liệt tuyến thường được thực hiện bằng cách rạch một đường nhỏ ở phía trước bìu, sau đó bác sĩ sẽ lấy đi cả hai tinh hoàn. Dương vật và bìu vẫn được giữ nguyên. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể lựa chọn đặt tinh hoàn nhân tạo vào bìu để giữ hình dạng bên ngoài gần như bình thường.

Ngoài phương pháp cắt bỏ toàn bộ tinh hoàn, bác sĩ cũng có thể thực hiện cắt bỏ một phần bao tinh hoàn – lớp mô nơi sản sinh testosterone. Cách này vẫn giúp giảm hormone hiệu quả nhưng giữ được hình dạng bìu tự nhiên hơn.

Các phương pháp cắt tinh hoàn trong ung thư tiền liệt tuyến có hiệu quả tương đương nhau trong việc làm giảm testosterone. Đây là thủ thuật tương đối đơn giản, mức độ phẫu thuật tương tự như thắt ống dẫn tinh và thường chỉ mất khoảng 30 phút.

Sau phẫu thuật, người bệnh có thể được xuất viện trong ngày hoặc chỉ cần nằm viện ngắn. Phần lớn bệnh nhân có thể quay lại sinh hoạt nhẹ nhàng sau 1-2 tuần và hồi phục hoàn toàn trong khoảng 2-4 tuần.

2. Khi nào cần cắt tinh hoàn trong ung thư tiền liệt tuyến?

Thông thường, ung thư tiền liệt tuyến cắt bỏ tinh hoàn được chỉ định khi bệnh đã tiến triển hoặc di căn và cần áp dụng liệu pháp ức chế androgen (ADT). Lúc này, việc loại bỏ hai tinh hoàn giúp giảm khoảng 90-95% lượng testosterone trong cơ thể, từ đó làm chậm sự phát triển của tế bào ung thư. Phương pháp này có ưu điểm là chỉ cần thực hiện một lần, chi phí thấp và tác dụng giảm hormone xảy ra nhanh.

3. Hiệu quả của cắt tinh hoàn trong điều trị ung thư tiền liệt tuyến

Ung thư tiền liệt tuyến cắt bỏ tinh hoàn không phải là phương pháp chữa khỏi bệnh hoàn toàn mà chủ yếu giúp kiểm soát tiến triển của ung thư và kéo dài thời gian sống cho người bệnh.

Một nghiên cứu được thực hiện bởi Alon Lazarovich và cộng sự vào năm 2025 ghi nhận trong 130 nam giới được tiếp cận về phương pháp này, có 101 người đồng ý tham gia buổi tư vấn và 58 người tiếp tục tham gia đánh giá chất lượng cuộc sống. Trong số đó, 27 người đã trao đổi với bác sĩ tiết niệu về cắt bỏ tinh hoàn ung thư tiền liệt tuyến, nhưng chỉ 14 người thực sự thực hiện phẫu thuật.

Kết quả theo dõi cho thấy chất lượng cuộc sống giữa nhóm đã phẫu thuật và nhóm không phẫu thuật gần như không có sự khác biệt đáng kể. Đáng chú ý, tỷ lệ hối hận sau phẫu thuật rất thấp: Khoảng 93% bệnh nhân cho rằng cắt tinh hoàn trong ung thư tiền liệt tuyến là quyết định đúng đắn. Ngoài ra, kết quả giải phẫu bệnh cũng ghi nhận tình trạng teo tinh hoàn ở 13 bệnh nhân đã được phẫu thuật.

Nhìn chung, cho thấy dù ung thư tiền liệt tuyến cắt bỏ tinh hoàn có thể giúp khối u thu nhỏ và giảm triệu chứng, tỷ lệ bệnh nhân chấp nhận phẫu thuật vẫn còn khá thấp (khoảng 14%), ngay cả khi họ đã được tư vấn và đang điều trị nội tiết ít nhất 1 năm.

4. Tác dụng phụ và ảnh hưởng sau khi cắt tinh hoàn

Tác dụng phụ và ảnh hưởng sau khi cắt tinh hoàn chủ yếu liên quan đến sự sụt giảm mạnh hormone testosterone trong cơ thể. Khi hormone này giảm đột ngột, nam giới có thể gặp một số thay đổi như:

Mất khả năng sinh sản do cơ thể không còn sản xuất tinh trùng.
Giảm hoặc mất ham muốn tình dục.
Rối loạn cương dương, khó đạt hoặc duy trì sự cương cứng.
Xuất hiện các cơn bốc hỏa, cảm giác nóng bừng giống như triệu chứng ở phụ nữ mãn kinh.
Ngực to bất thường ở nam giới (chứng vú to).
Dễ tăng cân và tích mỡ nhiều hơn.
Khối lượng cơ bắp giảm dần, cơ thể yếu hơn trước.
Xương trở nên mỏng và dễ gãy hơn, làm tăng nguy cơ loãng xương.

