Quy trình khám bệnh trĩ diễn ra như thế nào và bao gồm những bước nào?
Bệnh trĩ là bệnh lý hậu môn – trực tràng rất phổ biến nhưng nhiều người thường trì hoãn đi khám vì tâm lý e ngại. Việc nắm rõ quy trình khám bệnh trĩ diễn ra ra sao sẽ giúp bệnh nhân giải tỏa lo âu, biết rõ khám bệnh trĩ như thế nào để chủ động phát hiện sớm và điều trị hiệu quả, tránh biến chứng nguy hiểm.
1. Khám trĩ như thế nào và các bước khám bệnh trĩ chuẩn y khoa gồm những gì?
Thực hiện quy trình khám bệnh trĩ chuẩn y khoa giúp bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng tổn thương. Bệnh nhân sẽ trải qua các bước khám bệnh trĩ từ lâm sàng đến cận lâm sàng một cách nhẹ nhàng, nhanh chóng.
1.1. Bước 1: Khám lâm sàng và hỏi tiền sử bệnh lý diễn ra ra sao?
Bác sĩ bắt đầu bằng việc trao đổi riêng tư về các triệu chứng người bệnh gặp phải. Bệnh nhân cần chia sẻ về tình trạng chảy máu (máu tươi dính giấy vệ sinh hay nhỏ giọt), cảm giác đau rát, ngứa ngáy hoặc khối sa ở hậu môn.
Bác sĩ cũng khai thác kỹ thói quen đại tiện (táo bón, tiêu chảy mạn tính, rặn nhiều), chế độ ăn uống, thói quen sinh hoạt, tiền sử dùng thuốc và tiền sử gia đình về các bệnh lý đại trực tràng.
1.2. Bước 2: Quan sát bên ngoài hậu môn
Bệnh nhân được hướng dẫn nằm ở tư thế thích hợp (thường là nằm nghiêng co gối). Bác sĩ sẽ quan sát trực quan vùng quanh hậu môn để tìm kiếm các bất thường rõ ràng.
Bước này giúp phát hiện búi trĩ ngoại, búi trĩ nội bị sa ra ngoài, trĩ ngoại có huyết khối (màu tím xanh, sưng đau), nứt kẽ hậu môn, rò hậu môn, da thừa hậu môn hoặc tình trạng viêm nhiễm, rỉ dịch niêm mạc.
1.3. Bước 3: Thăm khám hậu môn – trực tràng bằng tay
Bác sĩ đeo găng tay y tế, thoa gel bôi trơn chuyên dụng và nhẹ nhàng đưa ngón tay trỏ vào lòng trực tràng của bệnh nhân. Thao tác này giúp kiểm tra trương lực cơ thắt hậu môn, phát hiện cảm giác đau điểm, kiểm tra có máu theo găng hay không, đồng thời tìm kiếm các khối u, polyp hoặc các búi trĩ nội lớn.
1.4. Bước 4: Nội soi hậu môn – trực tràng trong quy trình khám trĩ
Nội soi hậu môn – trực tràng là bước rất quan trọng trong quy trình khám trĩ. Do các búi trĩ nội mềm nằm sâu bên trong thường khó cảm nhận đầy đủ bằng tay, bác sĩ sẽ dùng ống soi hậu môn chuyên dụng để quan sát trực tiếp.
Hình ảnh nội soi giúp xác định chính xác vị trí búi trĩ, mức độ sung huyết niêm mạc và loại trừ các nguyên nhân gây chảy máu khác. Thủ thuật này diễn ra nhanh chóng, nhẹ nhàng và thường không cần gây mê.
2. Quy trình thăm khám bệnh trĩ giúp xác định những cấp độ và phân loại trĩ nào?
Áp dụng đúng quy trình thăm khám bệnh trĩ là cơ sở để bác sĩ phân loại chính xác dạng trĩ và cấp độ bệnh, từ đó đưa ra phác đồ điều trị phù hợp nhất cho từng người bệnh.
2.1. Phân biệt trĩ nội, trĩ ngoại và trĩ hỗn hợp
Dựa vào vị trí hình thành so với đường răng lược (ranh giới giải phẫu trong hậu môn), bác sĩ sẽ phân biệt các loại trĩ:
- Trĩ nội: Bắt đầu phía trên đường răng lược, bao phủ bởi niêm mạc trực tràng, không có dây thần kinh cảm giác đau nên thường gây chảy máu không đau.
- Trĩ ngoại: Bắt đầu phía dưới đường răng lược, bao phủ bởi lớp da giàu dây thần kinh cảm giác, dễ gây đau rát, sưng ngứa, đặc biệt đau dữ dội khi có huyết khối.
- Trĩ hỗn hợp: Khi búi trĩ nội và trĩ ngoại phát triển lớn, liên kết nối liền với nhau qua đường răng lược.
2.2. Đánh giá 4 cấp độ của trĩ nội
Nội soi và thăm khám giúp bác sĩ xếp loại trĩ nội theo 4 cấp độ dựa trên mức độ sa của búi trĩ:
- Độ 1: Búi trĩ phồng lên trong lòng hậu môn, gây chảy máu nhưng chưa sa ra ngoài.
- Độ 2: Búi trĩ sa ra ngoài khi rặn đại tiện nhưng tự co trở lại vào trong.
- Độ 3: Búi trĩ sa ra ngoài khi đi tiêu hoặc vận động mạnh, không tự co lên được mà phải dùng tay đẩy vào.
