Chế độ ăn trào ngược dạ dày thực quản: Nên ăn gì và kiêng gì?

Chế độ ăn trào ngược dạ dày thực quản nên được xây dựng phù hợp với tình trạng và khả năng dung nạp của từng người. Lựa chọn thực phẩm ít gây kích ứng, ăn đúng cách và hạn chế những món dễ làm tăng triệu chứng có thể giúp giảm ợ nóng, ợ chua và cảm giác khó chịu sau ăn.

1. Bệnh trào ngược dạ dày thực quản là gì?

Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) xảy ra khi dịch hoặc thức ăn từ dạ dày trào ngược lên thực quản, gây các triệu chứng khó chịu hoặc tổn thương niêm mạc. Bệnh thường liên quan đến sự suy giảm chức năng cơ thắt thực quản dưới.

Triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản thường gặp gồm ợ nóng, ợ chua, cảm giác thức ăn hoặc dịch dạ dày trào lên cổ họng, đau ngực, khó nuốt. Một số người có thể ho kéo dài hoặc khàn tiếng.

Nếu kéo dài không được kiểm soát, bệnh có thể gây biến chứng trào ngược dạ dày thực quản như viêm, loét, hẹp thực quản hoặc Barrett thực quản. Cách chữa trào ngược dạ dày thực quản tùy tình trạng, có thể kết hợp thay đổi lối sống và dùng thuốc theo chỉ định.

Để phòng ngừa trào ngược dạ dày thực quản, nên duy trì cân nặng phù hợp, tránh ăn quá no, không nằm ngay sau ăn và hạn chế những thực phẩm, đồ uống khiến triệu chứng tăng lên.

2. Chế độ ăn có ảnh hưởng thế nào đến trào ngược dạ dày thực quản?

Chế độ ăn có thể ảnh hưởng rõ đến tần suất và mức độ triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản. Một số thực phẩm, đồ uống như món nhiều chất béo, đồ cay, chocolate, cà phê, rượu bia, bạc hà hoặc thực phẩm có tính acid có thể làm triệu chứng tăng lên ở một số người. Tuy nhiên, không phải ai bị trào ngược cũng cần kiêng hoàn toàn các nhóm thực phẩm này.

Bên cạnh lựa chọn thực phẩm, thời điểm và cách ăn cũng rất quan trọng. Ăn quá no hoặc ăn sát giờ ngủ có thể làm tình trạng trào ngược dễ xuất hiện hơn. Người bệnh nên ăn với lượng vừa phải, ăn chậm, đồng thời tránh nằm ngay sau bữa ăn.

3. Trào ngược dạ dày thực quản nên ăn gì?

Người bị trào ngược dạ dày thực quản nên ưu tiên các món ăn dễ tiêu, ít chất béo và giàu dinh dưỡng, đồng thời lựa chọn thực phẩm dựa trên mức độ đáp ứng của cơ thể. Không phải ai cũng cần kiêng hoàn toàn một nhóm thực phẩm, bởi tác nhân làm nặng triệu chứng có thể khác nhau ở từng người.

Trong chế độ ăn trào ngược dạ dày thực quản, có thể ưu tiên:

• Rau củ và trái cây ít acid: Rau xanh, bí xanh, cà rốt, khoai lang; các loại trái cây không có tính acid cao và không gây khó chịu cho người bệnh.

• Protein ít chất béo: Thịt gia cầm bỏ da, cá, trứng và các loại thịt nạc. Nên chế biến bằng cách luộc, hấp, kho hoặc nướng thay vì chiên rán.

• Ngũ cốc và thực phẩm giàu chất xơ phù hợp: Yến mạch, gạo, bánh mì hoặc các loại ngũ cốc mà người bệnh dung nạp tốt.

• Sữa và chế phẩm từ sữa ít béo nếu không gây đầy bụng hoặc làm tăng triệu chứng.

• Nước lọc là lựa chọn phù hợp để duy trì đủ nước, thay cho đồ uống có gas, cà phê hoặc rượu bia.

Bên cạnh việc lựa chọn thực phẩm, người bệnh nên ăn với lượng vừa phải, tránh ăn quá no và không nằm ngay sau khi ăn. Nếu thường xuyên bị trào ngược vào ban đêm, nên hoàn thành bữa ăn trước khi nằm hoặc đi ngủ ít nhất khoảng 3 giờ.

4. Trào ngược dạ dày thực quản kiêng gì?

Một số nhóm nên hạn chế trong chế độ ăn trào ngược dạ dày thực quản gồm:

• Đồ ăn nhiều chất béo: Món chiên, rán, nhiều mỡ, thức ăn nhanh vì có thể làm chậm quá trình tiêu hóa và dễ khiến triệu chứng trào ngược nặng hơn.

• Thực phẩm cay, nhiều gia vị: Ớt, tiêu và các món quá cay nếu ăn vào gây nóng rát hoặc ợ chua.

• Thực phẩm, đồ uống có tính acid: Cam, chanh, bưởi, cà chua và các sản phẩm từ chúng nếu làm tăng triệu chứng.

• Chocolate và bạc hà: Có thể làm một số người bị trào ngược nhiều hơn.

• Cà phê, đồ uống chứa caffeine và nước có gas: Nên hạn chế nếu nhận thấy triệu chứng xuất hiện hoặc tăng lên sau khi sử dụng.

• Rượu bia: Nên tránh hoặc hạn chế vì có thể làm triệu chứng trào ngược trở nên rõ rệt hơn.

5. Những sai lầm trong chế độ ăn khiến trào ngược dễ tái phát

Một số thói quen ăn uống tưởng như không đáng kể nhưng có thể khiến triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản xuất hiện thường xuyên hơn. Những sai lầm thường gặp gồm:

• Ăn quá no trong một bữa: Dạ dày bị căng sau ăn có thể làm tăng nguy cơ trào ngược. Nên chia thành các bữa vừa phải thay vì ăn quá nhiều cùng lúc.

• Ăn tối quá muộn: Ăn sát giờ ngủ, đặc biệt với bữa nhiều chất béo, dễ khiến triệu chứng xuất hiện khi nằm. Nên ăn trước khi đi ngủ khoảng 3 giờ.

• Ăn nhiều đồ chiên rán, nhiều chất béo: Đây là nhóm thực phẩm thường được khuyến nghị hạn chế ở người có GERD, nhất là khi chúng làm triệu chứng tăng lên.

• Dùng cà phê, rượu bia hoặc đồ uống có gas thường xuyên: Những đồ uống này có thể làm nặng triệu chứng ở một số người.

• Kiêng khem quá mức: Không phải thực phẩm nào nằm trong danh sách “có thể gây trào ngược” cũng ảnh hưởng giống nhau ở tất cả người bệnh. Loại bỏ quá nhiều thực phẩm có thể khiến chế độ ăn thiếu cân bằng.

• Không theo dõi thực phẩm gây triệu chứng: Việc ghi nhận món ăn và thời điểm xuất hiện ợ nóng, ợ chua có thể giúp xác định những thực phẩm thực sự không phù hợp với cơ thể.

Bên cạnh chế độ ăn, duy trì cân nặng phù hợp và tránh nằm ngay sau ăn cũng có vai trò trong kiểm soát triệu chứng.

Tóm lại, xây dựng chế độ ăn trào ngược dạ dày thực quản phù hợp có thể giúp giảm các triệu chứng khó chịu và hạn chế yếu tố làm bệnh tái phát. Người bệnh nên ưu tiên thực phẩm dễ tiêu, ăn đúng bữa, hạn chế món nhiều chất béo, cay nóng và tránh ăn quá gần giờ ngủ. Nếu triệu chứng kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, nên thăm khám để được bác sĩ đánh giá và hướng dẫn điều trị phù hợp.