Nguyên nhân tiểu đường ở trẻ em

Bệnh tiểu đường (đái tháo đường) đang ngày càng có xu hướng gia tăng ở trẻ nhỏ và thanh thiếu niên. Việc hiểu rõ nguyên nhân tiểu đường ở trẻ em là bước đầu tiên và quan trọng nhất để các bậc phụ huynh có biện pháp phòng ngừa, phát hiện sớm và chăm sóc sức khỏe cho con em mình một cách tốt nhất.

1. Các loại tiểu đường thường gặp ở trẻ em

Trước khi đi sâu vào nguyên nhân, cần phân biệt hai dạng bệnh chính thường gặp ở trẻ:

Tiểu đường type 1: Đây là dạng phổ biến nhất ở trẻ em, còn gọi là đái tháo đường phụ thuộc Insulin.
Tiểu đường type 2: Trước đây thường gặp ở người lớn nhưng nay đang gia tăng ở trẻ em do lối sống và chế độ dinh dưỡng.
Ngoài ra còn có các dạng hiếm gặp hơn như đái tháo đường sơ sinh hoặc đái tháo đường do các bệnh lý khác gây tổn thương tụy.

2. Nguyên nhân tiểu đường type 1 ở trẻ em

Nhiều cha mẹ thường thắc mắc tại sao trẻ em bị tiểu đường khi còn rất nhỏ. Đối với tiểu đường type 1, nguyên nhân xuất phát từ sự rối loạn của hệ miễn dịch.

Hệ miễn dịch tấn công tế bào tụy: Bình thường, hệ thống miễn dịch bảo vệ cơ thể khỏi vi khuẩn và virus. Tuy nhiên, ở trẻ mắc bệnh, hệ miễn dịch tấn công và phá hủy các tế bào beta trong tuyến tụy. Khi các tế bào này bị phá hủy (thường trên 90%), tuyến tụy không còn khả năng sản xuất đủ insulin để kiểm soát đường huyết.
Yếu tố gen và môi trường: Theo thông tin được đăng trên website Pregnancy Birth Baby, nguyên nhân chính xác kích hoạt quá trình này vẫn chưa được hiểu rõ hoàn toàn, nhưng các chuyên gia cho rằng đó là sự kết hợp giữa yếu tố gen di truyền và các yếu tố môi trường (như virus hoặc các tác nhân kích hoạt khác).

3. Nguyên nhân tiểu đường type 2 ở trẻ em

Khác với type 1, nguyên nhân gây tiểu đường ở trẻ em thể type 2 liên quan mật thiết đến lối sống và sự đề kháng insulin.

Đề kháng Insulin: Ở trẻ mắc bệnh type 2, tuyến tụy vẫn có thể sản xuất insulin, thậm chí với số lượng lớn, nhưng các tế bào trong cơ thể lại đề kháng lại tác dụng của nó . Theo thời gian, tuyến tụy bị suy kiệt và không thể sản xuất đủ insulin để thắng được sự đề kháng này.
Thừa cân và béo phì: Đây là nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng bệnh tiểu đường type 2 ở trẻ em . Tình trạng béo trung tâm (mỡ thừa tập trung vùng bụng) làm tăng nguy cơ đề kháng insulin.
Lối sống thiếu lành mạnh: Chế độ ăn uống quá nhiều đường, tinh bột, chất béo xấu kết hợp với việc lười vận động là những yếu tố trực tiếp dẫn đến bệnh.

nguyên nhân tiểu đường ở trẻ em — Ăn nhiều đường, tinh bột, chất béo xấu và ít vận động là những yếu tố làm tăng nguy cơ tiểu đường ở trẻ em.

4. Các yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc tiểu đường ở trẻ

Bên cạnh các nguyên nhân trực tiếp, có nhiều yếu tố nguy cơ cộng hưởng làm rõ hơn nguyên nhân trẻ bị tiểu đường:

Tiền sử gia đình: Theo nghiên cứu được đăng trên website UW Health, trẻ có cha mẹ hoặc anh chị em ruột mắc bệnh tiểu đường (cả type 1 và type 2) sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
Chủng tộc: Một số nghiên cứu chỉ ra rằng tiểu đường type 1 phổ biến hơn ở trẻ em da trắng.
Tuổi dậy thì: Trẻ bước vào tuổi dậy thì có nguy cơ phát triển tiểu đường type 2 cao hơn do sự thay đổi hormone ảnh hưởng đến độ nhạy insulin.
Lười vận động: Dành quá nhiều thời gian cho các hoạt động tĩnh như xem tivi, chơi điện tử thay vì hoạt động thể chất làm tăng nguy cơ tăng cân và mắc bệnh tiểu đường type 2.

5. Các nguyên nhân tiểu đường ở trẻ em có phòng ngừa được không?

Việc hiểu rõ nguyên nhân bệnh tiểu đường ở trẻ em giúp xác định xem bệnh có thể phòng ngừa được hay không:

Đối với tiểu đường type 1: Hiện tại, bệnh này không thể ngăn ngừa được . Chúng ta không thể biết ai sẽ mắc bệnh và bệnh cũng không lây nhiễm từ người khác.
Đối với tiểu đường type 2: Tin vui là bệnh có thể phòng ngừa hoặc làm chậm sự khởi phát thông qua việc thay đổi lối sống.

Cách phòng ngừa tiểu đường type 2 hiệu quả:

Chế độ ăn lành mạnh: Khuyến khích trẻ ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và protein nạc. Hạn chế tối đa đồ uống có đường, nước ngọt, bánh kẹo và thức ăn nhanh .
Tăng cường vận động: Duy trì hoạt động thể chất thường xuyên giúp kiểm soát cân nặng và giảm tình trạng đề kháng insulin .
Kiểm soát cân nặng: Giúp trẻ duy trì cân nặng hợp lý là chìa khóa quan trọng để giảm nguy cơ mắc bệnh .

Tóm lại, nguyên nhân tiểu đường ở trẻ em rất đa dạng, bao gồm cả yếu tố di truyền không thể thay đổi và yếu tố lối sống có thể điều chỉnh. Nếu cha mẹ nhận thấy trẻ có các dấu hiệu bất thường như hay khát nước, sụt cân, mệt mỏi hoặc gia đình có tiền sử bệnh, hãy đưa trẻ đến các cơ sở y tế để được thăm khám, làm xét nghiệm đường huyết và tư vấn điều trị kịp thời.