- Độ 4: Búi trĩ sa thường trực bên ngoài hậu môn, dùng tay đẩy cũng không vào lại, nguy cơ cao bị nghẹt và tắc mạch.
3. Khám trĩ gồm những gì trước và sau khi thực hiện xét nghiệm chuyên sâu?
Nhiều người thắc mắc khám trĩ gồm những gì ngoài việc bác sĩ hỏi bệnh và thăm khám vùng hậu môn. Thực tế, không phải trường hợp nào cũng cần làm xét nghiệm chuyên sâu. Tùy triệu chứng, tuổi, tiền sử bệnh và hướng điều trị dự kiến, bác sĩ có thể chỉ định thêm một số xét nghiệm để đánh giá sức khỏe tổng quát hoặc loại trừ các nguyên nhân khác gây chảy máu hậu môn:
- Xét nghiệm máu: Công thức máu có thể được chỉ định khi người bệnh chảy máu kéo dài hoặc chảy máu nhiều, nhằm đánh giá tình trạng thiếu máu và mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe.
- Xét nghiệm đông máu: Có thể cần thực hiện trước một số thủ thuật hoặc phẫu thuật điều trị trĩ, đặc biệt ở người có tiền sử rối loạn đông máu hoặc đang sử dụng thuốc ảnh hưởng đến quá trình đông máu. Kết quả giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ chảy máu và chuẩn bị phương án xử trí phù hợp.
- Nội soi đại tràng: Chảy máu hậu môn không phải lúc nào cũng do trĩ. Bác sĩ có thể cân nhắc nội soi đại tràng khi người bệnh có yếu tố nguy cơ hoặc dấu hiệu cảnh báo bệnh lý đại trực tràng, chẳng hạn thay đổi bất thường thói quen đại tiện, đau bụng kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc có máu trong phân. Độ tuổi và thời điểm nội soi cũng được quyết định dựa trên nguy cơ cá nhân và tiền sử tầm soát trước đó, thay vì áp dụng một mốc tuổi cố định cho tất cả mọi người.
Như vậy, các xét nghiệm bổ sung không phải bước bắt buộc trong mọi lần khám trĩ. Bác sĩ sẽ dựa trên biểu hiện cụ thể và kết quả thăm khám ban đầu để xác định người bệnh có cần thực hiện thêm hay không.
4. Đi khám bệnh trĩ có đau không và cần chuẩn bị những gì trước khi khám?
Lo sợ đau đớn là lý do chính khiến bệnh nhân trì hoãn việc tìm hiểu khám trĩ như thế nào. Tuy nhiên, các kỹ thuật khám hiện đại đã được tối ưu hóa để giảm thiểu tối đa cảm giác khó chịu.
4.1. Khám bệnh trĩ có gây đau rát hay khó chịu không?
Thăm khám bằng tay hay bằng nội soi hậu môn thông thường chỉ gây cảm giác mót rặn nhẹ hoặc tức nhẹ lúc thực hiện. Bác sĩ luôn sử dụng gel bôi trơn chuyên dụng để thao tác thăm khám diễn ra êm ái.
Trường hợp bệnh nhân có tình trạng trĩ ngoại tắc mạch sưng đau hoặc nứt kẽ hậu môn, bác sĩ sẽ thực hiện thao tác cực kỳ nhẹ nhàng hoặc cần sử dụng thuốc tê tại chỗ để người bệnh hoàn toàn dễ chịu trong suốt quy trình khám bệnh trĩ.
4.2. Bệnh nhân cần chuẩn bị tâm lý và vệ sinh cá nhân thế nào trước khi đi khám trĩ?
Bệnh nhân nên giữ tâm lý thoải mái, thả lỏng cơ thể vì đây là thủ thuật y khoa rất phổ biến.
Về vệ sinh, hãy đi tiêu trước khi khám (nếu có thể), rửa sạch vùng hậu môn bằng nước ấm và lau khô nhẹ nhàng. Chuẩn bị sẵn thông tin về các triệu chứng, thói quen ăn uống và danh sách thuốc đang sử dụng để trao đổi với bác sĩ.
4.3. Có cần nhịn ăn hay dùng thuốc tẩy ruột trước khi thực hiện quy trình khám trĩ không?
Đối với quy trình khám trĩ cơ bản (khám lâm sàng, thăm trực tràng, soi hậu môn), bệnh nhân KHÔNG CẦN nhịn ăn hay uống thuốc tẩy ruột phức tạp. Bác sĩ có thể chỉ định thụt tháo nhẹ trực tràng bằng dung dịch tại chỗ trước khi soi.
Chỉ khi bác sĩ yêu cầu nội soi đại tràng toàn bộ tầm soát, người bệnh mới cần nhịn ăn và làm sạch ruột theo hướng dẫn riêng.
Hiểu rõ quy trình khám bệnh trĩ giúp người bệnh chủ động, tự tin đi khám sớm để phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm như mất máu, tắc mạch hay nghẹt búi trĩ. Nếu bạn đang gặp phải các dấu hiệu nghi ngờ bệnh trĩ và cần tìm kiếm địa chỉ thăm khám uy tín, riêng tư, hãy tham khảo dịch vụ khám chữa bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Thu Cúc để được đội ngũ chuyên gia Hậu môn – Trực tràng trực tiếp chẩn đoán và tư vấn phác đồ điều trị tối ưu.
