Khoảng cách giữa 2 lần nội soi đại tràng bao lâu là hợp lý?

Khoảng cách giữa 2 lần nội soi đại tràng không giống nhau ở tất cả mọi người mà phụ thuộc vào tuổi, nguy cơ ung thư đại trực tràng, kết quả lần nội soi trước và tình trạng sức khỏe. Vậy khoảng cách giữa 2 lần nội soi đại tràng bao lâu là hợp lý, khi nào cần nội soi sớm hơn và trường hợp nào có thể giãn thời gian theo dõi?

1. Lý do cần xác định rõ khoảng cách giữa 2 lần nội soi đại tràng là gì?

Mọi người thường có suy nghĩ “chỉ đi nội soi đại tràng khi có triệu chứng đau bụng dữ dội hoặc đại tiện ra máu” nhưng hơn 70% trường hợp ung thư đại trực tràng phát triển từ các polyp lành tính trong khoảng 5-10 năm. Trong những năm này, hầu như người bệnh không có các triệu chứng nổi bật.

Thăm khám sức khỏe và nội soi đại tràng định kỳ sẽ giúp bạn:

Nội soi giúp phát hiện sớm và loại bỏ polyp trước khi chúng biến đổi thành ung thư
Hỗ trợ theo dõi tiến triển của những bệnh lý mạn tính về đại tràng
Giảm nguy cơ các biến chứng
Giảm chi phí điều trị đắt đỏ ở giai đoạn muộn

Thời gian giữa 2 lần nội soi đại tràng phụ thuộc hoàn toàn vào độ tuổi, kết quả nội soi trước đó và mức độ nguy cơ mắc bệnh của từng cá nhân.

*Khoảng cách giữa 2 lần nội soi đại tràng không giống nhau ở tất cả mọi người*

2. Khoảng cách giữa 2 lần nội soi đại tràng theo từng nhóm đối tượng

Dưới đây là các khuyến cáo chuẩn về tần suất nội soi đại tràng được tổng hợp từ các nguồn y tế uy tín:

2.1. Đối với những người khỏe mạnh và không có các yếu tố nguy cơ đặc biệt

Nếu bạn không có tiền sử bệnh đại tràng, gia đình không có người bị ung thư đại trực tràng và kết quả nội soi lần trước hoàn toàn bình thường:

Từ 45 tuổi trở lên nên bắt đầu thực hiện nội soi đại tràng lần đầu để tầm soát.
Khoảng cách hai lần nội soi đại tràng là 5-10 năm/lần nếu kết quả không phát hiện bất thường.
Người trẻ tuổi dưới 50 có sức khỏe tốt có thể áp dụng khoảng cách 10 năm/lần, trong khi nhóm trên 60 tuổi nên rút ngắn xuống còn 5-7 năm/lần.

2.2. Đối với người đã từng phát hiện polyp đại tràng

Đây là nhóm cần theo dõi chặt chẽ nhất, khoảng cách nội soi đại tràng bao lâu làm lại sẽ được quyết định dựa trên đặc tính của polyp đã được cắt bỏ:

Polyp nhỏ dưới 10mm, lành tính, chỉ có 1-2 chiếc: Nên nội soi lại sau 3-5 năm.
Polyp lớn hơn 10mm, nhiều polyp từ 3 chiếc trở lên hoặc polyp có dấu hiệu .nguy cơ trung bình: Khoảng cách giữa 2 lần nội soi đại tràng là 1-3 năm.
Polyp có kết quả sinh thiết nghi ngờ tiền ung thư: Cần nội soi lại sau 6 tháng đến 1 năm theo chỉ định của bác sĩ

2.3. Đối tượng có bệnh lý đại tràng mãn tính

Nếu bệnh nhân đang điều trị các bệnh viêm đại tràng, cần tuyệt đối tuân theo lịch tái khám sau:

Bệnh viêm đại tràng mạn tính thông thường: Lịch nội soi lại mỗi 1-2 năm để theo dõi tiến triển bệnh.
Bệnh viêm loét đại tràng hoặc bệnh Crohn đã mắc trên 8 năm: Mỗi năm cần nội soi đại tràng một lần để tầm soát nguy cơ biến đổi thành ung thư.
Trường hợp bệnh nhân đang trong giai đoạn bùng phát và có triệu chứng nặng: bác sĩ có thể chỉ định nội soi sớm hơn để đánh giá tình trạng tổn thương.

