Nhiễm trùng phổi ở trẻ em có nguy hiểm không?

Theo thống kê của Unicef, cứ mỗi 43 giây lại có ít nhất một trẻ em tử vong vì nhiễm trùng phổi. Hầu hết các trường hợp tử vong này đều có thể phòng ngừa được. Vậy nhiễm trùng phổi ở trẻ em có nguy hiểm không? Những em bé bị nhiễm trùng phổi sẽ cần phải lưu ý những điều gì?

1. Nhiễm trùng phổi ở trẻ em là bệnh gì? Nguyên nhân và dấu hiệu?

Thống kê của UNICEF đến tháng 11/2025 cho thấy, nhiễm trùng phổi là nguyên nhân tử vong do nhiễm trùng hàng đầu ở trẻ em trên toàn cầu. Mỗi năm, bệnh viêm phổi cướp đi sinh mạng của hơn 725.000 trẻ dưới 5 tuổi, trong đó khoảng 190.000 là trẻ sơ sinh. Những con số này cho thấy rõ nhiễm trùng phổi ở trẻ em có nguy hiểm không, đặc biệt với nhóm trẻ còn rất non yếu.

Viêm phổi là một dạng nhiễm trùng phổi do virus, vi khuẩn hoặc hiếm hơn là nấm gây ra. Các tác nhân này lây truyền qua đường hô hấp, xâm nhập vào phổi khiến các túi khí bị viêm và giảm khả năng trao đổi oxy. Khi bệnh tiến triển nặng và không được điều trị kịp thời, viêm phổi có thể đe dọa tính mạng trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Nguyên nhân gây bệnh nhiễm trùng phổi ở trẻ em:

Sức đề kháng kém: Trẻ sinh non, nhẹ cân, thiếu sữa mẹ, suy dinh dưỡng hoặc thiếu Vitamin D khiến hệ miễn dịch non yếu. Việc không tiêm phòng và có bệnh mãn tính làm tăng khả năng bị vi trùng tấn công.
Môi trường độc hại: Khói thuốc lá, ô nhiễm không khí trong nhà và thời tiết lạnh (mùa đông) trực tiếp làm tổn thương đường hô hấp. Điều kiện sống chật chội dễ gây lây nhiễm chéo.
Hệ thống chăm sóc yếu: Kinh tế khó khăn, mẹ thiếu kiến thức chăm sóc và quản lý thai kỳ kém dẫn đến trẻ không được bảo vệ tốt từ trong bụng mẹ đến khi chào đời.

Dấu hiệu nhận biết:

Giai đoạn đầu: Trẻ thường có biểu hiện mệt mỏi, ho, sốt nhẹ, nghẹt mũi, đau họng hoặc thở nhanh hơn bình thường.
Giai đoạn nặng: Các triệu chứng trở nên nghiêm trọng như sốt cao liên tục, khó thở, lồng ngực bị rút lõm khi hít vào. Trẻ có dấu hiệu mất nước, bỏ bú, từ chối uống nước, da dẻ xanh xao hoặc tím tái.

2. Nhiễm trùng phổi ở trẻ em có nguy hiểm không? Vì sao?

Nhiễm trùng phổi ở trẻ em có nguy hiểm không? Câu trả lời chắc chắn là CÓ. Nếu không được phát hiện kịp thời và điều trị đúng cách, viêm phổi có thể dẫn đến những biến chứng trầm trọng, thậm chí đe dọa trực tiếp đến tính mạng của trẻ.

Bệnh còn nguy hiểm vì có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như tràn dịch màng phổi, áp xe phổi hoặc viêm phổi hoại tử. Nếu các biến chứng này không được phát hiện và xử trí đúng cách, nhiễm trùng phổi có thể đe dọa tính mạng và bắt buộc phải nhập viện điều trị.

Khi suy hô hấp tiến triển, lượng oxy trong máu giảm, các cơ quan quan trọng như não không được cung cấp đủ oxy, có thể gây rối loạn ý thức và tổn thương cơ quan. Nguy cơ này càng cao ở trẻ có bệnh nền về tim, phổi, thận hoặc trẻ bị suy giảm miễn dịch.

Thực tế cho thấy nhiễm trùng phổi vẫn là bệnh lý rất nguy hiểm ở trẻ em. WHO từng xếp viêm phổi là một trong những nguyên nhân tử vong hàng đầu ở trẻ dưới 5 tuổi. Tại Việt Nam, mỗi năm có hàng triệu trẻ mắc bệnh và vẫn ghi nhận hàng nghìn ca tử vong. Ngoài ra, do có nhiều tác nhân gây bệnh khác nhau, trẻ có thể bị viêm phổi nhiều lần, và các lần tái nhiễm thường nặng hơn, dễ dẫn đến suy dinh dưỡng và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.

Những lý do trên cho thấy rõ nhiễm trùng phổi ở trẻ em có nguy hiểm không và vì sao bệnh cần được theo dõi, điều trị sớm và đúng cách.

3. Phải làm gì khi bị nhiễm trùng phổi ở trẻ em?

Viêm phổi là một bệnh truyền nhiễm lây lan qua các giọt bắn từ người bệnh sang người khỏe mạnh trong cùng môi trường. Thông thường, thời gian lây nhiễm kéo dài từ 3 đến 5 ngày, nhưng trong một số trường hợp, có thể cần cách ly từ 7 đến 10 ngày.

Việc cần làm khi em bé bị nhiễm trùng phổi gồm:

Điều trị đúng và chăm sóc phù hợp: Trước hết, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám và tuân thủ chỉ định của bác sĩ chuyên khoa Nhi. Trẻ có thể được dùng kháng sinh đường uống nếu bệnh nhẹ, hoặc truyền tĩnh mạch tại bệnh viện nếu bệnh nặng. Đồng thời, cần kiểm soát triệu chứng bằng thuốc hạ sốt như Paracetamol hoặc Ibuprofen và bù dịch khi trẻ nôn ói, không ăn uống được.
Tại nhà, cha mẹ nên chú ý chăm sóc và dinh dưỡng cho trẻ: Cho trẻ bú mẹ nhiều hơn hoặc uống đủ nước để tránh mất nước và giúp loãng đờm. Bữa ăn cần đầy đủ dinh dưỡng, giàu vitamin và khoáng chất, kết hợp cho trẻ nghỉ ngơi hợp lý để nhanh hồi phục.
Theo dõi sát tình trạng của trẻ và tái khám đúng hẹn để bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị và điều chỉnh thuốc khi cần.

Bên cạnh điều trị, tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin như phế cầu, Hib, sởi, ho gà… là biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa viêm phổi và hạn chế nguy cơ biến chứng nguy hiểm cho trẻ.

Tóm lại, nhiễm trùng phổi ở trẻ em có nguy hiểm không? Câu trả lời là CÓ, đặc biệt với trẻ nhỏ, trẻ có sức đề kháng yếu hoặc không được điều trị kịp thời. Bệnh có thể diễn tiến nhanh, gây suy hô hấp và nhiều biến chứng nghiêm trọng. Vì vậy, phát hiện sớm, điều trị đúng và chăm sóc, tiêm phòng đầy đủ là yếu tố then chốt giúp bảo vệ sức khỏe và tính mạng của trẻ.

Nguồn tài liệu tham khảo: Ozlemcavkaytar, UNICEF, Ozlemcavkaytar