Trẻ uống kháng sinh bị nôn phải làm sao?
Khi thấy con nôn sau khi uống thuốc, nhiều phụ huynh lo lắng không biết trẻ uống kháng sinh bị nôn phải làm sao? Có cần cho uống lại hay đưa đi khám ngay không? Bài viết dưới đây sẽ giúp cha mẹ hiểu rõ nguyên nhân và cách xử trí đúng để đảm bảo an toàn cho trẻ.
1. Vì sao trẻ uống kháng sinh thường bị nôn?
Trước khi đi tìm câu trả lời cho việc trẻ uống kháng sinh bị nôn phải làm sao, chúng ta cần hiểu cơ chế gây nôn để có cách phòng tránh hiệu quả. Có 3 nguyên nhân chính:
- Mùi vị khó chịu: Hầu hết các loại kháng sinh (dù là dạng hỗn dịch hay siro) đều có dư vị đắng hoặc kim loại đặc trưng. Trẻ em có vị giác nhạy cảm hơn người lớn rất nhiều, nên phản xạ tự nhiên của cơ thể là đẩy chất lạ, khó chịu ra ngoài.
- Kích ứng đường tiêu hóa: Kháng sinh không chỉ tiêu diệt vi khuẩn có hại mà đôi khi còn ảnh hưởng đến hệ vi sinh đường ruột hoặc gây kích ứng niêm mạc dạ dày. Một số loại kháng sinh phổ biến như Erythromycin hay Amoxicillin/Clavulanate thường có tác dụng phụ gây buồn nôn và tiêu chảy.
- Phản xạ nôn: Khi cha mẹ quá lo lắng và ép trẻ uống thuốc bằng cách đưa xi lanh hoặc thìa quá sâu vào họng, nó sẽ kích thích phản xạ nôn trớ, khiến trẻ nôn ra không chỉ thuốc mà cả thức ăn trước đó.
2. Trẻ uống kháng sinh bị nôn phải làm sao?
Việc xử lý sai (uống bù khi không cần thiết hoặc không uống bù khi thuốc chưa kịp ngấm) đều có thể gây hại. Để biết trẻ uống kháng sinh bị nôn phải làm sao, trẻ uống kháng sinh bị nôn có nên uống lại hay không? bạn cần căn cứ vào thời gian kể từ lúc uống thuốc đến lúc nôn.
2.1. Trẻ nôn ngay lập tức (dưới 15 phút)
Nếu trẻ nôn ngay sau khi nuốt thuốc hoặc trong vòng 15 phút đầu, thuốc hầu như chưa kịp xuống ruột non để hấp thu vào máu:
- Xử lý: Bạn NÊN cho trẻ uống lại một liều đầy đủ thay thế.
- Lưu ý: Hãy để trẻ nghỉ ngơi, súc miệng sạch sẽ và bình tĩnh lại khoảng 15-20 phút trước khi cho uống liều bù để tránh kích thích dạ dày tiếp tục nôn.
Nếu con bạn nôn ngay sau khi bạn cho uống kháng sinh và bạn có thể thấy rõ qua bãi nôn rằng bé đã nôn ra thuốc, thì việc cho bé uống lại một liều đầy đủ là hoàn toàn được. Nếu bé tiếp tục nôn, hãy liên hệ với bác sĩ. Việc uống lại thuốc quá thường xuyên có thể gây tiêu chảy, đặc biệt là với một số loại kháng sinh nhất định.
2.2. Trẻ nôn trong khoảng 15 đến 60 phút
Đây là vùng “xám” khó xử lý nhất khiến nhiều mẹ bối rối không biết trẻ uống kháng sinh bị nôn phải làm sao. Lúc này, một phần thuốc đã được hấp thu, nhưng không ai biết chính xác là bao nhiêu.
- Nếu trẻ nôn ít: Không cần uống bù.
- Nếu trẻ nôn thốc tháo lượng lớn: Có thể cân nhắc uống bù lại một nửa liều hoặc tốt nhất là gọi điện thoại cho bác sĩ để xin chỉ định cụ thể dựa trên loại kháng sinh bé đang dùng.
- Vấn đề uống kháng sinh bị nôn có nên uống lại ở khung giờ này cần sự thận trọng để tránh quá liều (overdose).
