Các dấu hiệu sớm ung thư tuyến tụy

Ung thư tuyến tụy được xem là một trong những bệnh lý nguy hiểm vì tiến triển âm thầm và khó phát hiện sớm. Nhiều người chỉ tình cờ phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, làm giảm cơ hội điều trị hiệu quả. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ các biểu hiện ban đầu, lý do bệnh dễ bị bỏ qua và những đối tượng cần đặc biệt lưu ý.

1. Tìm hiểu dấu hiệu ung thư tụy giai đoạn sớm

1.1. Đau âm ỉ vùng bụng trên hoặc lưng 

Tình trạng đau nhức tại vùng bụng hoặc sau lưng là triệu chứng khá phổ biến ở bệnh nhân ung thư tụy. Những khối u khởi phát tại thân hoặc đuôi tụy thường phát triển với kích thước lớn trước khi phát hiện. Khi đó, khối u sẽ tạo áp lực lên các cơ quan xung quanh, gây ra cảm giác đau tức khó chịu. Đặc biệt, tế bào ung thư có thể xâm lấn vào các dây thần kinh bao quanh tuyến tụy dẫn đến đau lưng.

1.2. Rối loạn tiêu hóa kéo dài 

Các triệu chứng ung thư tuyến tụy giai đoạn đầu đôi khi biểu hiện qua rối loạn tiêu hóa kéo dài. Khi khối u phát triển, nó có thể chèn ép dạ dày hoặc tá tràng, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình tiêu hóa. 

Người bệnh thường cảm thấy chán ăn, đầy bụng, khó tiêu và buồn nôn sau khi ăn. Một số trường hợp xuất hiện nôn ói hoặc cảm giác bụng trướng nhẹ nhưng dai dẳng. Những biểu hiện này dễ bị nhầm với viêm dạ dày hoặc rối loạn tiêu hóa thông thường. Chính vì vậy, nhiều người chủ quan và trì hoãn thăm khám cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn

1.3. Sụt cân không rõ nguyên nhân 

Hiện tượng sụt cân nhanh chóng mà không do ăn kiêng hay tập luyện là một trong những triệu chứng ung thư tuyến tụy giai đoạn sớm thường gặp nhưng hay bị bỏ qua. Tuyến tụy không tiết đủ dịch tiêu hóa khiến cơ thể không hấp thụ được chất béo và protein từ thực phẩm. Điều này khiến cân nặng giảm dần dù người bệnh không cố ý ăn kiêng. Ngoài ra, tình trạng chán ăn và rối loạn tiêu hóa cũng góp phần làm cơ thể suy nhược. Nếu tình trạng ăn uống kém kéo dài kèm theo mệt mỏi hoặc sụt cân, bạn nên cân nhắc kiểm tra tổng quát. Tại Thu Cúc TCI, gói tầm soát ung thư chuyên sâu hỗ trợ đánh giá toàn diện chức năng tụy và hệ tiêu hóa, với xét nghiệm chỉ điểm ung thư cần thiết.

1.4. Vàng da, vàng mắt ở giai đoạn sớm 

Vàng da và vàng mắt là biểu hiện khá điển hình khi ống mật bị chèn ép. Đây có thể là triệu chứng ung thư tuyến tụy giai đoạn ban đầu, đặc biệt khi khối u nằm ở đầu tụy. Khi dòng mật không lưu thông bình thường, bilirubin tích tụ trong máu và gây đổi màu da. Người bệnh có thể nhận thấy nước tiểu sẫm màu và phân nhạt màu hơn bình thường. Các khối u ở đầu tụy dễ gây tắc ống mật ngay cả khi kích thước còn nhỏ. Nhờ đó, một số trường hợp được phát hiện bệnh sớm hơn so với u ở thân hoặc đuôi tụy.

1.5. Thay đổi đường huyết bất thường 

Sự khởi phát đột ngột của bệnh tiểu đường ở người lớn tuổi có thể là một dấu hiệu ung thư tụy giai đoạn sớm. Tuyến tụy vốn đảm nhận việc sản xuất insulin để kiểm soát lượng đường trong máu cho các hoạt động cơ thể. Khi khối u phá hủy các tế bào sản xuất insulin, nồng độ đường huyết sẽ tăng cao bất thường và khó kiểm soát.

