Bằng chứng y khoa về thông tin người bị ung thư có được ăn lạc không?

Bị ung thư có ăn được lạc không là thắc mắc thường gặp khi người bệnh xây dựng chế độ dinh dưỡng trong quá trình điều trị. Nhìn chung, lạc (đậu phộng) có thể được sử dụng nếu người bệnh không dị ứng và không có chống chỉ định riêng, bởi đây là thực phẩm cung cấp protein thực vật, chất béo không bão hòa, chất xơ cùng một số vitamin và khoáng chất. Tuy nhiên, cách chế biến, khẩu phần và tình trạng sức khỏe của từng người cần được cân nhắc để đảm bảo an toàn và đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng.

1. Người bị ung thư có ăn được lạc không?

Người bị ung thư có ăn được lạc không? Các minh chứng y khoa cho thấy người bệnh hoàn toàn có thể ăn lạc bởi vì đây là nguồn thực phẩm giàu đạm thực vật, chất xơ, chất béo lành mạnh, tinh bột cùng nhiều vitamin và khoáng chất quan trọng như magie, đồng, mangan, phospho.

Trong quá trình điều trị ung thư, người bệnh thường đối mặt với tình trạng mệt mỏi, sụt cân và suy giảm khối cơ; nguồn protein và calo dồi dào từ lạc hỗ trợ cơ thể tái tạo tế bào mới, phục hồi khối cơ và duy trì thể trạng.

Ở góc độ y học, tiêu thụ lạc mang lại những lợi ích sức khỏe thiết thực đối với bệnh nhân ung thư như:

• Hỗ trợ hệ tim mạch: Bệnh lý ung thư cũng như các liệu pháp điều trị có thể ảnh hưởng đến hệ tim mạch, gây ra triệu chứng tim đập nhanh, hồi hộp hay khó thở. Hàm lượng chất béo thực vật, vitamin E, protein, folate và mangan trong lạc giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, đồng thời làm giảm nguy cơ mắc bệnh động mạch và béo phì.

• Giảm rụng tóc do hóa trị: Hóa trị có thể gây rối loạn hormone và khiến cơ thể suy nhược, dẫn đến tình trạng tóc xơ yếu, dễ gãy rụng. Lạc chứa lượng lớn biotin – dưỡng chất đóng vai trò quan trọng trong việc nuôi dưỡng mái tóc chắc khỏe hơn.

• Tăng cường chức năng thần kinh và trí nhớ: Hạt lạc chứa resveratrol và vitamin B3 tốt cho hệ thần kinh và não bộ, cùng axit amin tryptophan kích thích cơ thể sản sinh serotonin giúp cải thiện tâm lý và trí nhớ.

• Phù hợp cho bệnh nhân ung thư tuyến giáp: Với người mắc ung thư tuyến giáp cần tuân thủ chế độ ăn kiêng ít I-ốt để chuẩn bị cho liệu pháp I-ốt phóng xạ, Hiệp hội Tuyến giáp Hoa Kỳ xếp lạc tự nhiên và bơ đậu phộng không ướp muối vào nhóm thực phẩm được phép sử dụng do chứa hàm lượng i-ốt rất thấp.

Tuy nhiên, các bằng chứng y khoa cũng đưa ra cảnh báo nghiêm ngặt về nguy cơ an toàn thực phẩm liên quan đến lạc. Lạc và các nông sản họ đậu rất dễ nhiễm nấm mốc sản sinh độc tố aflatoxin trong điều kiện thời tiết nóng ẩm hoặc bảo quản kém. Aflatoxin được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế xếp vào nhóm chất gây ung thư ở người và là tác nhân làm tăng nguy cơ mắc ung thư gan. Do đó, người bệnh tuyệt đối không ăn lạc đã bị mốc, đổi màu hoặc có mùi bất thường, đồng thời cần bảo quản lạc ở nơi khô ráo, mát mẻ.

2. Thành phần dinh dưỡng của lạc có giúp được gì cho người bệnh ung thư không?

Lạc (đậu phộng) cung cấp nhiều chất dinh dưỡng như protein, chất béo không bão hòa, chất xơ, vitamin E, vitamin nhóm B, folate cùng các khoáng chất như magie, phospho, mangan và đồng. Đây đều là những dưỡng chất cần thiết cho cơ thể, đặc biệt trong giai đoạn người bệnh cần duy trì năng lượng và thể trạng trong quá trình điều trị.