5. Biến chứng có thể gặp sau phẫu thuật

Phẫu thuật cắt tinh hoàn được xem là phương pháp điều trị tương đối an toàn, tuy nhiên người bệnh vẫn có thể gặp một số biến chứng sau phẫu thuật, từ nhẹ đến nghiêm trọng tùy vào tình trạng sức khỏe và kỹ thuật phẫu thuật như:

Chảy máu và tụ máu vùng bìu: Chảy máu là một trong những biến chứng sớm có thể xảy ra sau phẫu thuật cắt tinh hoàn. Tình trạng này có thể biểu hiện bằng bầm tím, sưng đau vùng bìu hoặc máu chảy từ vết mổ.
Nhiễm trùng vết mổ: Nhiễm trùng là biến chứng có thể xảy ra sau bất kỳ phẫu thuật nào, bao gồm cắt tinh hoàn. Người bệnh có thể gặp các dấu hiệu như đỏ, đau, sưng, chảy dịch mủ tại vết mổ hoặc sốt.
Ảnh hưởng đến khả năng sinh sản: Cắt tinh hoàn, đặc biệt là khi phải cắt bỏ cả hai tinh hoàn, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản của nam giới.
Rối loạn nội tiết và các thay đổi cơ thể: Nếu cả hai tinh hoàn bị cắt bỏ, nồng độ testosterone trong cơ thể sẽ giảm đáng kể. Sự suy giảm hormone này có thể gây ra nhiều thay đổi như giảm ham muốn tình dục, giảm khối lượng cơ, tăng mỡ cơ thể hoặc thay đổi tâm trạng.
Tổn thương thần kinh hoặc thay đổi cảm giác: Trong quá trình phẫu thuật, một số dây thần kinh ở vùng bẹn hoặc bìu có thể bị ảnh hưởng. Điều này có thể gây tê, giảm hoặc thay đổi cảm giác ở vùng háng và bìu sau mổ.
Ảnh hưởng tâm lý sau phẫu thuật: Ngoài các biến chứng thể chất, phẫu thuật cắt tinh hoàn cũng có thể gây tác động tâm lý đối với người bệnh. Một số nam giới cảm thấy lo lắng, tự ti về hình ảnh cơ thể hoặc giảm tự tin trong đời sống tình dục sau khi mất một hoặc hai tinh hoàn.

6. Sau khi cắt tinh hoàn điều trị ung thư tiền liệt tuyến, người bệnh cần lưu ý gì?

Sau khi cắt tinh hoàn để điều trị ung thư tiền liệt tuyến, nồng độ hormone testosterone trong cơ thể sẽ giảm mạnh. Điều này giúp kiểm soát sự phát triển của tế bào ung thư nhưng cũng gây ra một số thay đổi về sức khỏe. Vì vậy, người bệnh cần chú ý những vấn đề sau:

Tái khám và theo dõi định kỳ: Người bệnh cần tái khám đúng lịch hẹn của bác sĩ, thực hiện xét nghiệm PSA và kiểm tra sức khỏe định kỳ để đánh giá hiệu quả điều trị cũng như phát hiện sớm dấu hiệu bệnh tiến triển.
Theo dõi tác dụng phụ do giảm testosterone: Sau phẫu thuật có thể xuất hiện một số triệu chứng như giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương dương, bốc hỏa, tăng cân hoặc giảm khối lượng cơ. Nếu các triệu chứng này kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được hỗ trợ.
Chăm sóc sức khỏe xương: Thiếu hụt testosterone lâu dài có thể làm giảm mật độ xương. Người bệnh nên bổ sung đầy đủ canxi, vitamin D, tập thể dục nhẹ nhàng và kiểm tra mật độ xương theo hướng dẫn của bác sĩ.
Duy trì lối sống lành mạnh: Chế độ ăn uống cân đối, hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá và tập luyện thể dục thường xuyên sẽ giúp cải thiện sức khỏe tổng thể và nâng cao chất lượng cuộc sống sau điều trị.
Chú ý sức khỏe tâm lý: Những thay đổi về hormone và tình trạng bệnh có thể khiến người bệnh lo âu hoặc căng thẳng. Việc chia sẻ với gia đình, bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý có thể giúp người bệnh ổn định tinh thần và thích nghi tốt hơn sau phẫu thuật.

Nhìn chung, cắt tinh hoàn trong ung thư tiền liệt tuyến là một phương pháp điều trị giúp làm giảm nhanh nồng độ testosterone – yếu tố thúc đẩy sự phát triển của tế bào ung thư. Dù có thể gây ra một số thay đổi về nội tiết và chất lượng cuộc sống, nhưng nếu được theo dõi và chăm sóc đúng cách, người bệnh vẫn có thể kiểm soát bệnh tốt và duy trì sinh hoạt tương đối ổn định. Vì vậy, người bệnh nên trao đổi kỹ với bác sĩ chuyên khoa để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình.