Sỏi thận kèm viêm bể thận: Dấu hiệu cảnh báo và hướng điều trị

Sỏi thận kèm viêm bể thận là tình trạng cần được phát hiện và xử trí kịp thời, đặc biệt khi sỏi gây tắc nghẽn đường tiết niệu, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng. Vậy bệnh có triệu chứng gì, nguy hiểm ra sao và cần điều trị như thế nào để hạn chế biến chứng?

1. Sỏi thận kèm viêm bể thận là gì? Có những dạng nào?

Sỏi thận kèm viêm bể thận là tình trạng người bệnh đồng thời có sỏi trong thận và viêm nhiễm tại bể thận. Hai tình trạng này có mối liên hệ chặt chẽ, bởi viên sỏi có thể cản trở dòng nước tiểu, khiến nước tiểu ứ đọng và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, gây nhiễm trùng.

Ngược lại, một số vi khuẩn gây nhiễm trùng đường tiết niệu còn thúc đẩy quá trình hình thành sỏi, đặc biệt là sỏi nhiễm khuẩn. Bệnh được chia thành 2 dạng chính:

Sỏi thận kèm viêm bể thận cấp: Xảy ra đột ngột với các triệu chứng dữ dội như sốt cao (trên 38,9°C – 40°C), rét run, đau hông lưng, tiểu buốt, tiểu rắt hoặc nước tiểu đục có mủ. Đây là tình trạng cần được xử trí y tế khẩn cấp.
Sỏi thận kèm viêm bể thận mạn tính: Tình trạng viêm kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, thường liên quan đến sỏi gây tắc nghẽn và nhiễm trùng dai dẳng. Bệnh có thể tiến triển âm thầm, làm tổn thương và xơ hóa mô thận, dẫn đến tăng huyết áp, suy giảm chức năng thận hoặc suy thận mạn.

Xét theo vị trí và đặc điểm của sỏi, người bệnh có thể gặp sỏi bể thận, sỏi đài bể thận hoặc sỏi san hô. Ngoài ra, sỏi từ thận di chuyển xuống niệu quản và gây tắc nghẽn cũng có thể khiến nước tiểu ứ đọng, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng ngược dòng lên thận.’

*Sỏi thận kèm viêm bể thận là tình trạng người bệnh đồng thời có sỏi trong thận và viêm nhiễm tại bể thận*

Nếu không được điều trị kịp thời, nhiều biến chứng sỏi thận kèm viêm bể thận nguy hiểm có thể xảy ra như:

Nhiễm trùng huyết: Vi khuẩn từ đường tiết niệu xâm nhập vào máu, gây phản ứng nhiễm trùng toàn thân và có thể dẫn đến sốc nhiễm trùng.
Ứ mủ bể thận, áp xe thận: Nước tiểu nhiễm trùng bị ứ đọng do tắc nghẽn, tạo điều kiện cho mủ tích tụ và hình thành ổ áp xe trong thận.
Suy thận cấp hoặc mạn tính: Tắc nghẽn kéo dài kết hợp với nhiễm trùng có thể phá hủy mô thận, làm suy giảm chức năng lọc của cơ quan này.
Tổn thương hoặc vỡ hệ thống đài bể thận: Áp lực trong đường tiết niệu tăng cao do tắc nghẽn có thể gây rò nước tiểu ra ngoài hệ thống thu thập của thận. Đây là biến chứng nghiêm trọng cần được đánh giá và xử trí kịp thời.

2. Dấu hiệu sỏi thận kèm viêm bể thận thường gặp là gì?

Dấu hiệu sỏi thận kèm viêm bể thận thường bao gồm các triệu chứng do sỏi gây tắc nghẽn đường tiết niệu và biểu hiện nhiễm trùng tại thận. Mức độ triệu chứng có thể khác nhau tùy vị trí sỏi, mức độ tắc nghẽn và tình trạng viêm nhiễm. Những dấu hiệu thường gặp gồm:

Sốt cao, rét run: Người bệnh sốt trên 38°C, kèm ớn lạnh, vã mồ hôi. Đây là dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng đường tiết niệu, đặc biệt nguy hiểm khi đi kèm tắc nghẽn do sỏi.
Đau vùng hông lưng: Cơn đau xuất hiện ở một hoặc hai bên hông lưng, có thể đau âm ỉ kéo dài hoặc đau quặn dữ dội. Một số trường hợp đau lan xuống bụng dưới hoặc vùng bẹn.
Rối loạn tiểu tiện: Người bệnh bị tiểu buốt, tiểu rắt, nóng rát khi đi tiểu hoặc thường xuyên buồn tiểu nhưng lượng nước tiểu mỗi lần ít.
Nước tiểu bất thường: Nước tiểu đục, có mùi hôi hoặc lẫn máu, khiến nước tiểu chuyển sang màu hồng, đỏ hay nâu. Đây là hậu quả của viêm nhiễm hoặc tổn thương đường tiết niệu do sỏi.
Buồn nôn, nôn và mệt mỏi: Người bệnh chán ăn, suy nhược, buồn nôn hoặc nôn, nhất là khi cơn đau dữ dội hoặc nhiễm trùng tiến triển.