Người bệnh ung thư có thể gặp tình trạng chán ăn, sụt cân hoặc mất khối cơ do bệnh lý và tác dụng phụ của các phương pháp điều trị. Với hàm lượng protein và năng lượng tương đối cao, lạc có thể được bổ sung vào chế độ ăn phù hợp để tăng năng lượng khẩu phần, hỗ trợ duy trì cân nặng và khối cơ. Vì vậy, nếu không bị dị ứng hoặc có chống chỉ định riêng, bị ung thư có ăn được lạc không thì câu trả lời nhìn chung là có.

Lạc cũng chứa chất béo không bão hòa, vitamin E và một số chất chống oxy hóa. Khi được sử dụng với khẩu phần hợp lý trong chế độ ăn cân bằng, những dưỡng chất này góp phần cung cấp năng lượng và hỗ trợ sức khỏe tổng thể. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng ăn lạc có thể điều trị hoặc ngăn ngừa ung thư.

Bên cạnh đó, lạc chứa biotin và các vitamin nhóm B, là những dưỡng chất tham gia vào quá trình chuyển hóa năng lượng và duy trì sức khỏe của da, tóc. Tuy nhiên, tình trạng tóc khô xơ hoặc rụng tóc ở người bệnh ung thư có thể liên quan đến hóa trị, xạ trị hoặc nhiều yếu tố khác, nên không thể chỉ dựa vào việc ăn lạc để cải thiện tình trạng này.

Lạc còn cung cấp folate, vitamin E, magie và các chất béo không bão hòa, góp phần đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng hằng ngày. Một số hợp chất trong lạc như resveratrol cũng đang được nghiên cứu về vai trò đối với sức khỏe, nhưng chưa có cơ sở để xem lạc như một thực phẩm có tác dụng điều trị ung thư.

Theo Hiệp hội Tuyến giáp Hoa Kỳ (ATA), lạc tự nhiên và bơ đậu phộng không thêm muối có hàm lượng i-ốt thấp và có thể được sử dụng trong chế độ ăn ít i-ốt trước điều trị i-ốt phóng xạ, tùy hướng dẫn cụ thể của cơ sở điều trị. Do đó, với thắc mắc ung thư có ăn được lạc không, người bệnh vẫn có thể sử dụng thực phẩm này nếu phù hợp với tình trạng sức khỏe và chế độ dinh dưỡng được khuyến nghị.

3. Người bị ung thư có được ăn lạc không khi xạ trị hoặc hóa trị?

Nhìn chung, người bệnh ung thư đang hóa trị hoặc xạ trị vẫn có thể ăn lạc nếu không dị ứng và không có yêu cầu dinh dưỡng đặc biệt từ bác sĩ. Trong giai đoạn điều trị, cơ thể có thể mệt mỏi, chán ăn, sụt cân hoặc mất khối cơ. Lạc cung cấp protein, chất béo, năng lượng cùng một số vitamin và khoáng chất, góp phần bổ sung dinh dưỡng và giúp người bệnh đáp ứng nhu cầu năng lượng hằng ngày.

Tuy nhiên, người bị ung thư có ăn được lạc không còn phụ thuộc vào tác dụng phụ mà người bệnh đang gặp phải. Hóa trị hoặc xạ trị có thể gây loét miệng, đau rát họng, khô miệng, buồn nôn hoặc khó nuốt. Khi niêm mạc miệng và họng đang tổn thương, lạc nguyên hạt có kết cấu cứng, giòn có thể gây khó nhai, khó nuốt hoặc làm tăng cảm giác đau rát.

Trong trường hợp này, người bệnh có thể lựa chọn các dạng lạc mềm và dễ ăn hơn, chẳng hạn bơ đậu phộng mịn hoặc lạc được xay nhuyễn, với điều kiện sản phẩm phù hợp với chế độ ăn đang được khuyến nghị. Cách chế biến này giúp giảm kích ứng cơ học và thuận tiện hơn khi người bệnh bị đau miệng hoặc khó nuốt.

