Trào ngược dạ dày nên ăn gì, cần tránh thực phẩm nào?

Trào ngược dạ dày thường gây ra các triệu chứng như ợ nóng, ợ chua, đầy bụng và khó chịu sau khi ăn. Vì vậy, lựa chọn thực phẩm phù hợp có thể hỗ trợ kiểm soát triệu chứng và hạn chế tình trạng trào dạ dày ngược tái diễn. Vậy người bệnh nên ăn gì, kiêng gì khi bị trào ngược dạ dày? Những thông tin dưới đây sẽ giúp bạn xây dựng chế độ ăn uống phù hợp hơn.

1. Dấu hiệu nào nhận biết bị trào ngược axit ở dạ dày?

Trào ngược dạ dày có thể gây ra các triệu chứng ở thực quản, vùng ngực và họng. Một số biểu hiện thường rõ hơn sau ăn, khi nằm hoặc cúi người. Các dấu hiệu thường gặp gồm:

Ợ nóng, ợ chua, ợ hơi: Người bệnh có cảm giác nóng rát từ vùng thượng vị hoặc sau xương ức, kèm ợ hơi và vị chua, đắng trong miệng do dịch dạ dày trào lên.
Buồn nôn hoặc nôn: Dịch dạ dày trào ngược có thể gây cảm giác buồn nôn, đôi khi kèm nôn ra thức ăn hoặc dịch chua.
Đau tức ngực, nóng rát vùng thượng vị: Axit tiếp xúc với niêm mạc thực quản có thể gây nóng rát phía sau xương ức hoặc vùng bụng trên. Triệu chứng này đôi khi dễ nhầm với các nguyên nhân khác gây đau ngực.
Khó nuốt, nuốt nghẹn: Trào ngược kéo dài có thể gây viêm và tổn thương thực quản, khiến người bệnh cảm thấy thức ăn khó đi xuống hoặc vướng nghẹn khi nuốt.
Ho kéo dài, đau họng, khàn tiếng: Khi dịch trào ngược lên vùng họng và thanh quản, người bệnh có thể bị ho khan, đau rát họng hoặc khàn tiếng, thường rõ hơn vào ban đêm hoặc buổi sáng.
Tăng tiết nước bọt: Một số người có thể tiết nhiều nước bọt hơn bình thường khi xảy ra trào ngược. Đây là phản ứng giúp trung hòa và làm sạch axit trong thực quản.
Đắng miệng: Dịch dạ dày hoặc dịch mật trào lên có thể để lại vị đắng, khó chịu trong miệng, nhất là sau khi ngủ dậy.

*Trào ngược axit ở dạ dày khiến người bệnh đau và nóng rát vùng thượng vị*

Nếu các triệu chứng xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc ảnh hưởng đến ăn uống, giấc ngủ, người bệnh nên đi khám để được xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.

2. Biến chứng khi mắc trào ngược dạ dày là gì?

Trào ngược dạ dày nếu kéo dài và không được kiểm soát phù hợp có thể gây tổn thương thực quản cũng như ảnh hưởng đến đường hô hấp. Mức độ biến chứng phụ thuộc vào thời gian mắc bệnh và tần suất dịch axit tiếp xúc với các cơ quan.

Một số biến chứng người bệnh có thể gặp gồm:

Viêm họng, viêm thực quản: Axit và dịch vị thường xuyên tiếp xúc với niêm mạc thực quản có thể gây viêm, kích ứng, đau rát hoặc hình thành các vết loét. Tình trạng này kéo dài có thể làm tổn thương có thể trở nên mãn tính và ảnh hưởng đến chức năng thực quản.
Barrett thực quản: Đây là tình trạng các tế bào ở lớp niêm mạc thực quản thay đổi để thích nghi với sự tiếp xúc lâu dài với axit. Barrett thực quản được xem là yếu tố làm tăng nguy cơ phát triển ung thư thực quản, vì vậy cần được theo dõi và kiểm tra định kỳ.
Hẹp thực quản: Tổn thương do trào dạ dày ngược tái diễn có thể khiến mô sẹo hình thành, làm lòng thực quản thu hẹp. Người bệnh thường có cảm giác thức ăn bị mắc lại, khó nuốt hoặc gặp khó khăn khi ăn uống.
Trào ngược họng thanh quản: Dịch axit có thể trào lên vùng họng và thanh quản, đặc biệt khi nằm ngủ. Tình trạng này có thể gây đau rát họng, ho, khàn tiếng và kích ứng dây thanh quản nếu diễn ra thường xuyên.
Ảnh hưởng đến đường hô hấp: Trong một số trường hợp, dịch dạ dày trào lên có thể kích thích đường thở hoặc đi vào đường hô hấp, làm tăng tình trạng ho, khò khè và khó thở. Người đang mắc hen suyễn cũng có thể nhận thấy triệu chứng trở nên khó kiểm soát hơn khi trào ngược dạ dày không được kiểm soát tốt.