*Những dấu hiệu nhận biết bệnh không nên bỏ qua*

3. Chẩn đoán sỏi thận kèm viêm bể thận như thế nào?

Có nhiều cách chẩn đoán sỏi thận kèm viêm bể thận khác nhau tùy từng bệnh nhân. Đầu tiên, bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng như sốt, rét run, đau hông lưng, tiểu buốt, tiểu rắt và kiểm tra vùng thận để đánh giá dấu hiệu đau, nghi ngờ nhiễm trùng hoặc tắc nghẽn. Dựa vào kết quả thu được để tiếp tục chỉ định:

Xét nghiệm máu: Tổng phân tích tế bào máu giúp phát hiện tình trạng tăng bạch cầu do nhiễm trùng. Các chỉ số CRP, Procalcitonin hỗ trợ đánh giá mức độ viêm nhiễm khi cần thiết. Xét nghiệm ure và creatinin máu được thực hiện để kiểm tra chức năng thận.
Xét nghiệm nước tiểu: Tổng phân tích nước tiểu giúp phát hiện bạch cầu, hồng cầu và các dấu hiệu gợi ý nhiễm trùng. Bác sĩ có thể chỉ định cấy nước tiểu để xác định vi khuẩn gây bệnh và làm kháng sinh đồ nhằm lựa chọn thuốc phù hợp. Cấy máu được cân nhắc khi nghi ngờ nhiễm trùng huyết.
Siêu âm ổ bụng: Giúp phát hiện sỏi (hình ảnh cản âm kèm bóng lưng), đánh giá kích thước thận, mức độ giãn đài bể thận và độ dày nhu mô thận.
Chụp X-quang hệ tiết niệu không chuẩn bị (KUB): Phát hiện các loại sỏi cản quang (canxi, struvite…).
Chụp CT: Hỗ trợ xác định chính xác kích thước, vị trí, mật độ sỏi, mức độ bế tắc đường tiết niệu, tình trạng áp xe quanh thận hoặc thâm nhiễm mỡ quanh thận.
Chụp UIV (X-quang hệ niệu có thuốc cản quang) hoặc MRI: Được chỉ định trong một số trường hợp cụ thể để đánh giá chức năng bài xuất và cấu trúc đường tiết niệu (lưu ý thận trọng hoặc tránh dùng thuốc cản quang khi chức năng thận suy giảm nặng).

4. Điều trị sỏi thận kèm viêm bể thận như thế nào?

Sỏi thận kèm viêm bể thận là một tình trạng cấp tính nguy hiểm vì sỏi gây tắc nghẽn dẫn đến ứ đọng nước tiểu, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây nhiễm trùng nặng ở bể thận. Việc điều trị cần giải quyết cả hai vấn đề: Kiểm soát nhiễm trùng (viêm bể thận) và loại bỏ hoặc giải phóng tắc nghẽn do sỏi.

Điều trị nội khoa:

Kháng sinh: Dùng để tiêu diệt vi khuẩn gây viêm bể thận (thường do vi khuẩn Gram âm như E.coli, Klebsiella). Bác sĩ sẽ chỉ định kháng sinh đường tĩnh mạch hoặc đường uống kéo dài từ 10 – 14 ngày tùy theo mức độ nhiễm trùng.
Thuốc giảm đau và chống viêm: Giúp làm giảm các cơn đau quặn thận do sỏi di chuyển hoặc gây kẹt ở niệu quản.
Thuốc giãn cơ trơn: Hỗ trợ làm giãn niệu quản để sỏi dễ dịch chuyển ra ngoài (áp dụng với sỏi kích thước nhỏ).

*Sỏi thận kèm viêm bể thận là một tình trạng cấp tính nguy hiểm vì sỏi gây tắc nghẽn dẫn đến ứ đọng nước tiểu*

Can thiệp ngoại khoa:

Nếu sỏi tắc nghẽn nặng khiến thận ứ mủ hoặc viêm nhiễm không đáp ứng với kháng sinh, bác sĩ cần đặt ống thông niệu quản (Stent JJ) hoặc dẫn lưu thận qua da để giải phóng đường tiểu ngay lập tức.
Khi tình trạng nhiễm trùng đã ổn định, bác sĩ sẽ áp dụng các phương pháp sau để loại bỏ sỏi: tán sỏi ngoài cơ thể, nội soi tán sỏi ngược dòng, hoặc phẫu thuật lấy sỏi tùy thuộc vào kích thước và vị trí của viên sỏi.

Sỏi thận kèm viêm bể thận có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng nếu tình trạng tắc nghẽn và nhiễm trùng không được xử lý kịp thời. Việc điều trị cần kết hợp kiểm soát vi khuẩn, giải phóng đường tiểu khi cần thiết và loại bỏ sỏi sau đi các các triệu chứng viêm đã thuyên giảm. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc hoặc chờ sỏi tự đào thải khi có dấu hiệu nhiễm trùng. Thăm khám sớm giúp bảo vệ chức năng thận và hạn chế rủi ro.