Một lưu ý khác là vấn đề an toàn thực phẩm. Trong quá trình hóa trị, một số người bệnh có thể bị giảm bạch cầu và tăng nguy cơ nhiễm trùng, vì vậy cần đặc biệt chú ý đến chất lượng và cách bảo quản thực phẩm. Lạc phải khô, sạch, không có dấu hiệu nấm mốc, đổi màu hoặc có mùi bất thường; không nên sử dụng những hạt nghi ngờ bị hỏng.

Lạc có thể là một phần của chế độ ăn trong thời gian hóa trị hoặc xạ trị, nhưng khẩu phần và cách chế biến cần điều chỉnh theo khả năng ăn uống, tác dụng phụ và nhu cầu dinh dưỡng của từng người. Vì vậy, với câu hỏi ung thư có được ăn lạc không trong giai đoạn điều trị, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng nếu đang sụt cân, khó ăn uống, có tổn thương niêm mạc hoặc được yêu cầu áp dụng chế độ ăn đặc biệt.

4. Người bệnh ung thư khi sử dụng lạc cần lưu ý gì?

bị ung thư có ăn được lạc không không chỉ phụ thuộc vào bản thân thực phẩm mà còn liên quan đến cách bảo quản, chế biến và những tác dụng phụ người bệnh đang gặp phải. Một số lưu ý sau giúp việc sử dụng lạc an toàn và phù hợp hơn:

• Chọn lạc sạch, không có dấu hiệu nấm mốc: Lạc bảo quản trong điều kiện nóng ẩm hoặc không đảm bảo có thể bị nhiễm nấm mốc và tạo ra aflatoxin – một độc tố đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp vào nhóm chất gây ung thư ở người. Người bệnh nên chọn lạc còn nguyên chất lượng, bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát và loại bỏ ngay những hạt bị mốc, đổi màu hoặc có mùi bất thường.

• Người bệnh ung thư tuyến giáp cần chú ý chế độ ăn ít i-ốt: Một số trường hợp ung thư tuyến giáp được yêu cầu áp dụng chế độ ăn ít i-ốt trước điều trị i-ốt phóng xạ. Theo hướng dẫn của Hiệp hội Tuyến giáp Hoa Kỳ (ATA), lạc tự nhiên và bơ đậu phộng không thêm muối có thể được sử dụng trong chế độ này vì có hàm lượng i-ốt thấp. Tuy nhiên, người bệnh cần kiểm tra thành phần sản phẩm và tránh các loại lạc hoặc bơ đậu phộng có bổ sung muối i-ốt hay nguyên liệu giàu i-ốt nếu bác sĩ yêu cầu hạn chế.

• Thay đổi cách chế biến khi bị đau miệng hoặc khó nuốt: Hóa trị và xạ trị có thể gây loét miệng, đau rát họng, khô miệng hoặc khó nuốt. Khi đó, lạc nguyên hạt cứng và giòn có thể khiến người bệnh khó nhai, khó nuốt hoặc làm tăng cảm giác đau. Có thể chuyển sang bơ đậu phộng mịn hoặc lạc xay nhuyễn để trộn vào món ăn mềm, giúp dễ sử dụng hơn.

• Đảm bảo an toàn thực phẩm khi sức đề kháng giảm: Hóa trị hoặc ghép tế bào gốc có thể làm giảm số lượng bạch cầu, từ đó tăng nguy cơ nhiễm trùng do thực phẩm. Người bệnh cần rửa tay trước khi chế biến, sử dụng thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, bảo quản đúng cách và tránh các sản phẩm đã hư hỏng hoặc không đảm bảo vệ sinh.

Lạc có thể trở thành một phần của thực đơn cho người bệnh ung thư nhờ cung cấp protein thực vật, chất béo và năng lượng, nhất là khi người bệnh cần duy trì cân nặng và khối cơ trong quá trình điều trị. Vì vậy, bị ung thư có ăn được lạc không không phải là vấn đề cần kiêng tuyệt đối, mà quan trọng hơn là lựa chọn lạc đảm bảo chất lượng và sử dụng với lượng phù hợp. Người bệnh nên bỏ ngay lạc có dấu hiệu nấm mốc, thay đổi dạng chế biến khi bị đau miệng hoặc khó nuốt và tuân thủ chế độ ăn riêng nếu bác sĩ yêu cầu. Trong trường hợp đang hóa trị, xạ trị hoặc có nguy cơ suy dinh dưỡng, bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng có thể giúp điều chỉnh khẩu phần phù hợp với nhu cầu của từng người.