2. Vì sao dấu hiệu sớm ung thư tuyến tụy thường dễ bị bỏ qua?

2.1. Bệnh tiến triển âm thầm

Ung thư tuyến tụy được coi là “căn bệnh thầm lặng” vì hầu như không gây ra đau đớn lúc mới bắt đầu. Các tế bào ác tính âm thầm nhân bản mà không gây ra bất kỳ sự xáo trộn rõ rệt nào cho bệnh nhân. Các thay đổi diễn ra chậm rãi và không gây đau dữ dội ngay từ đầu. Người bệnh có thể chỉ cảm thấy mệt mỏi nhẹ hoặc khó chịu thoáng qua vùng bụng. Chính sự mơ hồ này khiến nhiều người chủ quan và trì hoãn thăm khám. Khi triệu chứng rõ rệt hơn, bệnh có thể đã tiến triển sang giai đoạn muộn.

2.2. Triệu chứng dễ nhầm lẫn với bệnh lý khác

Các dấu hiệu sớm ung thư tuyến tụy thường rất giống với các bệnh lý lành tính thông thường về tiêu hóa. Ví dụ, viêm tụy tự miễn cũng gây vàng da, sụt cân và đau bụng tương tự như ung thư tuyến tụy. Điều này khiến quá trình chẩn đoán đôi khi gặp khó khăn nếu không thực hiện đầy đủ xét nghiệm cần thiết.

Quá trình chẩn đoán còn gặp khó khăn do các mô sẹo xung quanh khối u có thể che lấp tế bào ác tính. Khi thực hiện sinh thiết, kim tiêm có thể chỉ lấy trúng vùng mô viêm thay vì các tế bào ung thư. Điều này dẫn đến những kết quả chẩn đoán sai lệch, làm trì hoãn thời gian điều trị quý giá của người bệnh.

2.3. Vị trí nằm sâu trong ổ bụng của tuyến tụy

Tuyến tụy nằm sâu phía sau dạ dày nên khó phát hiện khối u nhỏ qua thăm khám thông thường, thậm chí một số phương tiện chẩn đoán hình ảnh cũng có thể bỏ sót tổn thương sớm. Triệu chứng ung thư tuyến tụy thường chỉ xuất hiện khi khối u đã lớn và chèn ép cơ quan lân cận, khiến bệnh dễ tiến triển âm thầm. Vì vậy, chủ động theo dõi sức khỏe và tầm soát định kỳ, đặc biệt ở nhóm nguy cơ cao, có ý nghĩa quan trọng trong việc phát hiện triệu chứng ung thư tuyến tụy giai đoạn đầu và nâng cao hiệu quả điều trị.

3. Những đối tượng có nguy cơ cao cần chú ý dấu hiệu sớm

3.1. Yếu tố di truyền và tiền sử gia đình

Khoảng 10% trường hợp ung thư tuyến tụy có liên quan đến yếu tố di truyền. Nguy cơ tăng lên đến 32 lần nếu gia đình có từ ba người trực hệ trở lên từng mắc bệnh này. Các đột biến gen cụ thể như BRCA2 hoặc CDKN2A cũng đóng vai trò thúc đẩy sự hình thành của các tế bào ác tính. Một số hội chứng di truyền khác như Peutz-Jeghers hay Lynch cũng có thể khiến nguy cơ tích lũy theo thời gian.

3.2. Yếu tố nguy cơ từ thói quen và lối sống

Lối sống thiếu khoa học là tác nhân hàng đầu dẫn đến sự khởi phát của các loại ung thư nguy hiểm, trong đó có ung thu

• Hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ hàng đầu liên quan đến ung thư tuyến tụy. Người hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh cao gấp đôi so với người không hút.
• Thừa cân, béo phì và viêm tụy mạn tính cũng làm tăng khả năng phát triển khối u.
• Uống nhiều rượu có thể gây viêm tụy mạn tính, và tình trạng này được xác định là yếu tố làm tăng nguy cơ phát triển ung thư tuyến tụy theo thời gian.

3.3. Yếu tố nguy cơ không thể thay đổi khác

• Tuổi tác: Phần lớn người bệnh được chẩn đoán sau 45 tuổi, đặc biệt phổ biến ở nhóm trên 65 tuổi do quá trình lão hóa tế bào.
• Giới tính: Nam giới có tỷ lệ mắc cao hơn nữ giới, một phần liên quan đến thói quen hút thuốc.
• Tiền sử viêm tụy mạn tính: Một số trường hợp viêm tụy mạn tính do đột biến gen cũng làm tăng nguy cơ lâu dài. Những thay đổi trong gen khiến tuyến tụy luôn trong tình trạng viêm nhiễm, dễ dẫn đến sự biến đổi ác tính về sau.

Các dấu hiệu sớm ung thư tuyến tụy thường không đặc hiệu và dễ nhầm lẫn với bệnh lý tiêu hóa thông thường, khiến nhiều trường hợp phát hiện muộn. Việc hiểu rõ triệu chứng ung thư tuyến tụy sớm, và chủ động theo dõi sức khỏe định kỳ có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện bệnh ở giai đoạn còn khả năng điều trị hiệu quả.