Cách phát hiện ung thư tụy

Cách phát hiện ung thư tụy sớm luôn là vấn đề được quan tâm bởi đây là bệnh lý tiến triển âm thầm, khó nhận biết ở giai đoạn đầu. Nhận diện dấu hiệu nghi ngờ và thực hiện các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh phù hợp sẽ giúp tăng cơ hội điều trị hiệu quả.

1. Cách phát hiện ung thư tuyến tụy

Ung thư tuyến tụy là bệnh lý ác tính thường diễn tiến âm thầm và ít biểu hiện ở giai đoạn sớm. Phần lớn trường hợp chỉ được phát hiện khi khối u đã phát triển lớn hoặc lan sang các cơ quan lân cận. Càng ở giai đoạn muộn, triệu chứng càng rõ ràng nhưng cơ hội điều trị triệt căn lại giảm đáng kể.

Thông thường, người bệnh đến khám khi xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng âm ỉ vùng thượng vị lan ra sau lưng, sụt cân không rõ nguyên nhân, vàng da, ngứa da hoặc chán ăn. Bác sĩ sẽ khai thác kỹ tiền sử bệnh, bao gồm thói quen hút thuốc, mắc đái tháo đường, viêm tụy mạn tính hoặc tiền sử gia đình có người mắc ung thư tụy. Thăm khám lâm sàng có thể phát hiện khối bất thường vùng bụng hoặc hạch to.

Dựa trên đánh giá ban đầu, người bệnh sẽ được chỉ định các phương tiện chẩn đoán hình ảnh – cách phát hiện ung thư tụy phổ biến hiện nay:

• Chụp cắt lớp vi tính (CT): Sử dụng tia X đa lát cắt để tái tạo hình ảnh chi tiết ổ bụng, giúp đánh giá kích thước khối u, mức độ xâm lấn và tình trạng di căn.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Cho hình ảnh rõ nét mô mềm, đặc biệt hữu ích trong khảo sát tụy, gan và đường mật.
• Siêu âm ổ bụng hoặc siêu âm nội soi: Ứng dụng sóng âm tần số cao để phát hiện tổn thương tại tụy và đánh giá các cấu trúc xung quanh.

Tuy nhiên, hình ảnh học chỉ giúp phát hiện khối bất thường, chưa thể khẳng định bản chất là ác tính. Chẩn đoán xác định ung thư tuyến tụy bắt buộc phải dựa vào sinh thiết, tức lấy mẫu mô từ khối u để phân tích tế bào học hoặc mô bệnh học.

2. Các kỹ thuật sinh thiết phát hiện ung thư tụy 

• Sinh thiết kim qua da: Dưới hướng dẫn của CT hoặc siêu âm, bác sĩ đưa kim nhỏ vào khối u để lấy mẫu mô.
• Nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP): Đưa ống nội soi qua đường miệng xuống tá tràng để tiếp cận vùng tụy, vừa quan sát vừa có thể lấy mẫu bệnh phẩm.
• Nội soi ổ bụng: Thực hiện qua một vết rạch nhỏ thành bụng nhằm đánh giá mức độ lan rộng và lấy mẫu mô. Phương pháp này ít được áp dụng hơn do tính xâm lấn cao.

Việc phối hợp giữa thăm khám lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh và sinh thiết giúp xác định chính xác giai đoạn bệnh, từ đó xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng người bệnh.

Khi nào nên xét nghiệm tầm soát ung thư tụy?

Ung thư tuyến tụy thường tiến triển âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn sớm. Tuy nhiên, nếu cơ thể xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu bất thường dưới đây, bạn nên chủ động đi kiểm tra và tầm soát ung thư tụy sớm để tránh bỏ lỡ “thời điểm vàng” điều trị.

• Đau vùng thượng vị lan ra sau lưng

Cơn đau âm ỉ hoặc nhói ở bụng trên, sau đó lan dần về phía lưng có thể là một trong những biểu hiện sớm hiếm gặp của bệnh lý tụy.

• Vàng da, ngứa da

Da và củng mạc mắt chuyển vàng, kèm cảm giác ngứa nhiều ở lòng bàn tay, bàn chân có thể liên quan đến tình trạng tắc mật do khối u chèn ép đường mật.

• Sụt cân nhanh, không rõ nguyên nhân

Việc giảm cân đột ngột dù không ăn kiêng hay tăng vận động có thể do rối loạn hấp thu dinh dưỡng khi tụy bị tổn thương.

• Buồn nôn hoặc nôn kéo dài

Khối u phát triển có thể chèn ép tá tràng hoặc dạ dày, gây cảm giác buồn nôn, chán ăn hoặc nôn tái diễn.

–      Nước tiểu sẫm màu

Nước tiểu chuyển sang màu vàng đậm, nâu hoặc cam có thể do tăng bilirubin trong máu – dấu hiệu thường đi kèm vàng da tắc mật.

• Đầy hơi, chướng bụng, rối loạn tiêu hóa

Tuyến tụy đóng vai trò tiết men tiêu hóa. Khi chức năng này suy giảm, người bệnh dễ gặp tình trạng khó tiêu, chướng bụng, phân lỏng hoặc nhiều mỡ.

Ngoài ra, cảm giác ăn không ngon miệng, mệt mỏi kéo dài cũng là những biểu hiện không nên bỏ qua.

Nếu xuất hiện các triệu chứng trên, đặc biệt ở người có yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, đái tháo đường lâu năm hoặc tiền sử gia đình có người mắc bệnh, bạn nên đến cơ sở y tế để thực hiện xét nghiệm tầm soát ung thư tụy. Kết quả thăm khám và xét nghiệm sẽ giúp bác sĩ xác định nguyên nhân, đánh giá giai đoạn (nếu có) và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

Việc chủ động tìm hiểu cách phát hiện ung thư tụy và tầm soát định kỳ đóng vai trò quan trọng trong nâng cao tiên lượng sống. Khi có yếu tố nguy cơ hoặc triệu chứng bất thường, người bệnh nên thăm khám sớm tại cơ sở y tế chuyên sâu để được chỉ định xét nghiệm cần thiết. Hiện nay, gói Tầm soát ung thư tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Thu Cúc TCI được xây dựng bài bản, ứng dụng hệ thống chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm hiện đại, giúp phát hiện sớm nhiều loại ung thư, trong đó có ung thư tụy, hỗ trợ điều trị kịp thời và hiệu quả.