2.4. Đối tượng có nguy cơ cao mắc ung thư đại tràng

Những người thuộc nhóm này cần bắt đầu tầm soát sớm hơn và áp dụng khoảng cách nội soi ngắn hơn nhiều so với người bình thường:

Gia đình có người thân trực hệ (cha, mẹ, anh em ruột, con cái) bị ung thư đại trực tràng: Nên bắt đầu nội soi từ 40 tuổi, hoặc sớm hơn 10 năm so với độ tuổi được chẩn đoán của người thân, với tần suất mỗi 3-5 năm/lần
Người đã từng phẫu thuật ung thư đại trực tràng: Cần nội soi kiểm tra sau 1 năm, 3 năm và 5 năm sau phẫu thuật, sau đó duy trì tần suất 1-3 năm/lần
Người có hội chứng đa polyp đại tràng gia đình: Cần nội soi mỗi năm một lần để kiểm soát chặt chẽ nguy cơ ác tính

*Khoảng cách nội soi đại tràng bao lâu làm lại sẽ được quyết định dựa trên đặc tính của polyp đã được cắt bỏ*

3. Các yếu tố làm thay đổi khoảng cách giữa 2 lần nội soi đại tràng

Ngoài các nhóm đối tượng đã liệt kê, bạn cần đi nội soi đại tràng sớm hơn nhiều lần kế hoạch nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường sau:

Đau bụng kéo dài không rõ nguyên nhân
Thay đổi thói quen đại tiện bất thường trong hơn 2 tuần (liên tục táo bón hoặc tiêu chảy)
Đại tiện ra máu, phân có lẫn nhầy hoặc phân đen
Sụt cân không rõ nguyên nhân trên 3-5 kg trong vòng 1 tháng
Cảm giác đại tiện không hết dù vừa đi vệ sinh xong

Lưu ý rằng bạn không cần đợi đến hết khoảng thời gian quy định giữa hai lần nội soi nếu xuất hiện các triệu chứng trên. Việc chần chừ thăm khám có thể làm bỏ lỡ cơ hội phát hiện bệnh sớm.

4. Có nên nội soi đại tràng quá thường xuyên không?

Mặc dù nội soi là phương pháp an toàn, nhưng việc thực hiện quá dày đặc cũng không được khuyến cáo. Nguy cơ biến chứng như thủng đại tràng hoặc chảy máu sau nội soi tuy rất thấp (khoảng 4 trên 10.000 ca đối với thủng, 8 trên 10.000 ca đối với chảy máu) nhưng sẽ tăng lên nếu bạn lặp lại thủ thuật quá thường xuyên không có chỉ định.

Ngoài ra, việc nội soi quá liên tục cũng gây ra sự khó chịu, lo lắng không cần thiết cho người bệnh. Hiện nay phương pháp nội soi đại tràng gây mê không đau đã được áp dụng phổ biến tại hầu hết các cơ sở y tế uy tín, giúp giảm tối đa cảm cảm giác khó chịu trong quá trình thực hiện.

Tóm lại, không có một đáp án duy nhất cho câu hỏi “bao lâu nội soi đại tràng một lần” áp dụng cho tất cả mọi người. Khoảng cách giữa 2 lần nội soi đại tràng phù hợp nhất với bạn sẽ được bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa quyết định sau khi đánh giá đầy đủ về tiền sử sức khỏe, kết quả nội soi trước đó và các yếu tố nguy cơ cá nhân.