Hậu quả thiếu vitamin k ở trẻ sơ sinh

Vitamin K giúp cơ thể trẻ hình thành khả năng đông máu bình thường, từ đó hỗ trợ kiểm soát và hạn chế tình trạng chảy máu trong những ngày đầu sau sinh. Tuy nhiên, do lượng vitamin K dự trữ ngay sau sinh còn thấp, nhiều trẻ có thể gặp tình trạng thiếu vitamin K ở trẻ sơ sinh. Nếu không được bổ sung và theo dõi phù hợp, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến khả năng đông máu và gây ra các biểu hiện chảy máu ở trẻ trong những tuần đầu đời.

1. Các hậu quả nghiêm trọng khi thiếu vitamin K ở trẻ sơ sinh

Theo thông tin được đăng trên website Trung tâm Dự phòng và Kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ (CDC). Hậu quả đáng lo ngại nhất của tình trạng này là xuất huyết, khi máu không thể hình thành cục máu đông để cầm máu sẽ:

• Xuất huyết não và màng não: Đây là hậu quả nghiêm trọng nhất, có thể gây tổn thương não kéo dài và ảnh hưởng đến sự phát triển lâu dài của trẻ. Theo thống kê, xuất huyết não ở trẻ sơ sinh có tỷ lệ biến chứng cao, trong đó khoảng 40–50% trường hợp để lại các di chứng cần được theo dõi và can thiệp y tế lâu dài.
• Di chứng thần kinh: Những trẻ vượt qua cơn nguy kịch thường đối mặt với các vấn đề nghiêm trọng như teo não, não úng thủy, động kinh, bại não hoặc chậm phát triển tâm thần vận động.
• Chảy máu ở các cơ quan khác: Tình trạng chảy máu có thể xảy ra ở bất kỳ đâu, phổ biến là chảy máu trong ruột, dạ dày (khiến trẻ nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen), chảy máu ở rốn hoặc mũi.
• Ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể: Trẻ sẽ có làn da nhợt nhạt, niêm mạc nhợt, thường xuyên mệt mỏi, li bì hoặc gặp các vấn đề về tiêu hóa.

2. Các dạng xuất huyết do thiếu vitamin K thường gặp

Bên cạnh đó, theo nghiên cứu được đăng trên website Trung tâm Dự phòng và Kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ (CDC). Dựa vào thời điểm khởi phát, thiếu vitamin K chia tình trạng này thành ba loại chính:

2.1. Xuất huyết khởi phát sớm (Early-onset)

– Thời gian: Xảy ra trong vòng 24 giờ đầu sau khi sinh.

– Đặc điểm: Thường gặp ở bé sơ sinh thiếu vitamin K có mẹ sử dụng các loại thuốc điều trị co giật hoặc thuốc chống lao trong thai kỳ.

2.2. Xuất huyết điển hình (Classical)

• Thời gian: Từ ngày thứ 2 đến tuần đầu tiên sau sinh.
• Đặc điểm: Thường biểu hiện qua tình trạng bầm tím dưới da hoặc chảy máu từ cuống rốn.

2.3. Xuất huyết khởi phát muộn (Late-onset)

• Thời gian: Từ 1 tuần đến 6 tháng tuổi, phổ biến nhất ở giai đoạn 2 – 8 tuần.
• Đặc điểm: Đây là dạng cực kỳ nguy hiểm vì 30-60% trường hợp sẽ bị xuất huyết não. Tình trạng này thường xảy ra ở những trẻ chỉ bú mẹ hoàn toàn mà không được tiêm phòng vitamin K tại thời điểm sau sinh.

3. Cách phòng ngừa hậu quả thiếu vitamin K ở trẻ sơ sinh

May mắn thay, những hậu quả nặng nề kể trên hoàn toàn có thể ngăn ngừa được bằng các biện pháp chủ động.

3.1.Tiêm vitamin K ngay sau khi sinh

Phương pháp hiệu quả nhất được các tổ chức y tế khuyến cáo là tiêm một liều vitamin K1 duy nhất vào cơ bắp đùi của trẻ ngay sau khi chào đời.

• Liều lượng: Trẻ trên 1.500g tiêm 1mg; trẻ dưới hoặc bằng 1.500g tiêm 0,5mg.
• Hiệu quả: Một mũi tiêm duy nhất có thể bảo vệ trẻ khỏi nguy cơ thiếu vitamin K cho đến khi trẻ bắt đầu ăn dặm và vi khuẩn đường ruột tự sản sinh được vitamin K.

3.2.Chăm sóc dinh dưỡng cho mẹ và bé

• Bổ sung qua thực phẩm: Phụ nữ mang thai những tháng cuối nên tăng cường các thực phẩm giàu vitamin K như gan, rau xanh, dầu mỡ để cải thiện lượng vitamin K truyền cho con qua sữa mẹ.
• Bổ sung đường uống: Trong một số trường hợp, trẻ có thể được cho uống vitamin K, nhưng phương pháp này cần nhiều liều (thường là 3 liều vào các mốc: sau sinh, 1 tuần tuổi và 1 tháng tuổi) và cần sự tuân thủ nghiêm ngặt từ gia đình.

Trẻ sơ sinh bị thiếu vitamin K là vấn đề sức khỏe cần được quan tâm đúng mức ngay từ những ngày đầu đời. Việc nhận biết sớm các hậu quả có thể gặp phải giúp cha mẹ chủ động hơn trong quá trình theo dõi, chăm sóc và áp dụng các biện pháp dự phòng phù hợp theo khuyến cáo y tế. Bổ sung vitamin K đúng thời điểm không chỉ hỗ trợ quá trình đông máu sinh lý của trẻ mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe và tạo nền tảng phát triển ổn định trong giai đoạn đầu đời.