3. Người bị trào ngược dạ dày nên ăn gì?

Chế độ ăn uống rất quan trọng trong việc điều trị và kiểm soát các triệu chứng trào dạ dày ngược. Nếu xây dựng một chế độ ăn uống lành mạnh, các cơn trào ngược có thể giảm xuống đáng kể và không khó chịu trong sinh hoạt hàng ngày.

Dưới đây là những thực phẩm người bị trào ngược dạ dày nên ăn:

3.1. Các loại đậu

Đậu đen, đậu xanh, đậu đỏ, đậu nành… cung cấp chất xơ và protein thực vật, có thể giúp bữa ăn cân bằng hơn cho người trào ngược dạ dày. Tuy nhiên, một số loại đậu dễ gây đầy hơi. Người bệnh nên ngâm đậu trước khi nấu và ăn với lượng vừa phải để hạn chế chướng bụng, khó tiêu.

*Người bị trào ngược dạ dày nên ăn các loại đậu*

3.2. Bánh mì và yến mạch

Bánh mì và yến mạch là những lựa chọn tương đối dễ sử dụng trong chế độ ăn của người trào ngược dạ dày. Có thể dùng bánh mì cho bữa sáng hoặc bữa phụ; yến mạch có thể nấu cháo, súp hoặc kết hợp với sữa phù hợp. Nên ưu tiên cách chế biến đơn giản, hạn chế thêm nhiều chất béo.

3.3. Kẹo cao su

Nhai kẹo cao su không đường có thể kích thích tiết nước bọt, từ đó hỗ trợ làm sạch axit còn lại trong thực quản. Tuy nhiên, người bị dạ dày nên tránh loại có vị bạc hà nếu nhận thấy loại này làm triệu chứng trào dạ dày ngược trở nên rõ rệt hơn. Ngoài ra, cũng nên hạn chế nhai kẹo cao su lúc đói bụng vì có thể làm cho dạ dày tăng tiết axit, gây đau dạ dày.

3.4. Gừng hỗ trợ giảm triệu chứng trào ngược dạ dày

Gừng có thể được sử dụng với lượng vừa phải trong chế độ ăn của người trào ngược dạ dày. Loại gia vị này có đặc tính chống viêm và thường được dùng để hỗ trợ giảm cảm giác buồn nôn, khó chịu ở đường tiêu hóa. Có thể thêm một lượng nhỏ gừng vào món ăn hoặc dùng nước gừng ấm.

3.5. Đạm dễ tiêu

Người bị dạ dày nên ưu tiên nguồn protein ít chất béo, dễ tiêu thay vì các loại thịt nhiều mỡ. Một số lựa chọn có thể tham khảo:

Thịt thăn heo.
Thịt gia cầm bỏ da.
Cá và hải sản phù hợp.
Đậu phụ.
Lòng trắng trứng.

4. Cần tránh những loại thực phẩm nào khi bị trào ngược dạ dày?

Để kiểm soát các cơn trào ngược dạ dày, người bệnh cần đặc biệt chú ý tới thực phẩm ăn hàng ngày, đặc biệt là những thực phẩm dễ gây đầy bụng, kích thích dạ dày hoặc tốn nhiều thời gian để tiêu hóa. Một số nhóm thực phẩm nên hạn chế như sau:

Món ăn nhiều chất béo: Đồ chiên, rán hoặc chứa nhiều dầu mỡ thường khó tiêu, dễ gây cảm giác nặng bụng và tạo điều kiện thuận lợi cho tình trạng trào ngược xuất hiện.
Một số loại quả có nhiều nhựa: Sung, hồng và hồng xiêm không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn, nhưng nên ăn với lượng phù hợp, nhất là khi hệ tiêu hóa đang nhạy cảm.
Đồ ăn, thức uống có vị chua: Cam, chanh, bưởi cùng các loại trái cây giàu axit có thể khiến biểu hiện nóng rát, ợ chua hoặc khó chịu do trào ngược trở nên rõ hơn ở một số người.
Thức ăn nhiều muối: Thói quen ăn mặn nên được điều chỉnh bằng cách giảm lượng muối trong khẩu phần và khi chế biến món ăn.
Rượu bia, thuốc lá, trà và cà phê: Những yếu tố này có thể làm đường tiêu hóa dễ bị kích thích, từ đó khiến triệu chứng trào ngược xuất hiện thường xuyên hơn, nhất là khi dùng khi bụng rỗng.

*Cần tránh những loại thực phẩm chiên rán khi bị trào ngược dạ dày*

Việc tìm hiểu trào ngược dạ dày nên ăn gì và cần hạn chế thực phẩm nào giúp người bệnh chủ động hơn trong quá trình kiểm soát triệu chứng. Bên cạnh chế độ ăn uống phù hợp, người bệnh nên tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ, duy trì sinh hoạt khoa học và theo dõi các biểu hiện bất thường. Những thay đổi này có thể góp phần hạn chế triệu chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.