2.3.Trẻ nôn sau 1 tiếng (Trên 60 phút)
Rất nhiều phụ huynh lo lắng khi thấy uống kháng sinh sau 1 tiếng bị nôn. Tuy nhiên, theo dược động học, sau 1 giờ đồng hồ, phần lớn hoạt chất của kháng sinh đã được dạ dày tống xuống ruột và hấp thu vào máu.
- Xử lý: Bạn KHÔNG NÊN cho trẻ uống bù. Hãy đợi đến cữ thuốc tiếp theo theo đúng lịch trình.
- Việc lo lắng uống thuốc kháng sinh sau 1 tiếng bị nôn có mất tác dụng không là có cơ sở, nhưng việc uống bù lúc này nguy hiểm hơn là thiếu một chút liều lượng, vì nguy cơ ngộ độc thuốc hoặc tác dụng phụ lên gan thận tăng cao.
4. Xử trí tại nhà và cách giúp trẻ hạn chế nôn khi uống kháng sinh
Sau khi trẻ nôn do uống kháng sinh, cần xử trí đúng cách để tránh biến chứng. Phụ huynh nên lau mặt, cho trẻ súc miệng để loại bỏ mùi khó chịu và tránh kích thích nôn tiếp. Đồng thời, bù nước cho bé bằng cách cho uống từng ngụm nhỏ oresol hoặc nước lọc. Nếu trẻ nôn liên tục, nôn cả thức ăn và nước, cần đưa đi khám sớm để kiểm tra.
Biết được trẻ uống kháng sinh bị nôn phải làm sao là bước “chữa cháy”, nhưng “phòng cháy” vẫn tốt hơn. Dưới đây là các phương pháp giúp trẻ hợp tác uống thuốc và giảm thiểu tình trạng nôn trớ:
- Làm lạnh thuốc: Nhiệt độ thấp làm tê liệt tạm thời các nụ vị giác. Bạn có thể để thuốc trong ngăn mát tủ lạnh (nếu hướng dẫn sử dụng cho phép) trước khi cho bé uống.
- Trộn với thức ăn/đồ uống: Bạn có thể trộn thuốc với một lượng nhỏ siro trái cây, sữa chua hoặc nước táo. Lưu ý quan trọng: Chỉ trộn với một lượng nhỏ thức ăn để đảm bảo bé ăn hết và nhận đủ liều thuốc. Không trộn thuốc vào cả bình sữa đầy. Hãy hỏi dược sĩ xem loại kháng sinh đó có bị kiêng dùng chung với sữa hay canxi không.
- Dùng xi lanh (ống tiêm không kim): Đây là dụng cụ tốt nhất. Hãy bơm thuốc từ từ vào má trong của bé (phần giữa nướu và má), thay vì bơm thẳng vào cuống họng. Cách này giúp thuốc trôi xuống cổ họng mà không kích thích vùng gây nôn ở lưỡi.
- Không ép khi bé đang khóc to: Khi khóc, bé dễ bị sặc. Hãy dỗ bé nín hoặc bình tĩnh hơn trước khi đưa thuốc vào miệng.
- Chia nhỏ liều uống: Nếu bé quá nhạy cảm và bạn luôn phải đau đầu suy nghĩ trẻ uống kháng sinh bị nôn phải làm sao, hãy thử chia nhỏ liều. Ví dụ: Nếu bé cần uống 5ml, hãy chia làm 2-3 lần, mỗi lần cách nhau 5-10 phút. Việc này giảm áp lực lên dạ dày và giảm cảm giác buồn nôn.
Tóm lại, việc xử lý đúng cách khi gặp tình huống “trẻ uống kháng sinh bị nôn phải làm sao” đóng vai trò quan trọng để đảm bảo hiệu quả điều trị và sự thoải mái cho trẻ. Việc xác định thời điểm nôn là cách giúp cha mẹ quyết định nên cho trẻ uống bù liều hay không. Trong mọi trường hợp, không nên tự ý cho trẻ uống lại thuốc mà hãy liên hệ với bác sĩ hoặc dược sĩ để được hướng dẫn chính xác, an toàn nhất.
Nguồn thông tin tham khảo: Mayo Clinic
